Γράφει
Μιχάλης Γουδής
Η πιο πρόσφατη περίπτωση καταγράφηκε στο Καραμπουρνάκι, στην Καλαμαριά. Χωρίς καμία ενημέρωση της γειτονιάς, οι κάτοικοι ξύπνησαν ένα πρωί και η παιδική χαρά που αποτελούσε έναν δημόσιο χώρο παιχνιδιού και σκιάς μικρής έκτασης αλλά μεγάλης σημασίας είχε αποξηλωθεί.
Η παρέμβαση αυτή έγινε την Παρασκευή, 24 Απριλίου στην οδό Παπαδημητρίου όταν «δικαστικός επιμελητής, με δικαστική εντολή, απέβαλε τα παιχνίδια της παιδικής χαράς, αφήνοντας μόνο το δάπεδο κατόπιν σχετικού αιτήματος, από τους φερόμενους ιδιοκτήτες ενός οικοπέδου του ελληνικού δημοσίου το οποίο και διεκδικούν. Ενός χώρου πρασίνου όπως έχει χαρακτηριστεί από το πολεοδομικό σχέδιο του Δήμου Καλαμαριάς», όπως επισημαίνει σε ανακοίνωσή του ο Σύλλογος πολιτών του Κελλάριου όρμου «Μικρό Έμβολο».
Και αυτό το παράδειγμα συνοψίζει με χαρακτηριστικό τρόπο όλες τις προκλήσεις που σχετίζονται με το παρόν και το μέλλον του δημόσιου χώρου στις ελληνικές πόλεις. Μικρή σημασία έχει αν η συγκεκριμένη διεκδίκηση έχει βάση.
Τα ερωτήματα που τίθενται ξεφεύγουν από τη νομική διάσταση και το τυπικό καθεστώς ιδιοκτησίας. Από τη στιγμή που ο συγκεκριμένος χώρος επί χρόνια λειτουργούσε ως η μοναδική παιδική χαρά της περιοχής -η άλλη κοντινή είναι το πάρκο της Κερασούντος- προκύπτει ένα πολύ σημαντικό κενό, για το οποίο δεν υπάρχει καμία ενημέρωση αν, πότε και πώς θα καλυφθεί.
Γιατί να οδηγηθεί εκεί η κατάσταση είναι ένα εύλογο ερώτημα που προκύπτει στο μυαλό των κατοίκων και των παρατηρητών. Την ίδια στιγμή που εκατοντάδες πόλεις ανά την Ευρώπη βάζουν στο επίκεντρο του σχεδιασμού τους τα παιδιά -η Μπρατισλάβα είναι επικεφαλής της πρωτοβουλίας «Start with Children»- στις ελληνικές πόλεις τα παιδιά μοιάζουν να είναι μία λεπτομέρεια της καθημερινότητας από πολλές απόψεις.
Αν εστιάσουμε μόνο στις παιδικές χαρές και στον δημόσιο χώρο, τότε θα μπορούσε κανείς να σταθεί σε συγκεκριμένες προτάσεις. Η ενίσχυση του συμμετοχικού σχεδιασμού είναι ένα εξαιρετικό εργαλείο για τη δημιουργία χώρων που έχουν αναφορά και σύνδεση με την κοινότητα.
Ο Δήμος Καλαμαριάς, μάλιστα, έχει υλοποιήσει πρόσφατα μία πολύ αξιόλογη σχετική δράση σε συνεργασία με το πανεπιστήμιο στο Πάρκο των Ρόδων στο Βυζάντιο. Η αξιοποίηση ακόμα και ιδιωτικών χώρων προς κοινή ωφέλεια είναι επίσης μία πρακτική που θα έπρεπε να εξεταστεί ειδικά με δεδομένο τον πυκνοδομημένο χαρακτήρα των ελληνικών πόλεων.
Ακόμα και στην παραπάνω περίπτωση, η αποξήλωση της παιδικής χαράς θα έπρεπε να αποτελέσει το τελευταίο μέτρο σε περίπτωση που καμία άλλη λύση δεν είναι εφικτή.
Στον πυρήνα της συζήτησης επανέρχεται το σύστημα διακυβέρνησης των ελληνικών πόλεων-Δήμων. Οι αρμοδιότητες που έχουν ή δεν έχουν, τα οικονομικά μέσα που διαθέτουν ή δεν διαθέτουν και εντέλει ο ρόλος τους ανάμεσα σε πολίτες, άλλους θεσμικούς φορείς όπως η αποκεντρωμένη διοίκηση, η περιφέρεια και η κεντρική κυβέρνηση, αλλά και τα ιδιωτικά συμφέροντα που καθίσταται σε πολλές περιπτώσεις δυσλειτουργικός με αποτέλεσμα να εμφανίζονται συνεχώς περιστατικά όπως αυτό στο Καραμπουρνάκι.
Η καθημερινότητα θα έπρεπε να έχει λιγότερες εκπλήξεις και περισσότερες λύσεις. Ιδίως για τα παιδιά.
* Δημοσιεύθηκε στη «Μακεδονία της Κυριακής» στις 03.05.2026
