Ο εθελοντισμός στην Ελλάδα δεν είναι υποκατάστατο των θεσμών - Η σημασία της προσφοράς σε μια περίοδο αλλεπάλληλων κρίσεων

Σε μια χώρα που τα τελευταία χρόνια βρίσκεται αντιμέτωπη με μια διαρκή αλυσίδα κρίσεων, από ακραία καιρικά φαινόμενα και καταστροφικές πυρκαγιές έως πλημμύρες, σεισμούς και αυξανόμενες κοινωνικές ανισότητες, η έννοια του εθελοντισμού επανέρχεται στο δημόσιο λόγο όχι μόνο ως πράξη αλληλεγγύης, αλλά και ως κρίσιμος μηχανισμός άμεσης ανταπόκρισης.

Όλο και συχνότερα, μάλιστα, αναδύεται η συζήτηση για το αν ο εθελοντισμός μπορεί να λειτουργήσει ως «υποκατάστατο» της θεσμικής ανεπάρκειας, εκεί όπου ο κρατικός μηχανισμός και οι προληπτικές δομές δυσκολεύονται να ανταποκριθούν έγκαιρα και αποτελεσματικά στις ανάγκες που δημιουργούν οι καταστροφές.

Τετάρτη 29 Απρ 2026, 07:00

Θεσσαλονίκη: Η νέα γενιά εθελοντών και εθελοντριών ενώνει δυνάμεις στο Κέντρο Νέων της Actionaid

ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, ο εθελοντισμός αποκτά διττό ρόλο: από τη μία πλευρά αποτελεί έκφραση κοινωνικής ευαισθησίας και συλλογικής δράσης, και από την άλλη συχνά καλείται να καλύψει στην πράξη κενά που αφήνουν πίσω τους οι θεσμοί. Ωστόσο, όπως επισημαίνουν άνθρωποι που βρίσκονται στην πρώτη γραμμή της κοινωνικής προσφοράς, ο ρόλος του δεν είναι να υποκαθιστά το κράτος, αλλά να λειτουργεί συμπληρωματικά και ενισχυτικά.

«Ο εθελοντισμός στην Ελλάδα δεν είναι ένα «χόμπι προσφοράς». Είναι ένας κρίσιμος πυλώνας κοινωνικής συνοχής και ανθεκτικότητας, ιδιαίτερα σε μια εποχή όπου οι φυσικές καταστροφές, οι κοινωνικές ανισότητες και οι διαδοχικές κρίσεις δοκιμάζουν τις αντοχές μας. Τα τελευταία χρόνια είδαμε επανειλημμένα πολίτες να βρίσκονται στην πρώτη γραμμή, κινητοποιούμενοι άμεσα για να καλύψουν επείγουσες ανάγκες και να στηρίξουν ανθρώπους που βρέθηκαν σε συνθήκες κρίσης», σημειώνει στο emakedonia.gr η Γεωργία Παράσχου, ιδρύτρια της εθελοντικής οργάνωσης Humanity Greece που τα τελευταία πέντε χρόνια δραστηριοποιείται σε όλη την Ελλάδα, προσφέροντας ουσιαστική στήριξη σε ανθρώπους που επλήγησαν από φυσικές καταστροφές όπως πλημμύρες και πυρκαγιές.

Ωστόσο, όπως τονίζει η ίδια, η δράση των πολιτών δεν μπορεί και δεν πρέπει να υποκαθιστά τον ρόλο των θεσμών. «Eίναι σημαντικό να ξεκαθαρίσουμε ότι ο εθελοντισμός δεν μπορεί να λειτουργεί ως υποκατάστατο των θεσμών. Η αξία του βρίσκεται στην ενδυνάμωση της κοινωνίας, στη συμπληρωματικότητα και στη δημιουργία ισχυρών δικτύων αλληλεγγύης που λειτουργούν παράλληλα με τους δημόσιους μηχανισμούς και όχι στη θέση τους»

Το προφίλ του εθελοντή

Στο πλαίσιο αυτό, η Humanity Greece, επένδυσε παράλληλα με τη δράση και στη συστηματική καταγραφή του φαινομένου, υλοποιώντας την πρώτη πανελλαδική έρευνα για το προφίλ των εθελοντών και εθελοντριών που αφιερώνουν τη ζωή τους στην κοινωνική προσφορά.

«Στην Humanity Greece επιλέξαμε να επενδύσουμε όχι μόνο στη δράση αλλά και στη γνώση. Υλοποιήσαμε την πρώτη πανελλαδική έρευνα για τον εθελοντισμό και την κοινωνική συμμετοχή μαζί με το Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών με την στήριξη του Ομίλου Μοτοδυναμική, επιδιώκοντας να καταγράψουμε με επιστημονικό τρόπο τις στάσεις, τα κίνητρα και τα εμπόδια που αντιμετωπίζουν οι πολίτες».

Τα ευρήματα της έρευνας σκιαγραφούν μια κοινωνία που αναγνωρίζει τη σημασία του εθελοντισμού, αλλά συχνά δυσκολεύεται να μετατρέψει τη διάθεση σε σταθερή συμμετοχή.

«Τα ευρήματα ανέδειξαν ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον παράδοξο: ενώ η μεγάλη πλειοψηφία των πολιτών αναγνωρίζει την σημασία του εθελοντισμού για την κοινωνία και δηλώνει θετική απέναντί του με το 40.5 των Ελλήνων να είναι σήμερα εθελοντές. 6 στους 10 έχουν υπάρξει σε εθελοντικές δράσεις τουλάχιστον μια φορά στη ζωή τους ενώ 7 στους 10 είναι γυναίκες που βοηθάνε την κοινωνία εθελοντικά. Οι βασικοί ανασταλτικοί παράγοντες που καταγράφηκαν ήταν η έλλειψη χρόνου, η ανεπαρκής ενημέρωση για διαθέσιμες ευκαιρίες συμμετοχής και η περιορισμένη εμπιστοσύνη προς τους φορείς».

Ολόκληρη η ερεύνα εδώ

Η δράση της Humanity Greece

Κατά τον τελευταίο χρόνο, οι εθελοντές και οι δωρητές της οργάνωσης ανέπτυξαν δράση σε περισσότερες από 30 περιοχές της χώρας, παρέχοντας υποστήριξη σε ευάλωτες κοινωνικές ομάδες μέσα από οργανωμένα ανθρωπιστικά προγράμματα.

Σε ένα περιβάλλον όπου οι κρίσεις είναι πλέον πιο σύνθετες, πιο συχνές και με μεγαλύτερη διάρκεια, η ανάγκη για οργανωμένη κοινωνική στήριξη γίνεται ολοένα και πιο επιτακτική. Η επισιτιστική ανασφάλεια, οι φυσικές καταστροφές και η κοινωνική απομόνωση εντείνονται, εν μέρει και λόγω της κλιματικής κρίσης αλλά και της διαχρονικής αδυναμίας θεσμικής κάλυψης όλων των αναγκών.

Όπως επισημαίνεται, η στρατηγική της οργάνωσης δεν περιορίζεται στην κάλυψη έκτακτων αναγκών, αλλά επεκτείνεται στη δημιουργία βιώσιμων κοινοτήτων ανθεκτικότητας.

«Γι’ αυτό και εμείς επιλέγουμε να δρούμε με συνέπεια, ευελιξία και ανθρωπιά. Δεν περιοριζόμαστε στο να καλύπτουμε άμεσες ανάγκες αλλά επενδύουμε στο να δημιουργούμε κοινότητες να αντέχουν, να οργανώνονται και να μπορούν να στηρίζουν η μία την άλλη.»

Πεδία δράσης

• Εξάλειψη Φτώχειας
  Η Κοινωνική Κουζίνα της Humanity Greece δρα καθημερινά στο πεδίο, προσφέροντας χιλιάδες γεύματα σε ευάλωτους πληθυσμούς, με στόχο όχι μόνο την κάλυψη της πείνας αλλά και την ενίσχυση της αξιοπρέπειας και της ανθρώπινης επαφής.

• Παιδιά & Οικογένειες
  Η οργάνωση στηρίζει παιδιά και οικογένειες που βιώνουν φτώχεια ή τις συνέπειες της κλιματικής και κοινωνικής κρίσης, παρέχοντας τρόφιμα, σχολικά είδη, ρουχισμό και ψυχοκοινωνική υποστήριξη.

• Φυσικές Καταστροφές
  Σε περιπτώσεις πυρκαγιών, πλημμυρών και σεισμών, εθελοντές της βρίσκονται στην πρώτη γραμμή με άμεση αποστολή βοήθειας και παρουσία στο πεδίο, συμβάλλοντας στην αποκατάσταση των πληγεισών περιοχών.

• Προστασία Περιβάλλοντος
  Μέσα από δράσεις πρόληψης και ενημέρωσης, η οργάνωση επιχειρεί να ενισχύσει την ανθεκτικότητα των τοπικών κοινωνιών απέναντι στις συνέπειες της κλιματικής κρίσης.