Ένα συγκινητικό... reunion των ανθρώπων που σε μεγάλο βαθμό διαμόρφωσαν και άφησαν το στίγμα τους στο θέατρο της Θεσσαλονίκης πραγματοποιήθηκε το απόγευμα της Τετάρτης στο κατάμεστο Τελλόγλειο.
Η εκδήλωση για τα 40 χρόνια της Πειραματικής Σκηνής της "Τέχνης" ήταν ένας φόρος τιμής για ένα από τα σημαντικότερα κεφάλαια του ελεύθερου θεάτρου στη Θεσσαλονίκη.
Επτά χρόνια και μετά το τυπικό τέλος της ιστορίας της, άνθρωποι που συμμετείχαν και απάρτιζαν τον ιστορικό θίασο βρέθηκαν όλοι μαζί για μια βραδιά γεμάτη αναμνήσεις και συγκινήσεις, με άγνωστες ιστορίες και ένα έντονο συναίσθημα νοσταλγίας.
Στο πάνελ βρέθηκαν οι σκηνογράφοι Απόστολος Βέττας και Ιωάννα Μανωλεδάκη, η σκηνοθέτρια Γλυκερία Καλαϊτζή, η θεατρολόγος Ελίζα Θεοδωράνου και οι ηθοποιοί Σοφία Βούλγαρη και Έφη Σταμούλη οι οποίοι μίλησαν για την σημασία ύπαρξης ενός τέτοιου θιάσου στην πόλη, ο οποίος διαμόρφωσε ουσιαστικά την θεατρική ταυτότητα της Θεσσαλονίκης και υπήρξε εφαλτήριο για πολλούς καλλιτέχνες.
Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο της έκθεσης "Τέχνη - Διαγώνιος και Το μουσείο που δεν έγινε" η οποία φιλοξενείται στο Τελλόγλειο.
"Είναι πλέον ευρέως γνωστό και ιστορικά αποδεδειγμένα ότι η Τέχνη έπαιξε τεράστιο ρόλο στην πολιτιστική ζωή της Θεσσαλονίκης" είπε αρχικά η κ. Σταμούλη.
Η κ. Σταμούλη μίλησε αρχικά για την σημασία και την παρακαταθήκη του σωματείου αλλά και την συμβολή του στη δημιουργία θεσμικών φορέων πολιτισμού στη Θεσσαλονίκη.
Στη συνέχεια αναφέρθηκε στη δημιουργία της Πειραματικής Σκηνής της "Τέχνης" το 1979, από τον Νικηφόρο Παπανδρέου και την πρώτη παράσταση που ήταν «Όνειρο καλοκαιρινής νύχτας» η οποία παρουσιάστηκε στις 18/10/179 στο θέατρο Άδωνις. 40 χρόνια αργότερα, το 2019, ο θίασος θα έκλεινε τον ιστορικό του κύκλο στο Θέατρο Τ. με τη «Φόνισσα» στο θέατρο Τ η οποία παρουσιάστηκε στις 19 Οκτωβρίου του 2019.
Όπως περιέγραψε, μετά τις πρώτες παραστάσεις ξεκίνησε η συνεργασία με τον Νίκο Χουρμουζιάδη η οποία αποδείχθηκε καθοριστική για την πορεία του θιάσου.
Συνολικά στα 40 χρόνια, η Πειραματική Σκηνή ανέβασε 127 παραγωγές.
"Με μηδενικά μέσα, καταφέραμε και κερδίσαμε την αναγνώριση σιγά σιγά, τόσο από την πολιτεία όσο και το κοινό" είπε χαρακτηριστικό δίνοντας έμφαση στο κοινό όραμα και την προσπάθεια να αγγίξουν το κοινό με "δύσκολες" παραστάσεις.
"Η λειτουργία αυτού του θιάσου ήταν μια μικρή μορφή αντίστασης στην αιμορραγία καλλιτεχνών προς το κέντρο. Το πιο βασικό όμως ήταν ότι η Πειραματική Σκηνή κατάφερε να παραμείνει μια παρέα ανοιχτόκαρδων παιδιών που επειδή τους αρέσει το παιχνίδι, χαίρονται πάντα με ό,τι κάνουν, και ότι παρέμειναν πιστοί στα πρώτα τους όνειρα."
Η Ελίζα Θεοδωράνου αναφέρθηκε στο ρεπερτόριο της Πειραματικής Σκηνής. Όπως τόνισε, στη δεκαετία του 1980 ανέβαζαν κυρίως κλασικό θέατρο με έργα των Σέξπιρ, Ίψεν, Μπρεχτ και Μπέκετ. Στις αρχές του '90 στρέφονται στη σύγχρονη δραματουργία χωρίς αυτό να σημαίνει ότι σταμάτησαν να ανεβάζουν κλασικούς συγγραφείς.
Την δεκαετία του 2000 ανεβάζουν έργα νεότερων και συγχρόνων σε γραφή και γενιά συγγραφέων.
Εδώ παρενέβη η κ. Σταμούλη για να προσθέσει πως η Πειραματική Σκηνή είχε πάντα μια εκλεκτική συγγένεια με τον Ιάκωβο Καμπανέλλη. Όπως τόνισε χαρακτηριστικά, "Στη Χώρα του Ίψεν" που ανέβηκε σε σκηνοθεσία Πέτρου Ζηβανού το 1996, ήταν ένα άπαιχτο έργο του Καμπανέλλη που τους έδωσε γιατί του είχε αρέσει ένα άλλο έργο που ανεβάσαν.
"Ήταν τόσο μεγάλη η επιτυχία της παράστασης που ο Ιάκωβος Καμπανέλλης μας έκανε μια μεγάλη τιμή και έγραψε για εμάς ένα έργο, την "Τελευταία πράξη".
Στη συνέχεια έγινε αναφορά στην παράσταση "Οδύσσεια" που ανέβηκε το 1994 και, όπως είπε, "ήταν πολύ μπροστά από την εποχή της" σε σκηνοθεσία του Βρετανού εκ Παρισίων Κόλιν Χάρις. Η παράσταση ανεβαίνε για μια δεκαετία, πάντα με την σκηνοθετική αντίληψη του Χάρις. "Μόνο τα κουστούμια άλλαζαν" είπε χαρακτηριστικά.
Στη συνέχεια η κ. Θεοδωράνου αναφέρθηκε σχηματικά στις τρεις περιόδους της Πειραματικής Σκηνής.
Η πρώτη περίοδος ήταν από το 1979 ως το 1985 όταν η πειραματική ήταν άστεγη. Αυτή τη περίοδο ανεβάζει μικρό αριθμό παραστάσεων αλλά δίνει καλλιτεχνικό στίγμα με παραστάσεις αναφοράς που μαγνητίζουν το κοινό της Θεσσαλονίκης όπως το "Περιμένοντας τον Γκοντό" σε σκηνοθεσία Νίκου Χουρμουζιάδη και την "Βεγγέρα" του Καπετανάκη σε σκηνοθεσία Νίκου Αρμάου.
Η Βεγγέρα μάλιστα, εξήγησε η κ. Σταμούλη ήταν η πρώτη εμπορική επιτυχία της Πειραματικής. Ανέβηκε πρώτη φορά στο Βαφοπούλειο όπου έγινε sold out. Μετά παρουσιάστηκε στο θέατρο Αμαλία το οποίο ήταν ακόμα κινηματογράφος, και έγινε πάλι sold out. "Μετά πήραμε τη μεγάλη απόφαση να νοικιάσουμε το Αυλαία που ήταν μεγάλο ρίσκο. Εκεί έγινε το τρίτο sold out."
Από το 1986 έως το 2012 έδρα της Πειραματικής Σκηνής ήταν το θέατρο Αμαλία όπου ο θίασος εφάρμοζε το σύστημα του εναλλασσόμενου ρεπερτόριου και "τα πήγαινε περίφημα".
Για την κ. Σταμούλη η καλύτερη παράσταση ήταν "Το γαλατόδασος", ένα έργο για ραδιόφωνο του Ντίλαν Τόμας σε μετάφραση Κατερίνας Αγγελάκη Ρουκ που ανέβηκε σε σκηνοθεσία Νίκου Αρμάου το 1991.
Από το 2012 έως το 2019 η Πειραματική επιστρέφει στον νομαδικό βίο. Η κρίση οδήγησε στην κατάργηση των επιχορηγήσεων και έτσι αναγκαστικά άφησαν το Αμαλία. Με τη στήριξη του Δήμου Θεσσαλονίκης παρουσίαζαν τα έργα τους σε άλλα θέατρα. Άρχισε μετά πάλι μια δυσκολη περίοδος καθώς δεν είχαν χώρους ούτε για πρόβες, ένα πρόβλημα που ήταν λυμένο για σχεδόν 30 χρόνια.
" Μας έλεγαν ήμασταν κλειστή κάστα και ίσως ήμασταν όντως. Από την Πειραματική πέρασαν πάνω από 140 ηθοποιοί και οι συντελεστές ήταν σταθεροί. Αλλά ίσως αυτό ήταν το μυστικό. Ότι ήμασταν οικογένεια και είχαμε κοινό όραμα" είπε η κ. Σταμούλη.
Αναφορά έγινε επίσης στο περιοδικό Θεατρικα Τετράδια όπου δημοσιεύονταν μελέτες, κείμενα, άρθρα και εργογραφιες συγγραφέων δημιουργώντας έτσι ένα πολύ σημαντικό αρχείο.
Η Πειραματική Σκηνή συμμετείχε σε πολλά φεστιβάλ, από Αυστραλία και Αίγυπτο μέχρι τις ευρωπαϊκές σκηνές ενώ για δέκα χρόνια, από το 1994 ως το 2004 διοργάνωνε το φεστιβάλ Θεατρική Άνοιξη που είχε θεαματική απήχηση, καθώς το κοινό της Θεσσαλονίκης έβλεπε πολλές παραστάσεις υψηλού επιπέδου με μετακλήσεις.
Η κ. Μανωλεδάκη έδωσε έμφαση στις σχέσεις των μελών τις οποίες χαρακτήρισε ως "σχέσεις ζωής".
" Ήταν σχέσεις που τρέφονταν από γόνιμη και ανιδιοτελή τρέλα. Βοηθήσαμε ο ένας τον άλλον και χειροκτησαμε ο ένας τον άλλον.
Η Πειραματική Σκηνή δεν είχε ούτε προηγούμενο, ούτε κάτι αντίστοιχο. Σημάδεψε τα καλύτερα χρόνια μας και μας άφησε μια ανεξίτηλη αίσθηση δημιουργικής ελευθερίας που ακόμα μας συνοδεύει. Είμαι ευγνώμων για αυτό και ευχαριστώ" είπε μεταξύ άλλων.
Η Γλυκερία Καλαϊτζή τόνισε πως στο πρόσφατο παρελθόν υπήρχε στη Θεσσαλονίκη μια αστική τάξη και διανόηση που δεν περίμενε τις αποφάσεις της πρωτεύουσας για να δράσει. "Υπήρχαν άνθρωποι με όραμα και κοινωνική ευθύνη που πίστεψαν ότι η πόλη χρειάζεται την τέχνη και δούλεψαν για αυτό. Χάθηκε αυτό σήμερα, πλέον κάνουμε αναδρομές" κατέληξε.
