Έπειτα από μια μακρά περίοδο θεσμικής σιωπής, καθυστερήσεων και ελλιπούς διερεύνησης, η υπόθεση των υποκλοπών μέσω του παράνομου λογισμικού Predator φαίνεται να φτάνει σε μια κρίσιμη, αν και περιορισμένη, καμπή. Την περασμένη Παρασκευή ο εισαγγελέας της έδρας πρότεινε την ενοχή όλων των κατηγορουμένων. Πρόκειται για τέσσερις ιδιώτες, οι οποίοι δικάζονται για πλημμελήματα, στο πλαίσιο μιας υπόθεσης που έχει χαρακτηριστεί ως το μεγαλύτερο σκάνδαλουποκλοπών στη μεταπολιτευτική ιστορία της χώρας.
Για τη σημασία της εισαγγελικής πρότασης αλλά και για το ευρύτερο πλαίσιο μέσα στο οποίο εξελίσσεται η δίκη μιλά στο emakedonia.gr ο δημοσιογράφος των Reporters United, Θοδωρής Χονδρογιάννος, ο οποίος, μαζί με τον συνάδελφό του Νικόλα Λεοντόπουλο (και μάρτυρα στην υπόθεση) παρακολουθούν και καλύπτουν τη διαδικασία από την πρώτη κιόλας δικάσιμο.
Όπως τονίζει, η πρόταση του εισαγγελέα αποτελεί «την πρώτη θετική εξέλιξη μετά από τέσσερα χρόνια πλήρους απουσίας λογοδοσίας». «Για πρώτη φορά υπάρχει μια έμπρακτη κίνηση στο επίπεδο της Δικαιοσύνης για ένα σκάνδαλο τεράστιου μεγέθους, που αφορά παρακολουθήσεις υπουργών, ανώτατων στελεχών των Ενόπλων Δυνάμεων, πολιτικών της αντιπολίτευσης, δημοσιογράφων και επιχειρηματιών», σημειώνει.
Η σκιά της συγκάλυψης
Ωστόσο, ο Θοδωρής Χονδρογιάννος είναι σαφής. «Η δίκη διεξάγεται μέσα σε ένα πλαίσιο που έχει διαμορφωθεί από συστηματική συγκάλυψη». Όπως υποστηρίζει, τόσο η κυβέρνηση όσο και η ηγεσία του Αρείου Πάγου,η οποία διορίζεται απευθείας από την εκτελεστική εξουσία, δηλαδή την ίδια την κυβέρνηση, φέρουν ευθύνη για τον τρόπο με τον οποίο υποβαθμίστηκε ποινικά η υπόθεση.
«Η συγκάλυψη οδήγησε στο να καθίσουν στο εδώλιο μόνο τέσσερις ιδιώτες και μόνο για τρία πλημμελήματα, ήσσονος σημασίας, σε σχέση με το πραγματικό μέγεθος του σκανδάλου», εξηγεί, υπενθυμίζοντας ότι το ζήτημα της ανεξαρτησίας της Δικαιοσύνης έχει ήδη επισημανθεί και από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στις ετήσιες εκθέσεις της για το Κράτος Δικαίου.
Ενδεικτικό της απαξίωσης που υπέστη η υπόθεση, σύμφωνα με τον ίδιο, είναι το γεγονός ότι στο πινάκιο της πρώτης δικασίμου η δίκη για τις υποκλοπές εμφανιζόταν δίπλα σε υποθέσεις όπως η παράνομη υδροληψία. «Το μεγαλύτερο σκάνδαλο υποκλοπών στην ιστορία της χώρας αντιμετωπίστηκε διαδικαστικά σχεδόν σαν μια υπόθεση μικροκλοπής», σημειώνει χαρακτηριστικά.
«Μιλάμε βέβαια μόνο για πλημμελήματα και όχι για κακουργήματα, και αυτό από μόνο του είναι αποκαλυπτικό για την κατάσταση του κράτους δικαίου», επισημαίνει. Παρόλα αυτά, η εισαγγελική πρόταση, όπως λέει, «περισώζει σε έναν βαθμό την τιμή της Δικαιοσύνης» και δημιουργεί μια συγκρατημένη αίσθηση αισιοδοξίας. Όχι για το σύστημα συνολικά, αλλά για τους συγκεκριμένους λειτουργούς που χειρίστηκαν την υπόθεση. Παρότι πρόκειται για πλημμελήματα, οι ποινές που προβλέπονται, εφόσον το δικαστήριο υιοθετήσει την εισαγγελική πρόταση, μπορεί να φτάσουν σωρευτικά έως και τα οκτώ έτη.
Μια διαφορετική εικόνα στο ακροατήριο
Ιδιαίτερη αναφορά κάνει ο Θοδωρής Χονδρόγιαννος στον τρόπο με τον οποίο το δικαστήριο (παρά το μονομελές σχήμα και τις περιορισμένες κατηγορίες) επέλεξε να προχωρήσει σε βάθος. Όπως αναφέρει, τόσο ο δικαστής όσο και ο εισαγγελέας κάλεσαν περισσότερους μάρτυρες από όσους είχε καλέσει η ηγεσία του Αρείου Πάγου και υπέβαλαν εκτενείς ερωτήσεις. «Ένας εισαγγελέας και ένας πρόεδρος σε ένα πλημμελειοδικείο έκαναν καλά τη δουλειά τους», λέει χαρακτηριστικά.
Η δίκη συνεχίζεται, με το ερώτημα της ουσιαστικής λογοδοσίας να παραμένει ανοιχτό. Για πολλούς, ωστόσο, η πρόσφατη εισαγγελική πρόταση συνιστά την πρώτη ρωγμή σε ένα τείχος σιωπής και υποβάθμισης που χτίστηκε γύρω από ένα από τα πιο σκοτεινά σκάνδαλα της σύγχρονης ελληνικής πολιτικής ιστορίας.
«Μια μικρή αλλά πραγματική νίκη»
Εφόσον υπάρξει καταδικαστική απόφαση, ο Θοδωρής Χονδρογιάννος μιλά για μια «μικρή αλλά πραγματική νίκη». Μια νίκη, όπως λέει, όχι μόνο για τα θύματα των υποκλοπών, αλλά για όλους όσοι επέμειναν να φωτίζεται η υπόθεση. «Πρώτα απ’ όλα θαείναι μια νίκη για τα ίδια τα θύματα, που προσέφυγαν στη Δικαιοσύνη, που κατέθεσαν, που άντεξαν μια δύσκολη διαδικασία», αναφέρει. «Είναι όμως και μια νίκη για τη δημοσιογραφία, το κράτος δικαίου και την ίδια την διακιοσύνη».
Στο σημείο αυτό, ο δημοσιογράφος των Reporters United αναφέρεται σε όλα τα ανεξάρτητα μέσα και τους δημοσιογράφους που εργάστηκαν συστηματικά πάνω στην υπόθεση αλλά και στους συναδέλφους και τις συναδέλφισες μέσα σε μεγάλα μέσα ενημέρωσης που έγραψαν και πίεσαν ώστε να μη θαφτεί το θέμα.
Γιατί οι δημοσιογράφοι έπρεπε να είναι εκεί
Τα Reporters United ερευνούν την υπόθεση των υποκλοπών ήδη από τον Δεκέμβριο του 2021. Όπως εξηγεί ο Θοδωρής Χονδρογιάννος, η απόφαση να παρακολουθούν κάθε δικάσιμο δεν είχε να κάνει με την απήχηση ή την επισκεψιμότητα.
«Ακόμα κι αν το διάβαζαν δέκα άνθρωποι, εμείς δεν μπορούσαμε να μην είμαστε εκεί», λέει. «Αυτή η δίκη αφορά τη δημοκρατία, το κράτος δικαίου, την ελευθερία της επικοινωνίας. Δεν είναι μια υπόθεση που αφορά λίγους».
Υπογραμμίζει, μάλιστα, ότι η παρουσία των δημοσιογράφων λειτουργεί θεσμικά. «Όπως λέει και το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, ο δημοσιογράφος είναι το “μαντρόσκυλο” της δημοκρατίας. Η δημοσιότητα προστατεύει τη διαδικασία. Δεν την υπονομεύει».
«Ο κόσμος ενδιαφέρεται, κι αυτό είναι το πιο ενθαρρυντικό»
Αναφερόμενος στην ανταπόκριση του κοινού, ο Θοδωρής Χονδρογιάννος καταρρίπτει έναν διαδεδομένο ισχυρισμό. «Είναι μύθος ότι ο κόσμος δεν ενδιαφέρεται για τη δημοκρατία και το κράτος δικαίου», τονίζει. «Ο κόσμος ενδιαφέρεται. Και το δείχνει».
Τα μηνύματα στήριξης, οι κοινοποιήσεις και η συζήτηση που ανοίγει γύρω από τη δίκη, όπως λέει, αποδεικνύουν ότι η κοινωνία δεν είναι αδιάφορη, απλώς συχνά δεν ενημερώνεται επαρκώς.
«Δεν μπορεί ο κόσμος να μένει στο σκοτάδι για ένα τόσο μεγάλο σκάνδαλο», καταλήγει. «Αφορά όλους μας. Και όταν, έστω και καθυστερημένα, κάποιοι κάνουν σωστά τη δουλειά τους, αυτό δεν πρέπει να περνά απαρατήρητο».
