Γράφει
Σοφία Χριστοφορίδου
Προ διμήνου δόθηκε η προέγκριση της οικοδομικής άδειας για την αποκατάσταση των δύο διατηρητέων συγκροτημάτων του βιομηχανικού συγκροτήματος του ΦΙΞ, την ανέγερση του ξενοδοχείου οκτώ ορόφων και του δεκαόροφου κτιρίου κατοικιών και καταστημάτων. Με αφορμή αυτό, αλλά και τα δημοσιεύματα που αναφέρουν ότι επίκειται η έκδοση οικοδομικής άδειας και η έναρξη των εργασιών, σκεφτόμουν ότι η υπόθεση του ΦΙΞ είναι μία (ακόμη) χαμένη ευκαιρία για το Δημόσιο και μία ιστορία επιτυχίας του ιδιωτικού τομέα.
Αφού επί χρόνια δεν έκανε τίποτα για να το αποκτήσει και να το διασώσει, το δημόσιο ήρε την απόφαση αναγκαστικής απαλλοτρίωσης, ανοίγοντας τον δρόμο για την πώληση του σε ιδιώτη. Κι ενώ το δημόσιο κινείται «παραδοσιακά» με αργόσυρτους ρυθμούς, στην περίπτωση του ΦΙΞ από το 2023 κι έπειτα κινήθηκε ταχύτατα, εκδίδοντας το Προεδρικό Διάταγμα πολεοδομικής ρύθμισης της περιοχής, και στη συνέχεια αποφασίζοντας να αγοράσει το ένα από τα διατηρητέα κτίρια και μεταβιβάζοντας άμεσα το τίμημα.
- Το 2007 εκδόθηκε υπουργική απόφαση (ΥΠΠΟ/∆ΙΝΕΣΑΚ/12422/333/23-3-07) με την οποία εγκρίθηκε η αναγκαστική απαλλοτρίωση ή η απ’ ευθείας αγορά από το Υπουργείο Πολιτισμού, του βιοµηχανικού συγκροτήµατος ΦΙΞ στη Θεσσαλονίκη. Η οικονομική κρίση των επόμενων ετών κατέστησε απαγορευτική την αποζημίωση των ιδιοκτητών του.
- Το 2011 ανακλήθηκε η απόφαση αναγκαστικής απαλλοτρίωσης γιατί κρίθηκε ότι «η προστασία του εν λόγω βιοµηχανικού συγκροτήµατος µπορεί να επιτευχθεί µε την ενεργητική συµµετοχή των συνιδιοκτητών, τους οποίους ο Ν. 3028/2002 καθιστά υπεύθυνους για την διατήρηση και ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονοµιάς». Ότι δηλαδή δεν έκανε το κράτος όσο το είχε δεσμεύσει με αναγκαστική απαλλοτρίωση...
- Το 2016 εγκρίθηκε μελέτη κατεδάφισης τεσσάρων αποθηκευτικών κτηρίων του συγκροτήματος «Ζυθοποιίας ΦΙΞ», αλλά όχι η η αρχιτεκτονική προμελέτη που προέβλεπε ότι στη θέση των κατεδαφισθέντων θα ανεγειρόταν πολυόροφο κτίριο γραφείων –καταστημάτων «διότι η τυχόν ανέγερση του προτεινόμενου κτίσματος θα προκαλέσει έμμεση βλάβη στα υφιστάμενα διατηρητέα μνημεία λόγω της ογκοπλαστικής του διάρθρωσης, των αναλογιών και της μορφής του» και επειδή «η προμελέτη δεν αντιμετωπίζει την αποκατάσταση των υφιστάμενων διατηρητέων μνημείων που βρίσκονται εντός του ιδίου οικοπέδου, καθώς και την επανάχρηση που θα έπρεπε να αποτελεί προτεραιότητα».
- Πέρασαν έξι χρόνια χωρίς να γίνει τίποτα, καθώς το περίπλοκο ιδιοκτησιακό ήταν το μεγαλύτερο αγκάθι στην αξιοποίηση του ακινήτου, ώσπου το 2022, σύμφωνα με την ετήσια οικονομική έκθεση της Dimand, η θυγατρική της, Filma, απέκτησε το 75% επί του οικοπέδου του βιομηχανικού συγκροτήματος του ΦΙΞ έναντι τιμήματος 9.300.000 ευρώ και προσυμφώνησε την αγορά του υπόλοιπου 25% έναντι 4.750.000 ευρώ, το α' εξάμηνο του 2023. Δηλαδή διέθεσε συνολικά περίπου 14 εκατ. ευρώ για την αγορά του ΦΙΞ.
- Λίγους μήνες μετά την απόκτηση του 100% του ακινήτου, τον Οκτώβριο του 2023 η Dimand ανακοίνωσε ότι θα προχωρήσει σε επένδυση 180 εκατ. ευρώ για την αποκατάσταση και επανάχρηση των τριών διατηρητέων συγκροτημάτων της πρώην ζυθοποιίας καθώς και την ανέγερση δύο νέων κτιριακών όγκων, συνολικής επιφάνειας 46.500 τ.μ. (σήμερα το σχέδιο έχει φτάσει τα 51.450 τ.μ.) όπου θα αναπτυχθούν κατοικίες, ξενοδοχεία, χώροι εστίασης και πολιτισμού, εμπορικές δραστηριότητες και γραφειακοί χώροι. Στα τέλη του 2023 αρχίζουν οι κατεδαφίσεις των μη προστατευόμενων κτισμάτων στο «ΦΙΞ».
- Έναν χρόνο αργότερα, τον Νοέμβριο του 2024 εκδίδεται το προεδρικό διάταγμα που ενεργοποιεί πολεοδομικά την περιοχή και δίνει δυνατότητα αξιοποίησής της. «Επιδιώκουμε την αποκατάσταση και επανάχρησή του συγκροτήματος - τοπόσημου της δυτικής εισόδου της Θεσσαλονίκης» δηλώνει η υπουργός Πολιτισμού Λινά Μενδώνη. Τον ίδιο κι όλας μήνα, το υπουργείο εγκρίνει δαπάνη για να πληρωθεί ένας εκτιμητής για να εκτιμήσει την αξία αγοράς ακινήτου στην πρώην ζυθοποιία ΦΙΞ.
- Στις 18 Ιουλίου 2025, με απόφαση της υπουργού Πολιτισμού, εγκρίνεται η απευθείας αγορά του διατηρητέου κτιρίου Σ2 εντός του βιομηχανικού συγκροτήματος της πρώην ζυθοποιίας ΦΙΞ έκτασης 6.900τ.μ. αντί τιμήματος 8.232.000 ευρώ. Μέσα σε μία εβδομάδα η απόφαση δημοσιεύεται σε ΦΕΚ (Β' 3971/25.07.2025), στις 5 Αυγούστου 2025 δημοσιεύεται η απόφαση ανάληψης υποχρέωσης και την επομένη εντέλλεται η πληρωμή. Ταχύτητα ζηλευτή για το δημόσιο.
Με λίγα λόγια, σε τρία χρόνια ο ιδιώτης έδωσε 14 εκατομμύρια ευρώ για την αγορά ολόκληρου του βιομηχανικού ακινήτου και στη συνέχεια εισέπραξε τα 8 εκατομμύρια ευρώ από το κράτος. Το ποσό ήταν κατά 1 εκατ. χαμηλότερο από την αντικειμενική εκτίμηση της αξίας του ακινήτου, αλλά με αυτή τη συναλλαγή «απαλλάχθηκε» ο ιδιώτης από ένα κτίριο που ήταν χαρακτηρισμένο ως διατηρητέο και θα έπρεπε να αποκαταστήσει με σημαντικό κόστος. Είναι άγνωστο τι ποσό από τα 180 εκατ. ευρώ του αρχικού επενδυτικού σχεδίου (στη συνέχεια αυξήθηκε στα 196 εκατ. και πλέον εκτιμάται στα 205 εκατ. ευρώ) θα αναλογούσε για την αποκατάσταση του διατηρητέου Σ2. Πάντως, εκτός από την πώληση του κτιρίου, ο ιδιώτης προχώρησε και σε μία γενναιόδωρη δωρεά αξίας έως 800.000 ευρώ για το σύνολο των μελετών αποκατάστασης και επανάχρησης του Συγκροτήματος 2.
Από την πλευρά του το ελληνικό δημόσιο, που επί χρόνια αδιαφόρησε για την τύχη του βιομηχανικού συγκροτήματος, στο τέλος το «έχασε» από έναν ιδιώτη, στον οποίον στη συνέχεια κατέβαλλε το 57% του τιμήματος αγοράς για να αποκτήσει ένα από τα κτίρια. Θα μπορούσαν να είχαν γίνει αλλιώς τα πράγματα, στα χρόνια της κρίσης; Πιθανότατα όχι. Ήταν εκτός πραγματικότητας για τα δημόσια οικονομικά, μετά την κρίση, το ποσό των 14 εκατ. ευρώ που δόθηκε από τον ιδιώτη για όλο το ΦΙΞ; Όχι και τόσο, όπως φάνηκε από την ετοιμότητα του δημοσίου να διαθέσει 8 εκατ. ευρώ για το ένα από τα κτίρια. Βέβαια σε αυτές τις περιπτώσεις το μεγαλύτερο κόστος δεν είναι για την αγορά, αλλά για την αποκατάσταση και επανάχρηση, όπως αποδεικνύει η περίπτωση της ΥΦΑΝΕΤ.
Πού βρισκόμαστε σήμερα; Τρέχουν οι μελέτες και εντός του 2027 αναμένεται να έχουν ολοκληρωθεί όλες, σε επίπεδο μελέτης εφαρμογής και τευχών δημοπράτησης, σύμφωνα με το κτιριολογικό πρόγραμμα του Υπουργείου. Τότε θα γίνει γνωστό και το ποσό που θα απαιτηθεί για να μετατραπεί το κτίριο Σ2 του ΦΙΞ σε μουσείο για τη Συλλογή Κωστάκη και σε έδρα της Κρατικής Ορχήστρας Θεσσαλονίκης. Πού θα βρεθεί αυτό το ποσό; Μένει να φανει... Ας ελπίσουμε τουλάχιστον ότι η ιδιωτική επένδυση στο υπόλοιπο του συγκροτήματος ΦΙΞ θα δημιουργήσει μία «θετική πίεση» ώστε το Σ2 να μην εγκαταλειφθεί στην τύχη του και να μην μείνει μία μαύρη τρύπα.
Διαβάστε ακόμα:
