Γράφει
Μιχάλης Γουδής
Δε συγκέντρωσε επαρκή προσοχή η εύλογη παρέμβαση του δημάρχου Θεσσαλονίκης στο πρόσφατο συνέδριο της ΚΕΔΕ, όπου μίλησε για την ανάγκη θεσμοθέτησης Μητροπολιτικής Διοίκησης για τα μεγάλα αστικά κέντρα, ξεκινώντας από την Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη.
Έτσι, ο κ. Αγγελούδης έδωσε συνέχεια σε ένα αίτημα που είχε διατυπωθεί και από τον Γιάννη Μπουτάρη κατά τη διάρκεια της δικής του θητείας, ενώ γενικά πρόκειται για ένα ζήτημα που επανέρχεται επανειλημμένα στον δημόσιο διάλογο, χωρίς να σημειώνονται ωστόσο ουσιαστικές εξελίξεις.
Ίσα-ίσα, όπως έχουμε επισημάνει κατά καιρούς και στη συγκεκριμένη στήλη, έχει παγιωθεί μία μπλεγμένη πραγματικότητα ως προς τις αρμοδιότητες ανάμεσα στους ΟΤΑ, τις Περιφέρειες και τις Αποκεντρωμένες Διοικήσεις αλλά και άλλους φορείς κατά περίπτωση. Το αποτέλεσμα είναι ο περιορισμός της διαφάνειας και της λογοδοσίας καθώς και της αποτελεσματικότητας της δημόσιας διοίκησης τοπικά.
Σαφώς και έχει νόημα να εφαρμοστεί ένα μοντέλο μητροπολιτικής διοίκησης στην περίπτωση της Θεσσαλονίκης. Οι σύγχρονες προκλήσεις των πόλεων που αποτελούν ταυτόχρονα και πεδία για ουσιαστικές αλλαγές, θετικούς μετασχηματισμούς και πρόοδο δε γνωρίζουν γεωγραφικά όρια.
Τα ζητήματα της κινητικότητας και των μεταφορών, του πρασίνου, της κλιματικής ανθεκτικότητας, της ατμοσφαιρικής ρύπανσης, των κοινωνικών υποδομών και της στέγασης είναι μόνο μερικά θέματα που συνθέτουν την ατζέντα των πόλεων στον 21ο αιώνα.
Για πολλά εξ αυτών, δεν έχει νόημα να αναζητήσει και να εφαρμόσει κανείς λύσεις- όπου είναι αυτό εφικτό με το υπάρχον πλαίσιο- στην κλίμακα του Δήμου Θεσσαλονίκης.
Ας φανταστούμε, για παράδειγμα, πόσο θετικό αντίκτυπο θα μπορούσε να έχει η εφαρμογή στην κλίμακα της Μητροπολιτικής Θεσσαλονίκης με την υποστήριξη όλων των Δήμων του επιτυχημένου πιλοτικού προγράμματος οικονομικά προσιτής στέγασης «Housing Thessaloniki» που υλοποιείται από τον Φορέα Κοινωνικής Μίσθωσης υπό την Αναπτυξιακή Μείζονος Αστικής Θεσσαλονίκης.
Το πιο επιτυχημένο και αποδοτικό μοντέλο μητροπολιτικής διοίκησης που είχα την ευκαιρία να γνωρίσω διά ζώσης ήταν αυτό της Λυών κατά τη διάρκεια της προετοιμασίας για το Διεθνές Φεστιβάλ Κοινωνικής Κατοικίας, μια και συμμετείχα στην οργανωτική επιτροπή.
Η Μητρόπολη της Λυών (Métropole de Lyon) είναι μία τοπική αρχή που καλύπτει 58 δήμους με συνολικά 1,4 εκατομμύρια κατοίκους. Με 9.500 υπαλλήλους και προϋπολογισμό 3,97 δισεκατομμυρίων ευρώ για την περίοδο 2021-2026, η δράση της εκτείνεται από την αλληλεγγύη και την τοπική ανάπτυξη έως την εκπαίδευση και τις τέχνες.
Επιπλέον, είναι υπεύθυνη για την οικονομική ανάπτυξη, την απασχόληση και την επαγγελματική ένταξη. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η δουλειά που γίνεται για την αντιμετώπιση των ανισοτήτων μεταξύ των διαφορετικών περιοχών, που θα μπορούσε να αποτελέσει πεδίο έμπνευσης για τη Μητροπολιτική Θεσσαλονίκη.
Η διακυβέρνηση σε τοπικό επίπεδο παραμένει μία από τις σημαντικότερες προκλήσεις που αντιμετωπίζει η Ελλάδα παρά τις αλλαγές που έχουν επέλθει τις τελευταίες δεκαετίες. Το κοντινότερο επίπεδο στους πολίτες έχει καταλήξει να μην μπορεί να ανταπεξέλθει σε μία σειρά από κρίσιμες πτυχές της καθημερινότητας.
Στην εισαγωγή του μνημειώδους βιβλίου του «Κι αν οι δήμαρχοι κυβερνούσαν τον κόσμο», ο εκλιπών καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης στο Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης, Benjamin Barber δανείζεται τα λόγια του Δημάρχου του Ντένβερ, Wellington Webb που είχε χαρακτηρίσει τον 21ο αιώνα ως τον αιώνα των πόλεων. Οι ελληνικές πόλεις και η Θεσσαλονίκη εν προκειμένω δεν έχουν τα κατάλληλα εργαλεία γι’ αυτή την αποστολή.
Επομένως, θα ήταν σκόπιμο αυτό το αίτημα του δημάρχου Θεσσαλονίκης να μη μείνει απλώς στα πρακτικά του Συνεδρίου της ΚΕΔΕ.
