Γράφει
Νίκος Ηλιάδης
Έχω διαβάσει και τα τρία βιβλία τα οποία έχουν γραφτεί για την ταραχώδη περίοδο του πρώτου εξαμήνου του 2015. Αυτό του Γιάνη Βαρουφάκη, «Ανίκητοι Ηττημένοι: Για μια ελληνική άνοιξη μετά από ατελείωτους μνημονιακούς χειμώνες», όπως φυσικά και την «Ιθάκη» του Αλέξη Τσίπρα. Θεωρώ ότι σημαντικότερο όλων είναι «Η τελευταία μπλόφα» το οποίο συνέγραψαν οι δημοσιογράφοι Ελένη Βαρβιτσιώτη και Βικτώρια Δενδρινού.
Οι λόγοι αυτής της αξιολόγησης είναι κυρίως δύο. Πρώτον, τα βιβλία των δύο βασικών πρωταγωνιστών εκείνης της περιόδου, του τέως πρωθυπουργού και του πρώην υπουργού Οικονομικών, χαρακτηρίζονται -και είναι πολύ λογικό- από έντονο υποκειμενισμό καθώς αποκλειστικός σκοπός τους ήταν ο καθαγιασμός των χειρισμών που έκαναν την κρίσιμη εκείνη περίοδο. Αυτό δεν αναιρεί τη χρησιμότητά τους και τη συμβολή τους στην ιστορική αποτίμηση εκείνου του θυελλώδους εξαμήνου για το οποίο ο ιστορικός του μέλλοντος θα αποφανθεί οριστικά εν καιρώ, αξιοποιώντας κάθε στοιχείο, ακόμη και εκείνα τα οποία δεν έχουν δει ακόμη το φως της δημοσιότητας.
Ο δεύτερος και σπουδαιότερος λόγος που θεωρώ την «Τελευταία μπλόφα» ως την πλέον αξιόλογη και περισσότερο αντικειμενική αποτίμηση εκείνης της περιόδου, έχει να κάνει με τη μεθοδολογία συγγραφής του βιβλίου. Δεν πρόκειται για την «προσωπική ματιά» των συγγραφέων σε εκείνα τα γεγονότα, αλλά για μια εξαντλητική και σε βάθος δημοσιογραφική έρευνα με περισσότερες από 230 ώρες off the record συνεντεύξεων με 95 πρωταγωνιστές των γεγονότων που έλαβαν χώρα από τον Ιανουάριο μέχρι και τον Ιούλιο του 2015. Χωρίς προσωπικό σχολιασμό, ευθύ ή υπαινικτικό.
Την ίδια ακριβώς εντύπωση σχημάτισα παρακολουθώντας το πρώτο επεισόδιο του ντοκιμαντέρ «Χιλιοστό» που προβλήθηκε τη Δευτέρα από τον τηλεοπτικό ΣΚΑΪ και έχει ως βάση την «Τελευταία μπλόφα». Mόνο που τώρα, οι πρωταγωνιστές μιλούν on the record. Οι δύο συγγραφείς του βιβλίου οι οποίοι επιμελούνται και το ντοκιμαντέρ, κάνουν εξίσου αξιέπαινη δουλειά, παραθέτοντας μαρτυρίες, αποφεύγοντας προσωπικές κρίσεις.
«Γιατί τώρα;» διερωτώνται ορισμένοι, υπαινισσόμενοι ότι η προβολή του ντοκιμαντέρ στη συγκεκριμένη χρονική στιγμή, η οποία συμπίπτει με την επικείμενη ανακοίνωση του κόμματος του Αλέξη Τσίπρα, εξυπηρετεί πολιτικές σκοπιμότητες. Ενδεχομένως. Αλλά αυτό δεν μειώνει σε τίποτε την αξία του. Ούτε πολύ περισσότερο την αξία της “Τελευταίας μπλόφας” που παρουσιάστηκε χρόνια πριν. Άλλωστε, μήπως η «Ιθάκη» που αποτέλεσε το όχημα επιστροφής του πρώην πρωθυπουργού στην πολιτική κονίστρα δεν εξυπηρετεί πολιτικές σκοπιμότητες; Όμως κανείς απ’ όσους διαμαρτύρονται σήμερα για το «Χιλιοστό», δεν έχει εγείρει τέτοιου είδους αντιρρήσεις για την εδώ και έξι μήνες περιοδεύουσα «Ιθάκη».
Ο Αλέξης Τσίπρας αρνήθηκε να συμμετάσχει στο ντοκιμαντέρ. Η απόφασή του είναι πολιτικά ορθή. Ό,τι είχε να πει για εκείνα τα γεγονότα, τα παρέθεσε στο βιβλίο του. Θα ήταν λάθος του να νοθεύσει τη δική του εκδοχή, αναμειγνύοντάς την με τις μαρτυρίες βασικών πρωταγωνιστών εκείνης της περιόδου. Χώρια που στη φάση που βρίσκεται θέλει να τραβήξει μια γραμμή με το παρελθόν και να προσπαθήσει να αρθρώσει πολιτικό λόγο για το μέλλον.
Ωστόσο, ο λόγος που επικαλέστηκε ήταν άστοχος. Οι δύο δημοσιογράφοι δεν αναφέρουν πουθενά στην «Τελευταία μπλόφα» ότι ο κ. Τσίπρας αντάλλαξε τις συντάξεις με το «Μακεδονικό». Στο βιβλίο εμφανίζεται ο τότε επικεφαλής της Κομισιόν Ζαν Κλοντ Γιούνκερ να λέει στον τότε πρωθυπουργό «εμείς κάνουμε πολλά για την Ελλάδα, θέλουμε και εσύ να κάνεις κάτι με το Μακεδονικό».
Το ότι ο Κυριάκος Μητσοτάκης παρουσίασε αυτό το απόσπασμα ως συναλλαγή δεν είναι ευθύνη των δύο δημοσιογράφων-συγγραφέων του βιβλίου. Ούτε ήταν στην αρμοδιότητά τους να διαψεύσουν ή να επιβεβαιώσουν τη χρήση του επίμαχου αποσπάσματος του βιβλίου που έκανε ο νυν πρωθυπουργός, όπως εσφαλμένα τις εγκαλεί ο κ. Τσίπρας.
Εν κατακλείδι, με βάση τις έως τώρα κατατεθειμένες μαρτυρίες των πρωταγωνιστών της περιόδου του πρώτου εξαμήνου 2015, «Η τελευταία μπλόφα» απέχει «Χιλιοστό» από την αλήθεια, σε αντίθεση με την «Ιθάκη» που η απόκλισή της από τα πραγματικά γεγονότα μετράται σε εκατοντάδες ναυτικά μίλια…
Υ.Γ. Η αποτίμηση της μεγάλης περιπέτειας στην οποία περιήλθε η χώρα τη δεκαετία 2010-2020, για να είναι πλήρης θα πρέπει προηγουμένως να συμπεριλάβει και όσα συνέβησαν κατά την προηγηθείσα δεκαετία 2000-2010 και ήταν αυτά που οδήγησαν στη χρεωκοπία. Η ευθύνη της εξαμηνιαίας περιπέτειας του 2015 βαρύνει ασφαλώς τον ΣΥΡΙΖΑ και προσωπικά τον Αλέξη Τσίπρα. Όμως, τη χώρα την έριξαν στα βράχια οι κυβερνήσεις του Κώστα Σημίτη και του Κώστα Καραμανλή (κυρίως αυτή).
