Μεγάλη Εβδομάδα: Η «διαδρομή» από την Κυριακή των Βαΐων έως το πασχαλινό τραπέζι (βίντεο)

Με την Κυριακή των Βαΐων ξεκινά και φέτος η πιο φορτισμένη πνευματικά περίοδος για την Ορθοδοξία, σηματοδοτώντας την είσοδο στη Μεγάλη Εβδομάδα και την πορεία προς την κορύφωση του Θείου Δράματος.

Πρόκειται για ημέρες βαθιάς περισυλλογής, όπου η πίστη εκφράζεται μέσα από μια διαδοχή συμβολισμών, με κάθε στάση να αποτυπώνει το δικό της νόημα και συναίσθημα. Έθιμα και παραδόσεις ζωντανεύουν ξανά, διατηρώντας μια αδιάκοπη σύνδεση με το παρελθόν και αναδεικνύοντας τη διαχρονικότητα της ελληνικής πασχαλινής ταυτότητας.

Το πρωί της σημερινής ημέρας στην Εκκλησία τιμήθηκε η θριαμβευτική είσοδος του Ιησού στα Ιεροσόλυμα, με τις εκκλησίες στολισμένες με δαφνόφυλλα που μοιράζονται στους πιστούς. Είναι επίσης η τελευταία μέρα που επιτρέπεται η κατανάλωση ψαριού, λαδιού και κρασιού.

Τι συμβολίζουν οι ημέρες της Μεγάλης Εβδομάδας

Η Μεγάλη Δευτέρα αφιερώνεται στον δίκαιο Ιωσήφ και στην παραβολή της άκαρπης συκιάς, ενώ αρκετοί πιστοί εισέρχονται σε πιο αυστηρή νηστεία, αποφεύγοντας ζωικά προϊόντα και λάδι.

Η Μεγάλη Τρίτη επικεντρώνεται στις παραβολές των Δέκα Παρθένων και συνδέεται με την προετοιμασία του σπιτιού και των πασχαλινών γλυκισμάτων.

Η Μεγάλη Τετάρτη ξεχωρίζει για το Μυστήριο του Ευχελαίου, κατά τη διάρκειά του διαβάζονται επτά Ευαγγέλια και επτά ευχές για την ευλογία του λαδιού, ενώ στο τέλος ο ιερέας χρίζει τους πιστούς. Διατηρείται επίσης σε ορισμένες περιοχές το έθιμο της παρασκευής νέου προζυμιού από ευλογημένο αλεύρι, το οποίο χρησιμοποιείται καθ’ όλη τη διάρκεια του χρόνου.

Η «Κόκκινη Πέμπτη»

Το πρωί της Μεγάλης Πέμπτης, γνωστής και ως «Κόκκινης Πέμπτης», οι νοικοκυρές βάφουν τα αυγά κόκκινα, σύμφωνα με την ορθόδοξη παράδοση, καθώς συμβολίζουν το αίμα του Χριστού και την αναγέννηση της ζωής. Το πρώτο αυγό αφιερώνεται στην Παναγία και τοποθετείται στο εικονοστάσι, όπου παραμένει μέχρι το επόμενο Πάσχα. Παράλληλα, ξεκινούν και οι προετοιμασίες των πασχαλινών εδεσμάτων, με το ζύμωμα των τσουρεκιών, γνωστών και ως «λαμπροκουλούρων», και των παραδοσιακών κουλουριών.

Το απόγευμα, οι πιστοί συγκεντρώνονται στις εκκλησίες για την ακολουθία των Δώδεκα Ευαγγελίων. Οι γυναίκες και τα νεαρά κορίτσια παραμένουν καθ’ όλη τη διάρκεια της νύχτας, αγρυπνώντας μπροστά στον Εσταυρωμένο, ενώ παράλληλα στολίζουν τον Επιτάφιο με ανοιξιάτικα λουλούδια και ψάλλουν το μοιρολόι της Παναγίας, διατηρώντας ζωντανό ένα από τα πιο συγκινητικά έθιμα της Ορθόδοξης παράδοσης.

Η περιφορά του Επιταφίου σε κλίμα κατάνυξης

Η Μεγάλη Παρασκευή σηματοδοτεί την πιο δραματική και φορτισμένη στιγμή του Θείου Πάθους, με πλήθος πιστών σε όλη τη χώρα να προσέρχεται στις εκκλησίες για να τιμήσει τον Επιτάφιο. Οι πένθιμες καμπάνες δίνουν τον τόνο της ημέρας, ενώ οι περιφορές των Επιταφίων πραγματοποιούνται ως ύψιστη έκφραση τιμής προς την Ταφή του Χριστού. Την ίδια στιγμή, ο ύμνος «Ω γλυκύ μου έαρ» ακούγεται παντού, ενισχύοντας τη συλλογική αίσθηση πένθους και κατάνυξης.

Στη Θεσσαλονίκη ξεχωρίζει η περιφορά του Επιταφίου των Εμπόρων, που ξεκινά από τον Ιερό Ναό του Αγίου Μηνά και διασχίζει τους κεντρικούς δρόμους της πόλης. Η συγκεκριμένη περιφορά προηγείται χρονικά των υπολοίπων, καθώς τα Εγκώμια ψάλλονται νωρίτερα μέσα στην ημέρα και η έξοδος του Επιταφίου πραγματοποιείται στις 5 το απόγευμα.

Για τους επαγγελματίες της περιοχής, η διέλευση του Επιταφίου μπροστά από τα καταστήματα θεωρείται ευλογία. Την ίδια στιγμή, όλες οι δραστηριότητες σταματούν και οι πολίτες στέκονται με σεβασμό, συμμετέχοντας σιωπηλά στο πένθος της ημέρας.

Η συνάντηση των πέντε Επιταφίων στην Αριστοτέλους

Για τρίτη συνεχόμενη χρονιά, πέντε Επιτάφιοι θα συναντηθούν και φέτος στην πλατεία Αριστοτέλους, καθιερώνοντας έναν θεσμό που αποκτά ολοένα και μεγαλύτερη απήχηση. Συγκεκριμένα, στις 9:30 το βράδυ θα συγκλίνουν οι Επιτάφιοι του Καθεδρικού Ι. Ναού της Του Θεού Σοφίας, του Μητροπολιτικού Ι. Ναού του Αγίου Γρηγορίου του Παλαμά, της Ι. Μονής της Αγίας Θεοδώρας, του Ι. Ναού της Παναγίας Χαλκέων και του Ι. Ναού του Αγίου Νικολάου του Τρανού δίνοντας έναν ιδιαίτερο τόνο στην κορύφωση της Μεγάλης Παρασκευής.

Η πρωτοβουλία για αυτή τη συνάντηση στην «καρδιά» της πόλης ανήκει στην Ιερά Μητρόπολη Θεσσαλονίκης και πραγματοποιείται με τη στήριξη του Δήμου Θεσσαλονίκης. Στην πλατεία Αριστοτέλους στήνεται ειδική εξέδρα ώστε πλήθος πιστών και επισκεπτών να παρακολουθήσει τη συγκινητική αυτή στιγμή. Ο Παναγιώτατος Μητροπολίτης Θεσσαλονίκης κ. Φιλόθεος θα χοροστατήσει στη Μητρόπολη και με την συνοδεία της Φιλαρμονικής του Στρατού και στρατιωτικού αγήματος θα προχωρήσει στην περιφορά για την πραγματοποίηση της ξεχωριστής συνάντησης των πέντε Επιταφίων.

Την ίδια ώρα, στη Νέα Μεσημβρία Θεσσαλονίκης, διατηρείται ένα ξεχωριστό τοπικό έθιμο με τους δύο Επιτάφιους των ενοριών, αφού ολοκληρώσουν την περιφορά τους να συναντώνται λίγο μετά τις 9 το βράδυ στο κοιμητήριο. Εκεί, οι κάτοικοι ανάβουν κεριά στους τάφους των αγαπημένων τους προσώπων, δημιουργώντας μια ιδιαίτερα συγκινητική εικόνα, όπου το φως των κεριών φωτίζει τη νύχτα.

Από την Πρώτη Ανάσταση στο πασχαλινό τραπέζι

Το πρωί του Μεγάλου Σαββάτου τελείται η «Πρώτη Ανάσταση». Κατά τη διάρκεια του Εσπερινού και της Θείας Λειτουργίας του Μεγάλου Βασιλείου, η ατμόσφαιρα στο ναό μεταμορφώνεται με τον ιερέα σκορπίζει δάφνες στο δάπεδο και χτυπά δυνατά το στασίδι, συμβολίζοντας τη νίκη της Ζωής επί του Θανάτου. Οι πιστοί ψάλλουν το «Ανάστα ο Θεός, κρίνων την γην…», προετοιμάζοντας πνευματικά την κοινότητα για τη χαρά της Ανάστασης.

Λίγο πριν τα μεσάνυχτα ξεκινά η Αναστάσιμη Θεία Λειτουργία, που κορυφώνεται ακριβώς στις 12:00 π.μ., σηματοδοτώντας την έναρξη της Κυριακής του Πάσχα. Τα φώτα σβήνουν και ο ιερέας εμφανίζεται στην Ωραία Πύλη με το Άγιο Φως, ψάλλοντας «Δεύτε λάβετε φως». Η συγκίνηση φτάνει στο αποκορύφωμά της με το «Χριστός Ανέστη» και τη λιτανεία στον προαύλιο χώρο του ναού.

Οι πιστοί παίρνουν το Άγιο Φως στα σπίτια τους, σχεδιάζουν έναν σταυρό στην είσοδο με τον καπνό της λαμπάδας και ανάβουν το καντήλι, που παραμένει αναμμένο για 40 ημέρες. Στο πασχαλινό τραπέζι δεσπόζουν η μαγειρίτσα, τα κόκκινα αυγά, τα τσουρέκια, ολοκληρώνοντας με τον πιο παραδοσιακό τρόπο τη χαρά της Ανάστασης.

Την Κυριακή του Πάσχα γιορτάζεται η «Λαμπροφόρος και Ζωηφόρος Ανάσταση» του Ιησού Χριστού, η νίκη της ζωής επί του θανάτου. Για τους Έλληνες, η Λαμπρή αποτελεί την κορυφαία γιορτή του χρόνου και τιμάται σε όλη τη χώρα με παραδοσιακές συνήθειες, όπως το σούβλισμα του αρνιού, που συμβολίζει τη θυσία του Θεανθρώπου.

Το απόγευμα τελείται ο Εσπερινός της Αγάπης, η ονομασία του οποίου υπογραμμίζει την αγάπη για την οποία σταυρώθηκε ο Χριστός, ενώ το Ευαγγέλιο διαβάζεται σε διαφορετικές γλώσσες συμβολίζοντας την ενότητα των λαών.0

* Δημοσιεύθηκε στη «ΜτΚ» στις 05/04/2026