Κάνε κλικ και δες περισσότερο emakedonia.gr στην αναζήτηση της Google
Πρόσθεσέ το στην Google- Newsroom
Ο σύγχρονος ευρωπαϊκός κινηματογράφος βρίσκεται συχνά στο επίκεντρο ενός διαρκούς διαλόγου γύρω από τη μνήμη, την ταυτότητα και τον εκτοπισμό. Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται το νέο ακαδημαϊκό έργο του Καβαλιώτη κινηματογραφιστή και λέκτορα στο Πανεπιστήμιο του Έσσεξ (University of Essex), Τάσου Γιαπουτζή, ο οποίος στην πρώτη συγγραφική του δουλειά εξετάζει τη νοσταλγία όχι ως απλό συναισθηματικό υπόλειμμα, αλλά ως μια σύνθετη πολιτισμική και κινηματογραφική κατηγορία.
Το βιβλίο, με τίτλο «Νοσταλγία και Μετατόπιση στον Σύγχρονο Ευρωπαϊκό Κινηματογράφο» (Nostalgia and Displacement in Contemporary European Cinema), κυκλοφορεί πλέον ελεύθερα στο διαδίκτυο, με καθεστώς ανοιχτής πρόσβασης σε όλους (open access). Στις θεματικές του ενότητες επιχειρεί να αναλύσει τον τρόπο με τον οποίο ο ευρωπαϊκός κινηματογράφος αποτυπώνει και επαναδιαπραγματεύεται εμπειρίες εκτοπισμού, μετανάστευσης και αίσθησης του ανήκειν, μέσα από τις ίδιες τις αφηγηματικές του δομές.
Με αφορμή την πρόσφατη διαδικτυακή παρουσίαση του πρώτου του βιβλίου, που διοργάνωσε η Δημοτική Βιβλιοθήκη Καβάλας, ο Τάσος Γιαπουτζής βρέθηκε για λίγες ημέρες στον γενέθλιο τόπο καταγωγής του. Μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ αναφέρθηκε στην διαδικασία συγγραφής και τις κεντρικές θεωρητικές κατευθύνσεις του νέου του έργου. Όπως επισημαίνει, η νοσταλγία και ο εκτοπισμός δεν προσεγγίζονται στο βιβλίο ως αμιγώς προσωπικές ή συναισθηματικές εμπειρίες, αλλά ως έννοιες με σαφή αισθητική, πολιτική και ιστορική διάσταση.
Η νοσταλγία ως προσωπική εμπειρία και θεωρητική κατασκευή
«Το ταξίδι αυτού του βιβλίου», λέει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, «δεν ξεκίνησε ως ένα ξεκάθαρο ερευνητικό σχέδιο, αλλά περισσότερο ως μια προσωπική ανησυχία που σταδιακά βρήκε μορφή. Η νοσταλγία και ο εκτοπισμός ήταν έννοιες που με απασχολούσαν ήδη βιωματικά, μέσα από τη δική μου εμπειρία ζωής και μετακίνησης ανάμεσα σε χώρες. Ο κινηματογράφος έγινε το μέσο μέσα από το οποίο μπορούσα να τις σκεφτώ πιο βαθιά, όχι για να τις εξηγήσω πλήρως, αλλά για να τις κατανοήσω ως σύνθετες, συχνά αντιφατικές καταστάσεις».
Στο επίκεντρο της προσέγγισής του βρίσκεται η απομάκρυνση της νοσταλγίας από μια στενά συναισθηματική ανάγνωση και η επανατοποθέτησή της ως πολυεπίπεδης έννοιας. «Στο βιβλίο», επισημαίνει, «προσπαθώ να απομακρυνθώ από την ιδέα της νοσταλγίας ως κάτι απλώς συναισθηματικό ή προσωπικό. Με ενδιαφέρει περισσότερο ως μια έννοια που είναι ταυτόχρονα αισθητική, πολιτική και ιστορική. Δεν αφορά μόνο αυτό που θυμόμαστε, αλλά και το πώς θυμόμαστε, τι επιλέγουμε να ξεχάσουμε, και πώς το παρελθόν ανακατασκευάζεται μέσα από εικόνες, αφηγήσεις και μορφές. Εκεί ο κινηματογράφος έχει μια ιδιαίτερη δύναμη».
Η ανάλυση του Τάσου Γιαπουτζή εστιάζει στον τρόπο με τον οποίο ο σύγχρονος ευρωπαϊκός κινηματογράφος δεν περιορίζεται στην αναπαράσταση του εκτοπισμού, αλλά τον ενσωματώνει στη δομή του. «Αυτό που με ενδιαφέρει είναι ότι πολλές ταινίες δεν αναπαριστούν απλώς τη μετακίνηση ή την απώλεια, αλλά τις ενσωματώνουν στην μορφή τους, στον ρυθμό, στην αφήγηση, ακόμη και στις σιωπές τους. Έτσι, η εμπειρία του εκτοπισμού δεν είναι μόνο κάτι που βλέπουμε, αλλά κάτι που, σε έναν βαθμό, βιώνουμε ως θεατές», τονίζει.
Παράλληλα, υπογραμμίζει τη σχέση του κινηματογράφου με τον χρόνο, την απουσία και το ίχνος, στοιχεία που καθιστούν το μέσο ιδιαίτερα πρόσφορο για την απόδοση της νοσταλγίας. «Ίσως αυτός είναι και ο λόγος που ο κινηματογράφος είναι τόσο κατάλληλος για να εκφράσει αυτές τις εμπειρίες. Δουλεύει με τον χρόνο, με την απουσία, με το ίχνος. Μπορεί να δημιουργήσει μια αίσθηση οικειότητας και ταυτόχρονα απόστασης. Να μας κάνει να νιώσουμε νοσταλγία, όχι μόνο για κάτι που έχουμε ζήσει, αλλά και για κάτι που δεν μας ανήκει άμεσα», επισημαίνει, μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, ο Καβαλιώτης κινηματογραφιστής.
Μνήμη, ταυτότητα και η κινηματογραφική εμπειρία του ανήκειν
Το βιβλίο επιχειρεί μια ευρεία χαρτογράφηση της σχέσης νοσταλγίας και εκτοπισμού μέσα από χαρακτηριστικά έργα του σύγχρονου ευρωπαϊκού σινεμά, όπως: The Edge of Heaven του Fatih Akin, Tabu του Miguel Gomes, Limbo του Ben Sharrock, Extinction της Salomé Lamas και Nostalgia του Mario Martone.
Η επιλογή του να έχουν όλοι ελεύθερη πρόσβαση στο βιβλίο, όπως σημειώνει ο δημιουργός, είναι απόλυτα συνειδητή επιλογή καθώς πιστεύει πολύ δυνατά στη διάχυση της γνώσης.
«Δεδομένου ότι το θέμα του βιβλίου μου αφορά εμπειρίες που ξεπερνούν σύνορα (όπως μετανάστευση, ταυτότητα, πολιτισμική μνήμη)», τονίζει στο ΑΠΕ - ΜΠΕ, «ήθελα η πρόσβαση σε αυτό να είναι εξίσου ανοιχτή. Με ενδιαφέρει να διαβαστεί όχι μόνο από ακαδημαϊκούς, αλλά και από δημιουργούς, φοιτητές, ανθρώπους που έχουν βιώσει, με τον έναν ή τον άλλον τρόπο, αυτά τα ζητήματα».
«Πιστεύω», σημειώνει ο συγγραφέας, «πως ο κινηματογράφος έχει την δύναμη να δημιουργεί νοσταλγία ακόμη και για εμπειρίες που δεν έχουμε ζήσει. Αυτό συμβαίνει, όταν μια ταινία καταφέρνει να δημιουργήσει έναν κόσμο που νιώθουμε οικείο, ακόμη κι αν δεν μας ανήκει. Είναι μια μορφή συναισθηματικής ταύτισης που ξεπερνά το προσωπικό βίωμα. Ωστόσο, είναι γεγονός πως η προσωπική εμπειρία ζωής ανάμεσα σε διαφορετικά πολιτισμικά περιβάλλοντα διαμόρφωσε σε μεγάλο βαθμό τον τρόπο που βλέπω τη μνήμη και την ταυτότητα. Υπάρχει πάντα μια αίσθηση ότι ανήκεις και δεν ανήκεις ταυτόχρονα. Και ίσως ο κινηματογράφος είναι ο χώρος όπου αυτή η αντίφαση μπορεί να υπάρξει χωρίς να χρειάζεται να επιλυθεί».
Ποιος είναι ο Τάσος Γιαπουτζής
Γεννήθηκε και μεγάλωσε στην Καβάλα η οποία τον έχει εμπνεύσει σε πολλές δουλειές του. Είναι σκηνοθέτης και Λέκτορας Κινηματογράφου στο Πανεπιστήμιο του Έσσεξ, (Ηνωμένο Βασίλειο). Είναι κάτοχος διδακτορικού τίτλου στον Κινηματογράφο από το Πανεπιστήμιο του Γιόρκ. Το έργο του ως ερευνητής και σκηνοθέτης επικεντρώνεται στη διαδικασία της κινηματογραφικής παραγωγής και στις αισθητικές, χωρικές και χρονικές διαστάσεις του κινηματογράφου, με ιδιαίτερη έμφαση στη μνήμη, τη νοσταλγία, τον τόπο και την εκτόπιση.
Η έρευνά του, που βασίζεται στην πρακτική, έχει δημοσιευτεί σε έγκριτα περιοδικά. Παράλληλα με το ακαδημαϊκό του έργο, ο Τάσος Γιαπουτζής είναι ένας διεθνώς αναγνωρισμένος σκηνοθέτης και απόφοιτος του Go Short Talent Campus στο Ναϊμέχεν, του Talent Development Campus στο Κορκ και του Reykjavik Talent Lab.
Το νέο βιβλίο του, «Νοσταλγία και Μετατόπιση στον Σύγχρονο Ευρωπαϊκό Κινηματογράφο» (Nostalgia and Displacement in Contemporary European Cinema) έρχεται να προστεθεί σ' έναν ευρύτερο ευρωπαϊκό επιστημονικό και καλλιτεχνικό διάλογο γύρω από τη μνήμη, τη μετανάστευση και την πολιτισμική ταυτότητα, αναδεικνύοντας τον κινηματογράφο ως ένα ζωντανό πεδίο όπου το παρελθόν ερμηνεύεται μέσα από το παρόν.
Κάνε κλικ και δες περισσότερο emakedonia.gr στην αναζήτηση της Google
Πρόσθεσέ το στην Google
