Γράφει η Σάνια Κλάιγιτς
Deutsche Welle
Την Πέμπτη συμπληρώθηκαν ακριβώς 20 χρόνια από το ιστορικό δημοψήφισμα στο Μαυροβούνιο, που άνοιξε τον δρόμο για την απόσχισή του από μία ενιαία κρατική οντότητα με τη Σερβία. Το νέο κράτος επιδίωξε από την πρώτη στιγμή την ένταξή του στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Οι εορταστικές εκδηλώσεις που γίνονται αυτές τις μέρες επιχειρούν να επιβεβαιώσουν την φήμη που έχει το Μαυροβούνιο ως ο «καλός μαθητής» των Δυτικών Βαλκανίων και ο επικρατέστερος υποψήφιος για ένταξη σε μία περίοδο που οι Βρυξέλλες ανανεώνουν το ενδιαφέρον τους για τη διεύρυνση.
«Είναι εύκολο να είσαι άριστος μαθητής σε μια τάξη κακών μαθητών», σχολιάζει στην Deutsche Welle η Νταλίμπορκα Ουλγιάρεβιτς, διευθύντρια του Κέντρου Πολιτικής Εκπαίδευσης στην Ποντγκόριτσα. Ενώ πολλές χώρες των Δυτικών Βαλκανίων μένουν στάσιμες ή και χάνουν έδαφος στην προσπάθειά τους να ενταχθούν στην ΕΕ, το Μαυροβούνιο κατάφερε να αξιοποιήσει τη γεωπολιτική δυναμική που δημιουργήθηκε μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.
Επί χρόνια κυριαρχούσαν στην Ποντγκόριτσα το Δημοκρατικό Σοσιαλιστικό Κόμμα (DPS) και ο «ισχυρός άνδρας» του Μαυροβουνίου, Μίλο Τζουκάνοβιτς- άλλοτε ως πρωθυπουργός και άλλοτε ως πρόεδρος της χώρας. Ωστόσο, ο Τζουκάνοβιτς βρέθηκε αντιμέτωπος με κατηγορίες για διαφθορά και το DPS έχασε την εξουσία το 2002 μετά από ένα μπαράζ αντικυβερνητικών διαδηλώσεων, στις οποίες πρωτοστάτησε η Εκκλησία του Μαυροβουνίου, λόγω ενός αμφιλεγόμενου νόμου για την εκκλησιαστική περιουσία.
«Το Μαυροβούνιο είναι μία από τις ελάχιστες χώρες στην περιοχή, που είχαν επαρκή δημοκρατική ωριμότητα ώστε να αντικαταστήσουν έναν ηγέτη που βρισκόταν στην εξουσία επί μακρόν, χωρίς να προκληθεί αναταραχή», λέει ο Αλεξάνταρ Πόποφ από το Κέντρο Περιφερειακής Πολιτικής στο Νόβι Σαντ της Σερβίας.
«Ταυτοτικά» και άλλα προβλήματα
Η αντιπαράθεση ανάμεσα στις φιλο-σερβικές πολιτικές δυνάμεις και εκείνες που εστιάζουν στην ιδιαίτερη εθνική ταυτότητα του Μαυροβουνίου συνεχίζει να επισκιάζει την πολιτική ζωή. Σύμφωνα με την απογραφή του 2023 το 41% των πολιτών δηλώνουν Μαυροβούνιοι, το 33% Σέρβοι. Τα φιλοσερβικά κόμματα θεωρούνται δίαυλος, μέσω του οποίου το Βελιγράδι εξακολουθεί να ασκεί επιρροή.
Επισήμως και τα δύο «στρατόπεδα» έχουν συμφωνήσει στον μείζονα στόχο της ένταξης στην ΕΕ. Ανεπισήμως, αυτή η ισορροπία παραμένει εύθραυστη και ευάλωτη στην επιρροή του Βελιγραδίου, εκτιμά ο αναλυτής Αλεξάνταρ Πόποφ. Οι διμερείς σχέσεις παραμένουν ευαίσθητο ζήτημα και αυτό φάνηκε από την αντίδραση του Σέρβου προέδρου Αλεξάνταρ Βούτσιτς, όταν έλαβε πρόσκληση να παραστεί στους εορτασμούς για την ανεξαρτησία του Μαυροβουνίου.
Αρχικά ο Βούτσιτς δήλωσε ότι η παρουσία του θα ήταν σαν να «φτύνει στο πρόσωπο τον εαυτό του και τον λαό του». Αργότερα, υπογράφοντας ένα άρθρο γνώμης, απευθύνθηκε στους πολίτες του Μαυροβουνίου. «Συγχωρήστε μας που σας αγαπήσαμε περισσότερο απ’ όσο εσείς εμάς», έγραψε.
Σύμφωνα με τον Αλεξάνταρ Πόποφ «η Σερβία δεν θέλει το Μαυροβούνιο να ενταχθεί στην ΕΕ, γιατί αυτό θα υπονόμευε το βασικό επιχείρημα του Βούτσιτς ότι 'η Ευρώπη δεν μας θέλει'. Αν το Μαυροβούνιο ενταχθεί, γίνεται σαφές ότι το πραγματικό πρόβλημα βρίσκεται αλλού».
Πάντως, η Νταλίμπορκα Ουλγάρεβιτς επισημαίνει ότι πίσω από τη θετική εικόνα του Μαυροβουνίου κρύβονται πολλά προβλήματα, που ακολουθούν τη χώρα από την ανεξαρτησία της. «Η διαφθορά εξακολουθεί να είναι παντού» λέει. «Κάποιοι μάλιστα θα έλεγαν ότι μας στοιχίζει περισσότερο από ό,τι στο παρελθόν, γιατί υπάρχουν πολύ περισσότεροι παράγοντες στην εξουσία που προσπαθούν να ικανοποιήσουν κομματικά ή προσωπικά συμφέροντα…».
* Δημοσιεύθηκε στη «Μακεδονία της Κυριακής» στις 24.05.2026
