Γράφει
Παύλος Αβραμόπουλος
Αν προσπαθήσει κανείς να συνοψίσει τη στρατηγική των κομμάτων στην Ελλάδα σήμερα, δύσκολα θα μιλήσει για σχέδιο ή μακροπρόθεσμο όραμα. Η κυρίαρχη λέξη είναι άλλη: Διαχείριση. Διαχείριση εντυπώσεων, συσχετισμών, φθοράς και χρόνου.
Η κυβερνητική στρατηγική βασίζεται κυρίως στη σταθερότητα και την απουσία εναλλακτικής. Το αφήγημα είναι σαφές: Παρά τα προβλήματα, «δεν υπάρχει κάτι καλύτερο στον ορίζοντα». Πρόκειται για μία αμυντική στρατηγική ισχύος, που επενδύει στην εικόνα της κανονικότητας και στη σύγκριση με το παρελθόν. Δεν υπόσχεται μεγάλες τομές· υπόσχεται ότι τα πράγματα δεν θα ξεφύγουν. Και αυτό, σε μία κοινωνία κουρασμένη από κρίσεις, λειτουργεί.
Η αντιπολίτευση, από την άλλη, κινείται συχνά σε μία στρατηγική φθοράς χωρίς καθαρή πρόταση εξουσίας. Η καταγγελία κυριαρχεί, αλλά δεν συνοδεύεται από ένα συνεκτικό σχέδιο που να πείθει ότι «αύριο θα είναι αλλιώς». Έτσι, η πολιτική αντιπαράθεση περιορίζεται σε αποσπασματικά επεισόδια έντασης, χωρίς να συγκροτείται μια πειστική εναλλακτική αφήγηση διακυβέρνησης.
Τα μικρότερα κόμματα, εγκλωβισμένα ανάμεσα στην ανάγκη διαφοροποίησης και στην πίεση της επιβίωσης, επιλέγουν συχνά την υπερένταση ή τη θεματική μονοκαλλιέργεια. Αντί να λειτουργούν ως εργαστήρια πολιτικών ιδεών, μετατρέπονται σε φορείς διαμαρτυρίας ή σε σχολιαστές της επικαιρότητας.
Το κοινό στοιχείο όλων είναι η υπερβολική εξάρτηση από τη συγκυρία. Η πολιτική στρατηγική έχει αντικατασταθεί από την επικοινωνιακή τακτική. Το ερώτημα δεν είναι «τι κοινωνία θέλουμε σε πέντε χρόνια», αλλά «πώς θα περάσει η επόμενη εβδομάδα». Σε αυτό το περιβάλλον, τα social media ενισχύουν την τάση: Επιβραβεύουν το άμεσο, το συγκρουσιακό, το συναισθηματικό.
Το αποτέλεσμα είναι μία πολιτική σκηνή που λειτουργεί περισσότερο αντιδραστικά παρά δημιουργικά. Τα κόμματα δεν ηγούνται της κοινωνίας αλλά την ακολουθούν. Δεν διαμορφώνουν προσδοκίες αλλά τις διαχειρίζονται.
Και όμως, η ελληνική κοινωνία δεν πάσχει από έλλειψη προβλημάτων που απαιτούν στρατηγικές απαντήσεις. Το παραγωγικό μοντέλο, κρατικές αρρυθμίες, δημογραφικό, ανισότητες, θεσμική εμπιστοσύνη είναι μόνο ορισμένα από τα χρόνια προβλήματα που καλείται να αντιμετωπίσει το πολιτικό μας σύστημα. Αυτό που λείπει δεν είναι τα θέματα. Είναι το πολιτικό θάρρος να τεθούν με όρους σχεδίου και όχι απλής αντιπαράθεσης.
Γιατί χωρίς στρατηγική, η πολιτική καταλήγει σε διαρκή διαχείριση του παρόντος. Και χωρίς προοπτική, το παρόν αργά ή γρήγορα εξαντλείται.
