Γράφει
Μιχάλης Αλεξανδρίδης
Από όταν άρχισα να ταξιδεύω στον κόσμο -σαράντα και βάλε χρόνια πριν- είχα το χούι να μπαίνω στα σούπερ μάρκετ για να παίρνω μια εικόνα για το είδος και την πληρότητα των προϊόντων που υπήρχαν στα ράφια, για τις συσκευασίες αλλά και για την τιμή τους, προσπαθώντας μάλιστα να κάνω κάποια σύγκριση με τα δικά μας, συνυπολογίζοντας τα όσα ήξερα για το ύψος του μέσου μισθού στη συγκεκριμένη χώρα.
Θυμάμαι λοιπόν, ότι είχα εντυπωσιαστεί από τέσσερις διαφορετικές καταστάσεις τις οποίες αφηγούμουν στους φίλους μου:
- Τις απίστευτες ελλείψεις σε είδη πρώτης ανάγκης στις χώρες του «υπαρκτού σοσιαλισμού» (Σοβιετική Ένωση, Βουλγαρία, Ανατολική Γερμανία μέχρι τις απαρχές της δεκαετίας του ‘90) όπου κυριαρχούσε το δελτίο μέσα στα μαγαζιά (πρατήρια θα τα έλεγα καθώς είχαν ελάχιστα προϊόντα σε μια και μοναδική συσκευασία) και η μαύρη αγορά έξω από αυτά.
- Τα τελείως διαφορετικά τρόφιμα που είχαν στην Κίνα (1996). Ούτε ψωμί, ούτε τυριά και γαλακτοκομικά, ούτε αλλαντικά. Κάτι άγνωστα σε εμάς τότε προϊόντα που φοβόμασταν και να τα δοκιμάσουμε ακόμη.
- Την πληρότητα των σούπερ μάρκετ των χωρών της δυτικής Ευρώπης, την ομορφιά των συσκευασιών και τον πλουραλισμό των ετικετών για παρόμοια προϊόντα. Παράλληλα με εξέπληξε -τότε (τέλη δεκαετίας ‘80 και αρχές δεκαετίας του ‘90) ότι όλα ήταν σε… ατομικές μερίδες και σε αριθμημένες φέτες και τεμάχια. (Η έκπληξή μου ήταν τεράστια όταν έβλεπα στη Γαλλία να αγοράζουν μια μερίδα καρπούζι, δύο βερίκοκα και οκτώ κεράσια, και από δύο φέτες κίτρινο τυρί και μορταδέλα).
- Τις τεράστιες ποσότητες που είχαν οι συσκευασίες στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου οι άνθρωποι αγόραζαν θαρρείς για ολόκληρο λόχο…
Από τις… αυτοψίες μου, μου είχε εδραιωθεί η εντύπωση ότι η Ελλάδα ήταν το σωστό μέρος. Κατά το «παν μέτρον άριστον» Είχαμε από όλα, ψωνίζαμε χωρίς να υπολογίζουμε ποιος θα το φάει αυτό κι αν χρειαστεί να πετάξουμε κάτι που θα περισσέψει.
Καλή έβρισκα και τη στάθμη των τιμών που ήταν αρκετά χαμηλότερη σε σύγκριση με τη Δυτική Ευρώπη στα συσκευασμένα προϊόντα, ενώ στα φρούτα και τα λαχανικά, ήμασταν κατά πολύ φτηνότεροι. (Όσο αγοράζαμε εμείς ένα καρπούζι, στην Γαλλία έπαιρναν μια φέτα)
* Αυτά συνέβαιναν παλιά. Τώρα τα πράγματα έχουν αλλάξει προς το χειρότερο και μάλιστα στο πολύ χειρότερο. Είναι δυνατόν τα ίδια ακριβώς προϊόντα να διατίθενται στη Γερμανία (με διπλάσιους και τριπλάσιους μισθούς) σε χαμηλότερες τιμές από την Ελλάδα;
Ακόμη και τα αγροτικά προϊόντα; Ακόμη και τρόφιμα δικής μας παραγωγής όπως η φέτα και τα ελληνικά γιαούρτια να έχουν στα ελληνικά σούπερ μάρκετ υψηλότερες τιμές από τις αγορές της Γερμανίας, της Ιταλίας, της Ισπανίας; Στέκει αυτό σε κάποια λογική;
Είναι δυνατόν να βλέπουμε τους βαλκάνιους να κατεβαίνουν για διακοπές στην Ελλάδα κουβαλώντας μαζί τους τρόφιμα αγορασμένα από τα μέρη τους, τα οποία τα προμηθεύονται όχι απλώς φτηνότερα αλλά σε…εξευτελιστικές τιμές σε σύγκριση με τις αντίστοιχες δικές μας;
*Είναι αναντίρρητο πλέον ότι τα τελευταία χρόνια, το κακό με τις τιμές των ελληνικών σούπερ μάρκετ, έχει παραγίνει.
Χρόνο με το χρόνο, μήνα με τον μήνα οι τιμές τραβούν την ανηφόρα. Καφέδες, κόκα κόλες, τυροκομικά, αλλαντικά, ντομάτες, μαρούλια έχουν ξεφύγει τελείως ενώ τα προϊόντα των πολυεθνικών (απορρυπαντικά, είδη περιποίησης, σάλτσες κλπ) είναι εκνευριστικά ακριβότερα στη χώρα μας από ότι στους εταίρους μας στη γηραιά ήπειρο.
Την ίδια στιγμή, οι έλεγχοι για αισχροκέρδεια που υποτίθενται γίνονται δεν καταλήγουν σε αποτελέσματα, ενώ τα στοιχεία από τους ισολογισμούς των… σουπερμαρκετάδων, δείχνουν περιορισμένο ή λογικό κέρδος.
* Κοντολογίς, δεν είναι μόνον ότι πληρώνουμε πανάκριβα τα προϊόντα διαβίωσης, αλλά πάνε να μας τρελάνουν κιόλας, παρουσιάζοντας τα νόμιμα στοιχεία πως μόλις και μετά βίας επιβιώνουν τα σούπερ μάρκετ, πως χρωστάνε πολλά στις τράπεζες κλπ.
Η αγορά βοά. Το κόλπο είναι στημένο και στα μέτρα τους.
Ακούγονται τρελά πράγματα και ευρηματικά τεχνάσματα.
- Ότι μια άλλη εταιρεία συγκαλυμμένων συμφερόντων του ιδίου μετόχου, αγοράζει πάμφθηνα, συσκευάζει και πουλάει ακριβά στο σούπερ μάρκετ (Τα λεγόμενα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας) ώστε να εμφανίζεται το τελευταίο πως ανεβάζει στα ράφια με νόμιμο περιθώριο κέρδους (στο οποίο βεβαίως προστίθεται και το κέρδος που εισπράττει η εταιρεία μεταποίησης.
- Όλες οι υπηρεσίες (σεκιούριτι για φύλαξη καταστημάτων, εταιρείες λοτζίστικ-μεταφοράς προϊόντων, μάρκετινγκ κλπ) ανατίθεται σε διαφορετικές- ενδιάμεσες εταιρείες ιδίων συμφερόντων.
- Ακόμη και το κτίρια αγοράζονται με δάνειο από τράπεζα από τον ιδιώτη τάδε και νοικιάζονται στο σούπερ μάρκετ του με υψηλότερο ενοίκιο από την τοκοχρεωλυτική δόση.
- Μου λένε ότι και το κέρδος από τις συμβεβλημένες πιστωτικές κάρτες, καθώς και από τα πιστωτικά τιμολόγια- μπόνους επιβράβευσης με επιστροφή ποσού, με τριγωνικό τρόπο μεταφέρεται στα ίδια συμφέροντα.
* Παράλληλα, ομάδες παραγωγών ομοειδών προϊόντων (είτε συνεταιρισμοί είτε μεμονωμένοι παραγωγοί) καταγγέλλουν ότι πιέζονται εναρμονισμένα και συντεταγμένα από τους μεγάλους του κλάδου λιανικής, για να προσφέρουν τις επιθυμητές τιμές και- κυρίως- τις επιστροφές ποσών μέσω πιστωτικών τιμολογίων.
* Είναι προφανές ότι θα πρέπει να κοινωνία να οπλιστεί απέναντι στην «ακρίβεια» που περιορίζει αισθητά την αγοραστική δύναμη των ανθρώπων. Και η άμυνα θα πρέπει να γίνει σε δύο επίπεδα. Αφενός μέσω του κινήματος καταναλωτών που θα πρέπει κάποτε να φτάσουμε στο επίπεδο των όσων επικρατούν στις προχωρημένες χώρες που αποκαλύπτουν, καταγγέλλουν με στοιχεία, απαιτούν παρεμβάσεις και φτάνουν ακόμη και σε μέτρα δημόσιας καταγγελίας και μποϋκοτάζ και αφετέρου με τον εμπλουτισμό των τρόπων και των μεθόδων ελέγχου και αποτροπής των παιχνιδιών αισχροκέρδειας που παρατηρούνται.
Αμήν και πότε…
* Δημοσιεύτηκε στη "ΜτΚ" στις 14.06.2027
