Θεσσαλονίκη: Φοιτητές Ιατρικής κάνουν μάθημα σε μουσείο

«Πόσες πάσες μετρήσατε;» ρωτά η εκπαιδεύτρια τους φοιτητές και τις φοιτήτριες της Ιατρικής του ΑΠΘ που παρακολουθούν ένα βίντεο. «Τον γορίλλα τον είδε κανείς;». Σε αυτό το φαινομενικά απλό ερώτημα συνοψίζεται η ουσία ενός νέου εκπαιδευτικού εργαστηρίου, που υλοποιείται από το Τμήμα Ιατρικής ΑΠΘ σε συνεργασία με το MOMus - Μουσείο Φωτογραφίας Θεσσαλονίκης, όπου 12μελείς ομάδες δευτεροετών φοιτητών και φοιτητριών επισκέπτονται το μουσείο για να εξασκηθούν στην Τέχνη της παρατήρησης.

Μέσα σε δύο ώρες, φοιτητές και φοιτήτριες βλέπουν βίντεο, συμμετέχουν σε συζητήσεις, απαντούν σε ερωτηματολόγια, και παρατηρούν για τουλάχιστον 15 λεπτά καθένα από τα επιλεγμένα έργα της έκθεσης με τίτλο «Τρεις δρόμοι». Στόχος είναι να εκπαιδευτούν στην παρατήρηση μέσω της Τέχνης, καλλιεργώντας εγκεφαλικές δεξιότητες που θα τους φανούν χρήσιμες στην ιατρική πράξη. Το εργαστήριο παρατήρησης είναι ένα από τα νέα πιλοτικά εργαστήρια στο πλαίσιο του μαθήματος «Βασικές Κλινικές Δεξιότητες» του 2ου έτους του προπτυχιακού προγράμματος σπουδών της Ιατρικής ΑΠΘ.

«Στόχος είναι οι φοιτητές να αναπτύξουν την οπτική τους αντίληψη», λέει στη «ΜτΚ» η Προϊσταμένη Εκπαίδευσης του MOMus, Μαρία Κοκορότσκου. Όπως εξηγεί, «υπάρχει η ενστικτώδης όραση, με την οποία λειτουργούμε καθημερινά, όμως στην πραγματικότητα δεν βλέπουμε με τα μάτια, αλλά με τον εγκέφαλο. Η ενστικτώδης όραση είναι τυχαία και επιλεκτική. Αντίθετα, υπάρχει η στοχαστική όραση, την οποία προσπαθούμε να αναπτύξουμε εδώ: Να εντοπίζουμε λεπτομέρειες, να κάνουμε αντικειμενικές περιγραφές και να κατανοούμε τι μας οδηγεί στις ερμηνείες μας».

Όπως σημειώνει, η διαδικασία αυτή είναι κρίσιμη για τους μελλοντικούς γιατρούς: «Οι γιατροί καλούνται να διαβάζουν ενδείξεις. Είναι σημαντικό να μπορούν να παρατηρούν προσεκτικά και να περιγράφουν, χωρίς να επηρεάζονται από υποκειμενικά στοιχεία. Παράλληλα, μέσα από την Τέχνη αναπτύσσεται η ενσυναίσθηση, καθώς βλέπει κανείς καθημερινά πράγματα με έναν διαφορετικό, ανατρεπτικό τρόπο».

Από την πλευρά του, ο συντονιστής του μαθήματος, καθηγητής Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας - Ιατρικής Εκπαίδευσης Εμμανουήλ Σμυρνάκης, τονίζει ότι η σύνδεση Ιατρικής και Τέχνης δεν είναι κάτι νέο. «Από το 2000 τα μουσεία της Αμερικής άρχισαν να συνεργάζονται με ιατρικές σχολές για να βοηθήσουν στην εκπαίδευση των γιατρών, προσφέροντας προγράμματα οπτικής παιδείας. Έχει αποδειχθεί ότι η επαφή με την Τέχνη θέτει το μυαλό σε εγρήγορση και διευκολύνει τη μάθηση», αναφέρει.

Τα οφέλη για τους φοιτητές και τις φοιτήτριες είναι πολλαπλά: «Μέσα από τη μελέτη των έργων Τέχνης αναπτύσσουν την ενσυναίσθηση και την αποδοχή διαφορετικών οπτικών, εξασκούνται στη διαχείριση του άγχους και στην επικοινωνία δύσκολων ειδήσεων, ενώ μαθαίνουν να εντοπίζουν τη λεπτομέρεια και να μεταβαίνουν από το γενικό στο ειδικό», εξηγεί.

Η συνεργασία της Ιατρικής με το MOMus ξεκίνησε το 2024 με το πρόγραμμα Art Break -ένα διάλειμμα Τέχνης για ασθενείς και εργαζομένους στο Θεαγένειο Αντικαρκινικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης. Η σύλληψη της ιδέας για τη νέα συνεργασία ως μέρος του προπτυχιακού προγράμματος σπουδών προέκυψε το περασμένο φθινόπωρο και υλοποιήθηκε άμεσα, με τις πρώτες ομάδες δευτεροετών φοιτητών και φοιτητριών να ανταποκρίνονται στην πρόσκληση και να συμμετέχουν εθελοντικά σε αυτό το πρωτότυπο για το Τμήμα Ιατρικής εργαστήριο. «Δεν θέλουμε οι φοιτητές και οι φοιτήτριές μας να έρχονται από υποχρέωση», σημειώνει ο κ. Σμυρνάκης. «Πρόκειται για μία εκπαιδευτική δράση που τους βγάζει από τη μονοτονία που συχνά χαρακτηρίζει την ιατρική εκπαίδευση, και τους ανοίγει έναν νέο δρόμο, τόσο προς την παρατήρηση, όσο και προς την αναγνώριση της αξίας της Τέχνης».

Όπως προσθέτει, πρόκειται για μία πρωτοβουλία που, παρότι σε διεθνές επίπεδο μάλλον δεν αποτελεί καινοτομία, σίγουρα εισάγει μια διαφορετική προσέγγιση για τα ελληνικά δεδομένα. «Τα προγράμματα σπουδών στα ελληνικά δημόσια πανεπιστήμια είναι αρκετά θεωρητικά. Εδώ δίνουμε έναν άμεσο τρόπο να εκπαιδεύονται οι φοιτητές και οι φοιτήτριες στο να παρατηρούν το μη προφανές. Η ανταπόκριση μέχρι στιγμής είναι εξαιρετική, καλύτερη από το αναμενόμενο. Είναι ένα ‘πείραμα’ που φαίνεται να πετυχαίνει».

Σύμφωνα με τον κ. Σμυρνάκη, ήδη υπάρχει σχεδιασμός για επέκταση της συνεργασίας και σε άλλα μουσεία του MOMus, με στόχο την αποτίμηση της εμπειρίας και τη βελτίωση του προγράμματος.

Ο πρόεδρος του ΔΣ του MOMus Επαμεινώνδας Χριστοφιλόπουλος, λέει στη «ΜτΚ» πως πρόκειται για μία πρωτοβουλία με δύο διαστάσεις. «Αφενός, είναι κάτι ουσιαστικό: Γνωρίζουμε ότι η Τέχνη βοηθά να βλέπουμε τα πράγματα διαφορετικά, με μία άλλη ματιά που είναι χρήσιμη παντού. Αφετέρου, για μένα είναι σημαντικό ότι το Τμήμα Ιατρικής του ΑΠΘ, δηλαδή ένα παραδοσιακό ελληνικό Πανεπιστήμιο, έρχεται και χτίζει μαζί μας μία τέτοια ουσιαστική σχέση. Υπογράψαμε ένα μνημόνιο που στηρίζεται στην πραγματική συνεργασία. Είναι πολύ δύσκολο να γίνει κάτι τέτοιο στην Ελλάδα, ειδικά σε έναν τόσο στοχευμένο χώρο όπως η ιατρική, να αλλάξει το mindset και να δοκιμάσει κάτι διαφορετικό. Για μένα, είναι εντυπωσιακό ότι αυτό καταφέραμε να το κάνουμε στη Θεσσαλονίκη. Είναι κάτι ιδιαίτερο και σημαντικό, ακόμα και σε διεθνές επίπεδο. Τα εύσημα ανήκουν στο Τμήμα Ιατρικής, που πήρε την πρωτοβουλία. Το μουσείο αξιοποιείται με έναν απρόσμενο, αλλά ουσιαστικό τρόπο».

Τι λένε οι φοιτητές και οι φοιτήτριες

Οι φοιτητές του εργαστηρίου που επισκέπτονται για πρώτη φορά το Μουσείο Φωτογραφίας περιγράφουν την εμπειρία ως απρόσμενη. Είτε τους άρεσε είτε όχι, όλοι έμαθαν κάτι για τον εαυτό τους και όλοι συμφώνησαν πως το συγκεκριμένο εργαστήρι τούς φάνηκε πιο απαιτητικό από τα μαθήματα της Ιατρικής.

«Στην αρχή είχα επιφυλάξεις, νόμιζα ότι θα είναι βαρετό, αλλά τελικά ήταν πολύ ενδιαφέρον. Μας διεύρυνε τη φαντασία -θα ξαναερχόμουν», λέει ο Δημήτρης.

«Δεν είχα καταλάβει τι ακριβώς θα κάνουμε, αλλά μου φάνηκε διασκεδαστικό. Βάλαμε τη φαντασία μας να δουλέψει», προσθέτει ο Γιώργος.

Για κάποιους, η εμπειρία λειτούργησε και ως διαδικασία αυτογνωσίας: «Κατάλαβα ότι δεν τα πάω καλά με την Τέχνη. Ίσως, για μένα θα ήταν πιο χρήσιμο να γίνει σε κλινικό περιβάλλον», σημειώνει άλλος Γιώργος.

Ο Ραφαήλ επισημαίνει: «Ανακάλυψα ότι δεν παρατηρώ τόσο καλά, όσο νόμιζα. Έχανα λεπτομέρειες, που δεν το περίμενα. Επίσης, επειδή μ’ αρέσει η Τέχνη, ήταν μία καλή ευκαιρία να συνειδητοποιήσω ότι δεν χρειάζεται να την αφήσω πίσω επειδή μπορεί να ασχοληθώ με την Ιατρική».

«Νόμιζα ότι θα βλέπαμε ιατρικές εικόνες, από μικροσκόπια ή μαγνητικές τομογραφίες. Τελικά, ήταν μία ενδιαφέρουσα προέκταση της παρατήρησης», λέει ο Γιάννης.

«Θα ήταν άδικο να αποτυπώσουμε αυτή την εμπειρία με ένα μόνο συναίσθημα», λέει ο Παντελής. «Ήταν κάτι καινούριο. Η ιατρική δεν συνδέεται άμεσα με την Τέχνη, αλλά αυτή η εμπειρία μπορεί να σε ωθήσει να καλλιεργήσεις την παρατηρητικότητά σου», καταλήγει.

Παρότι προτίμησε να μην κάνει κάποια δήλωση προς δημοσίευση, η μοναδική φοιτήτρια της συγκεκριμένης ομάδας συμφώνησε με όσα καταγράφηκαν κατά τη συζήτηση και με το γενικότερο απρόσμενα θετικό κλίμα, όπως το περιγράφουν οι συνάδελφοί της.

*Δημοσιεύθηκε στη «Μακεδονία της Κυριακής» στις 10 Μαΐου 2026.