- Newsroom
Με παραδοσιακά τραγούδια γάμου, μουσική και χρώμα ανάλογο των ημερών το καρναβάλι στην Βέροια ξεκίνησε με την αναβίωση του εθίμου των «Καπεταναίων».
Ο Σταμάτης Χρυσής, πρόεδρος του συλλόγου Βλάχων Βέροια αναφέρει ότι πρόκειται για ένα έθιμο με βαθιές ρίζες, ανθρώπων, οι οποίοι ζουν με τις παραδόσεις, οίτινες πηγαίνουν πίσω στον χρόνο, στις διονυσιακές γιορτές, οι οποίες ταξίδεψαν στην Ρώμη και έγιναν αναπόσπαστο τμήμα των ρωμαϊκών εθίμων, τα λουπερκάλια, την ρωμαϊκή λατρεία του ήλιου και του Μίθρα, θεού του φωτός, της αναγέννησης της γης με τον ερχομό της ανοίξεως.
Στην Έκθεση Φωτογραφίας που λειτουργεί στο ισόγειο του Δημαρχείου της πόλεως, οι επισκέπτες έχουν την ευκαιρία να δουν φωτογραφίες και το πως πραγματοποιείτο το έθιμο τις παλαιότερες εποχές, πως ήταν οι φορεσιές και οι αρματωσιές των Βλάχων Καπεταναίων.
Βεβαίως, οι στολές παραπέμπουν στην περίοδο της τουρκοκρατίας, αλλά η μάσκα ενσωματώθηκε ως συμπλήρωμα τα πολύ νεότερα χρόνια.
Μετά τις πέντε το απόγευμα οι “λιγκουτσάριδες” και οι καπεταναίοι φορώντας τις μάσκες τους θα ξεχυθούν στους δρόμους καλώντας τον κόσμο να πάρει μέρος στην γιορτή με πολύ κρασί και τσίπουρο.
Παράλληλα, με το έθιμο λειτουργεί εργαστήριο κατασκευής μάσκας, για να παίξουν τα νήπια και να μάθουν τα παιδιά να κατασκευάζουν τα υλικά για τους επόμενους λιγκουτσάριδες.
Ένα έθιμο στο οποίο όλοι πρέπει να συμμετάσχουν, έστω ακόμη και για να μάθουν την προέλευσή και την σημασία του.
Οι λέξεις και τα έθιμα έχουν ιδιαίτερη βαρύτητα και αξία για την πολιτιστική ταυτότητα των λαών. Η ρωμαϊκή ποιμενική γιορτή των Λουπερκαλίων πραγματοποιείτο κάθε χρόνο μεταξύ 13 -15 Φεβρουαρίου, για καθαρισμό, υγεία και γονιμότητα, ενώ οι θυσίες των ζώων είχαν ως στόχο να καθαρίσει η πόλη και να επιτευχθεί υγεία και αγροτική ευημερία για τους κατοίκους. Οι τελετουργίες λάμβαναν χώρα στο Λουπερκάλιο σπήλαιο στους πρόποδες του Παλατίνου Λόφου, εκεί όπου εκτυλισσόταν ο ιδρυτικός μύθος της Ρώμης. Σχεδόν όλες οι ρωμαϊκές γιορτές, εισαγόμενες από την Ελλάδα και μετονομαζόμενες ακολουθούσαν τις εποχές. Έτσι τα Λουπερκάλια θεωρούντο γιορτή αφιερωμένη στον θεό Πάνα, άμεσα συνδεδεμένο με την πανίδα της φύσεως. Τα Λουπερκάλια από το λατινικό lupus υποδήλωναν την άμεση σχέση τους με τα αρχαία Λύκαια που τελούντο στο Λύκαιο όρος της Αρκαδίας και καθιερώθηκαν από τον βασιλιά της Αρκαδίας Λυκάονα γιό του Πελασγού.
Επιπλέον, τα Λουπερκάλια σηματοδοτούν την ονομασία του μηνός που τελούντο. Τα έθιμα και οι ονομασίες των εορτών είναι ο δρόμος προς την μάθηση. Πώς θα καταλάβουν σήμερα τα παιδιά γιατί ο Ιανουάριος ή ο Φεβρουάριος λέγονται έτσι και όχι Γενάρης ή Φλεβάρης; Ποια είναι η ρίζα προελεύσεώς τους; Μήπως από την γέν(ν)α ή την φλέβα;
Το όνομά του πρώτου μήνα του χρόνου προέρχεται από τον θεό των Ρωμαίων Ιανό (Janus) και από την λέξη janua, που σημαίνει «θύρα» ή «πέρασμα». Ήταν ο θεός με τα δύο πρόσωπα, τα οποία κοίταζαν σε αντίθετες κατευθύνσεις, πίσω στον προηγούμενο χρόνο, στο παρελθόν και άνοιγε την θύρα στον νέο χρόνο. Συμβόλιζε την μεταβατική περίοδο μεταξύ δύο ετών. Όσον αφορά τον δεύτερο μήνα, τον Φεβρουάριο. Αρχικά η γιορτή των Λουπερκαλίων ήταν γνωστή ως Februa που σημαίνει «Καθαρισμοί» ή «Καθαρμοί» από το februum. Η γιορτή ονομαζόταν dies Februatus δηλαδή Ημέρα Φεβρουαρίου ή Ημέρα των Καθαρμών και ήταν συνοδευτικό επίθετο της θεάς Ήρας, Juno Februalis, όπως την αποκαλούσαν οι Ρωμαίοι, προστάτιδος εκείνου του μήνα.
Τα λουπερκάλια απαγορεύτηκαν το 494 μ.Χ. από τον Πάπα Γελάσιο Α΄ και σύμφωνα με την παράδοση ήταν εκείνος ο οποίος οικειοποιήθηκε την γιορτή, την ενέταξε στην νέα θρησκεία και την αντικατέστησε με την Γιορτή του Καθαρμού.
Εν αναμονή του επομένου μηνός σε μια εβδομάδα, σημειώνεται ότι ο Μάρτιος δεν είναι Μάρτης [μάρτυς;], αλλά ο Άρης θεός του πολέμου, Mars για τους Ρωμαίους. Μήνας κατά τον οποίο ξεκινούσαν οι πολεμικές επιχειρήσεις που είχαν διακοπεί λόγω χειμώνος, οπότε δίνονταν τα προστάγματα εκκινήσεως με μάρς, όπως και τα ανάλογα εμβατήρια.
Πηγή: ertnews.gr
