Η στρατηγική επανατοποθέτηση της Βόρειας Ελλάδας στο πολυσύνθετο ενεργειακό σκηνικό που αναδύεται και αναλύθηκε διεξοδικά στις τοποθετήσεις των ομιλητών στην ημερίδα της «Μακεδονίας της Κυριακής» και του emakedonia.gr ανοίγει νέους αναπτυξιακούς ορίζοντες στην ευρύτερη περιοχή, με την Αλεξανδρούπολη να καθίσταται σημείο αναφοράς σε ένα ταραχώδες γεωστρατηγικό περιβάλλον.
Η Βόρεια Ελλάδα δεν αποτελεί απλά ένα πιόνι στο ενεργειακό σκάκι αλλά διεκδικεί με αξιώσεις το ρόλο της… βασίλισσας για να κάνει το ρουά ματ. Η περιοχή λόγω της κομβικής γεωγραφικής και γεωπολιτικής της θέσης και σημασίας στον ενεργειακό χάρτη της Νοτιοανατολικής Ευρώπης έχει όλα τα φόντα και τις προϋποθέσεις να αποτελέσει έναν παίκτη-ρυθμιστή στην αδυσώπητη αρένα του παγκόσμιου ανταγωνισμού, διαφοροποιώντας τις πηγές ενεργειακής τροφοδοσίας της Ευρώπης, γεγονός που κατέστη σαφές και στην ημερίδα.
Ο παράγοντας game – changer είναι οι ΗΠΑ που αναγνωρίζουν εμπράκτως την στρατηγική σημασία Μακεδονίας και Θράκης. Η Αμερική, στην εποχή του Τραμπ με την εξωτερική πολιτική να θυμίζει… business, θέλει να εξυπηρετήσει τα συμφέροντά της, δηλαδή να πουλήσει LNG (υγροποιημένο φυσικό αέριο στην Ευρώπη) που οι ΗΠΑ διαθέτουν σε αφθονία, κόβοντας τον ομφάλιο λώρο της ενεργειακής εξάρτησης της ΕΕ από τη Ρωσία.
Ακόμα κι αν κοστίσει πιο ακριβά το αμερικανικό αέριο στην Ευρώπη από το ρωσικό (αν και η αυξημένη προσφορά του και οι νέες υποδομές που δρομολογούνται εκτιμάται πως θα εξισορροπήσουν το κόστος), εκτιμάται πως τα ευρύτερα πολιτικά οφέλη (η Ρωσία θα αποκοπεί από έναν από τους σημαντικότερους πελάτες της), αξίζουν το ρίσκο.
Ειδικά η Αλεξανδρούπολη, πύλη εισόδου αμερικανικού LNG που θα ταξιδεύει ως το Κίεβο, αποκτά αναβαθμισμένο ρόλο στα ραντάρ όχι απλώς του Λευκού Οίκου, αλλά του ίδιου του Τραμπ, με τον Κάθετο Διάδρομο να… ανοίγει νέες λεωφόρους ανάπτυξης.
Πλωτά στρατηγεία, μονάδες αερίου, αγωγός πετρελαίου
FSRUs (πλωτοί σταθμοί αποθήκευσης και αεριοποίησης), υγροποιημένο φυσικό αέριο από τις ΗΠΑ που θα φτάνει, μέσω Αλεξανδρούπολης μέχρι το Κίεβο, νέες υπερσύγχρονες μονάδες αερίου, η επαναλειτουργία του αγωγού πετρελαίου Θεσσαλονίκης – Βόρειας Μακεδονίας, ο νέος αγωγός αερίου με τη Βόρεια Μακεδονία συνθέτουν μερικά μόνο από τα κρίσιμα κομμάτια ενός ενεργειακού παζλ που τώρα σχηματίζεται.
Επανεκκίνηση… μέσω Λευκού Οίκου για τον Κάθετο Διάδρομο
Αξίζει να σημειωθεί πως ο Κάθετος Διάδρομος (παρακλάδια του οποίου αποτελούν και η Αλεξανδρούπολη μέσω της οποίας μεταφέρεται LNG στον ελληνοβουλγαρικό αγωγό IGB αλλά και ο αγωγός TAP στην Κομοτηνή, μέσω του οποίου αζέρικο φυσικό αέριο διοχετεύεται επίσης στον ελληνοβουλγαρικό αγωγό αερίου IGB) αποτελεί στρατηγική προτεραιότητα για τις ΗΠΑ, ως βασικό εργαλείο εξαγωγής αμερικανικού LNG προς την Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη.
Συνδέει την Ελλάδα με Βουλγαρία, Ρουμανία, Ουγγαρία, Σλοβακία, Μολδαβία και Ουκρανία, μειώνοντας την εξάρτηση από ρωσικό αέριο και ενισχύοντας την ενεργειακή ασφάλεια.
Επί της ουσίας ο Κάθετος Διάδρομος που για την ώρα, όπως ανέφερε και ο κ. Τσάφος στην ημερίδα, παραμένει μη ανταγωνιστικός συγκεντρώνοντας υποτονικό ενδιαφέρον από τους χρήστες στις δημοπρασίες δέσμευσης χωρητικότητας, βάζει την Ελλάδα σε πρωταγωνιστική θέση στην ευρύτερη βαλκανική αγορά με τη χώρα μας να μοιράζει την ενεργειακή τράπουλα, ακόμα και αν δεν φτάσει απαραίτητα το αέριο μέχρι το Κίεβο.
Με δεδομένη τη δεσμευτική απόφαση της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την απαγόρευση των εισαγωγών ρωσικού φυσικού αερίου, με το… ολικό μπλόκο να τίθεται σε ισχύ από τον Ιανουάριο του 2027 για το LNG και από τον Οκτώβριο του 2027 για τις εισαγωγές μέσω αγωγών, τίθεται αυτομάτως ένα ορόσημο για την πλήρη ενεργοποίηση της διαδρομής LNG από την Ελλάδα προς την Ουκρανία.
Στο πλαίσιο αυτό, στις 24 Φεβρουαρίου θα πραγματοποιηθεί συνάντηση στον Λευκό Οίκο σύσκεψη με αντικείμενο τον Κάθετο Διάδρομο, με τη συμμετοχή του υπουργού Ενέργειας των ΗΠΑ, Κρις Ράιτ και από ελληνικής πλευράς, του υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρου Παπασταύρου, καθώς και του διευθύνοντος συμβούλου του Ομίλου AKTOR και της ATLANTIC SEE LNG TRADE (συμμετέχει με 60% ο ΑΚΤΟR και με 40% η ΔΕΠΑ Εμπορίας), Αλέξανδρου Εξάρχου. Στη συνάντηση θα συμμετέχει και εκπρόσωπος της Κομισιόν.
«Βασικός στόχος είναι να γίνει πιο ανταγωνιστικός ο Διάδρομος», επεσήμανε ο κ. Τσάφος, αναφορικά με τις προσδοκίες από το ραντεβού κορυφής.
Η ATLANTIC υπέγραψε πρόσφατα την πρώτη συμφωνία πώλησης αμερικανικού LNG στην Ουκρανία μέσω Ελλάδας. Το φορτίο LNG θα αφιχθεί στη Ρεβυθούσα, με την παράδοσή του στο Κίεβο να προγραμματίζεται για τον ερχόμενο Μάρτιο, σηματοδοτώντας την επίσημη ενεργοποίηση του Κάθετου Διαδρόμου.
Υπενθυμίζεται πως η Ελλάδα συμφώνησε το 2025 να εισάγει 700 εκατομμύρια κυβικά μέτρα αμερικανικού LNG ετησίως από το 2030 στην πρώτη μακροπρόθεσμη συμφωνία της με την Ουάσινγκτον, η οποία επιδιώκει να αντικαταστήσει τις ρωσικές προμήθειες στην Ευρώπη.
Στο τραπέζι θα τεθεί η υπογραφή όλων των σχετικών συμφωνιών και όχι μόνο εκείνων που αφορούν την Ουκρανία και τη Ρουμανία, γεγονός που αυξάνει την πίεση προς την Ευρώπη να καταλήξει εγκαίρως στις απαιτούμενες αποφάσεις. Η Ουάσιγκτον εμφανίζεται αποφασισμένη (ο Τραμπ δεν… παίζει με αυτά) να βάλει τέλος στην κωλυσιεργία, με στόχο την ολοκλήρωση μιας συμφωνίας διάρκειας τουλάχιστον 25 ετών.
Παράλληλα, αναμένεται να συζητηθούν εκτενώς τα ζητήματα των ενεργειακών υποδομών, με έμφαση στη νέα Πλωτή Μονάδα Επαναεριοποίησης και Αποθήκευσης (FSRU) που σχεδιάζεται να γίνει στην Αλεξανδρούπολη από τη Gastrade καθώς και στη δυνατότητα αναβάθμισης του υφιστάμενου αγωγού ή ακόμη και στην κατασκευή νέου.
Η συνάντηση στον Λευκό Οίκο θα συνοδευτεί από συνεδρίαση της Επιτροπής Ενεργειακής Κυριαρχίας με τη συμμετοχή και του Αμερικανικού Ιδρύματος Χρηματοδότησης της Ανάπτυξης (DFC) που εξετάζει την πιθανότητα χρηματοδότησης του δεύτερου FSRU στη Θράκη.
Αμερικανική πίεση - «Επιδοτήστε τη διέλευση αερίου»
Υπό αυτό το πρίσμα, θεωρείται βέβαιο ότι θα ασκηθούν έντονες πιέσεις προς τις Βρυξέλλες, προκειμένου να επιδοτηθεί ουσιαστικά η διέλευση του φυσικού αερίου προς τη Βόρεια Ευρώπη (για να καταστεί ελκυστικός ο Διάδρομος), στο πλαίσιο της ευρύτερης συμφωνίας ΕΕ-ΗΠΑ για δασμούς και ενεργειακές εισαγωγές, συνολικής αξίας 750 δισ. ευρώ.
Μάλιστα ο κ. Εξάρχου έθεσε πρόσφατα το ζήτημα της επιδότησης του LNG από την Ευρώπη στο περιθώριο του Οικονομικού Φόρουμ στο Νταβός.
*Δημοσιεύθηκε στη «ΜτΚ», 08.02.206
