Κάνε κλικ και δες περισσότερο emakedonia.gr στην αναζήτηση της Google
Πρόσθεσέ το στην GoogleΉταν Νοέμβριος του 2024, συγκεκριμένα στο τακτικό συνέδριο της ΚΕΔΕ στη Ρόδο, όταν ο υπουργός Εσωτερικών Θεόδωρος Λιβάνιος άνοιξε τον διάλογο για τον νέο Κώδικα Αυτοδιοίκησης, αιφνιδιάζοντας μάλιστα τους αιρετούς, καθώς μεταξύ άλλων, παρουσίασε την αλλαγή του εκλογικού συστήματος για την ανάδειξη δημάρχων και περιφερειαρχών.
Από τότε έως σήμερα, 18 μήνες μετά, κύλησε πολύ νερό στο αυτοδιοικητικό… αυλάκι, προηγήθηκαν συζητήσεις στους κόλπους των αιρετών και των συλλογικών τους οργάνων ΠΕΔ, ΚΕΔΕ και ΕΝΠΕ, κατατέθηκαν ενστάσεις, υπήρξαν προβληματισμοί, αντιπαραθέσεις, κυρίως για το νέο εκλογικό σύστημα, για να φτάσει, επιτέλους, φέτος το «τρένο» του Κώδικα στον προορισμό του, που δεν είναι άλλος από τη βουλή, όπου και θα νομοθετηθεί.
O Κώδικας, μετά και την ενσωμάτωση των θέσεων και προτάσεων της ΚΕΔΕ, τέθηκε ήδη σε δημόσια διαβούλευση από το ΥΠΕΣ και η οποία ολοκληρώνεται στις 4 Ιουνίου 2026. Πρόκειται για ένα νομοθέτημα 761 άρθρων, το οποίο ενσωματώνει και εκσυγχρονίζει σχεδόν 2.000 διάσπαρτες διατάξεις που αφορούν κάθε πτυχή της λειτουργίας των Δήμων και των Περιφερειών της χώρας.
Το έργο αυτό, το οποίο θα κατατεθεί προς ψήφιση στη βουλή εντός του Ιουνίου, θεσπίζει επί της ουσίας ένα νέο, ενιαίο και ολοκληρωμένο νομοθετικό πλαίσιο για μία πιο ισχυρή τοπική διακυβέρνηση, κλείνοντας μία εκκρεμότητα δεκαετιών για την Τοπική Αυτοδιοίκηση της χώρας.
Για το υπουργείο Εσωτερικών και τον «αρχιτέκτονά» του, τον υπουργό Θεόδωρο Λιβάνιο, ο νέος Κώδικα συνιστά μία σημαντική θεσμική τομή, καθώς επιχειρεί να ενοποιήσει το νομοθετικό πλαίσιο που διέπει τη λειτουργία της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, φέρνοντας παράλληλα μεγάλες αλλαγές στο εκλογικό σύστημα και την οργάνωση των Δήμων.
Το πρώτο βασικό στοιχείο του Κώδικα, αφορά στο εκλογικό σύστημα και προβλέπει την εκλογή δημάρχων και περιφερειαρχών σε έναν μόνο γύρο, ενώ καταργούνται και οι Δημοτικές Ενότητες ως εκλογικές περιφέρειες στους Δήμους.
Ειδικότερα, καταργείται ο β’ γύρος των αυτοδιοικητικών εκλογών, ο δήμαρχος και ο περιφερειάρχης θα εκλέγονται με 42%+1 του συνόλου των ψήφων, ενώ θα προβλέπονται εναλλακτικές ψήφοι (ψήφοι σε δεύτερο συνδυασμό) που θα προσμετρώνται σε δεύτερη καταμέτρηση σε περίπτωση που δεν ξεπεραστεί το κατώφλι του 42%+1 στην πρώτη καταμέτρηση.
Ακόμα, προβλέπονται πρόωρες εκλογές, ηλεκτρονικές κάλπες και δημοψηφίσματα, πενταετή θητεία, ξεκαθάρισμα αρμοδιοτήτων μεταξύ Δήμων, Περιφέρειας και κεντρικού κράτους, αλλαγές στις προϋποθέσεις υπό τις οποίες τίθενται σε αργία οι δήμαρχοι κ.ά.
Το δεύτερο στοιχείο που αξιολογείται εξίσου σημαντικό είναι ότι ο Κώδικας επιχειρεί για πρώτη φορά μία ενιαία χαρτογράφηση όλων των αρμοδιοτήτων Δήμων και Περιφερειών. Σύμφωνα με το προσχέδιο, οι αρμοδιότητες ταξινομούνται σε δέκα βασικούς τομείς πολιτικής.
Ένα τρίτο σημαντικό στοιχείο, όπως αναφέρουν πηγές της ΚΕΔΕ, είναι ότι έγινε αποδεκτό το αίτημα για επαναφορά του άρθρου 259 του νόμου 3852/2010 που αφορά τους πόρους των Δήμων. Με το συγκεκριμένο άρθρο προβλέπεται ότι Κεντρικοί Αυτοτελείς Πόροι (ΚΑΠ) των Δήμων προέρχονται από πηγές του Κρατικού Προϋπολογισμού και το κόστος των αρμοδιοτήτων που μεταβιβάζονται με τον παρόντα νόμο στους Δήμους, εφόσον είναι ανώτερο από τα έσοδα των ΚΑΠ καλύπτεται με αύξηση των ποσοστών των ΚΑΠ των αντιστοίχων κωδικών εσόδων του Κρατικού Προϋπολογισμού.
Οι «κόκκινες γραμμές» και οι αλλαγές που ζήτησαν οι αιρετοί
Κατά τους αιρετούς και την ΚΕΔΕ το υπό διαβούλευση νομοσχέδιο φέρνει σημαντικές βελτιώσεις, αλλά και «κόκκινες γραμμές» για την Τοπική Αυτοδιοίκηση. Όλο το προηγούμενο διάστημα οι διαφωνίες και οι ενστάσεις επικεντρώθηκαν, κυρίως, στο νέο εκλογικό σύστημα, το οποίο, πλην της κατάργησης του δευτέρου γύρου (Β’ Κυριακή) προβλέπει τη θέσπιση της εναλλακτικής ψήφου, η οποία θα είναι ενσωματωμένη στο κεντρικό ψηφοδέλτιο του συνδυασμού.
Αυτό σημαίνει ότι ο εκλογέας για τις δημοτικές και περιφερειακές εκλογές θα λαμβάνει ένα ψηφοδέλτιο και θα επιλέγει τον συνδυασμό της προτίμησής του, ενώ στο ίδιο ψηφοδέλτιο θα έχει τη δυνατότητα να επιλέξει και τον εναλλακτικό συνδυασμό. Ωστόσο, κατά την επιλογή του εναλλακτικού συνδυασμού δεν θα ψηφίζει για δημοτικούς ή περιφερειακούς συμβούλους, καθώς αυτή τη δυνατότητα θα την έχει μόνον για την πρώτη επιλογή του συνδυασμού.
Μάλιστα στο τραπέζι των αιρετών έχει πέσει ακόμα και η σκέψη για προσφυγή στο Συμβούλιο της Επικρατείας (ΣτΕ), από δημάρχους και περιφερειάρχες που ποντάρουν στην πρώτη θέση, προκειμένου να καταπέσουν ως «αντισυνταγματικές» οι συγκεκριμένες διατάξεις.
Η συζήτηση για τον εκλογικό νόμο σήκωσε πολλή σκόνη με την ΚΕΔΕ να καταγράφει αναλυτικά, εντέλει, ποιες παρατηρήσεις έγιναν αποδεκτές από το υπουργείο Εσωτερικών και σε ποια σημεία εξακολουθεί να διαφωνεί, επιμένοντας σε αλλαγές που -όπως υποστηρίζει- ενισχύουν τη λειτουργικότητα και τη δημοκρατική λειτουργία των Δήμων.
Μεταξύ των βασικών παρεμβάσεων που έγιναν δεκτές περιλαμβάνονται:
* Η διεξαγωγή των αυτοδιοικητικών εκλογών την τελευταία Κυριακή του Νοεμβρίου.
* Η αύξηση της δυνατότητας προσαύξησης υποψηφίων στα ψηφοδέλτια έως 150%.
* Η διατήρηση του θεσμού των άμισθων αντιδημάρχων.
* Η δυνατότητα συνεδριάσεων δημοτικών συμβουλίων εκτός έδρας δήμου.
* Η πρόβλεψη για κατεπείγουσες συνεδριάσεις «διά περιφοράς».
* Η ανωνυμοποίηση προσωπικών δεδομένων στα πρακτικά συνεδριάσεων που αναρτώνται δημόσια.
* Η δυνατότητα οικονομικής ενίσχυσης έως 3.000 ευρώ για γέννηση παιδιού σε δημότες και μόνιμους κατοίκους.
* Η πρόβλεψη ότι κάθε νέα αρμοδιότητα που μεταφέρεται στους ΟΤΑ θα πρέπει να συνοδεύεται από τους αντίστοιχους οικονομικούς και ανθρώπινους πόρους.
Οι διαφωνίες των αιρετών
Παρόλα αυτά, αρκετές από τις προτάσεις που κατέθεσε η ΚΕΔΕ, εκπροσωπώντας τους δημάρχους και το σύνολο της Αυτοδιοίκησης δεν έγιναν αποδεκτές.
Ειδικότερα, η ΚΕΔΕ εκφράζει έντονες επιφυλάξεις για:
- Τη δυνατότητα ανεξαρτητοποίησης και δημιουργίας νέων παρατάξεων από δημοτικούς συμβούλους.
- Τη μη πρόβλεψη υποχρεωτικής τηλεδιάσκεψης για τα δημοτικά συμβούλια.
- Τη διατήρηση της συνεδρίασης λογοδοσίας κάθε τέσσερις μήνες αντί ανά εξάμηνο.
- Τη δυνατότητα παρέμβασης του υπουργείου Εσωτερικών σε περιπτώσεις που κρίνεται ότι ένας Δήμος «απέχει αδικαιολόγητα» από την άσκηση αρμοδιότητας, διάταξη που χαρακτηρίζει «νομικά αόριστη».
- Την απουσία ουσιαστικής μέριμνας για μικρούς ορεινούς και νησιωτικούς Δήμους.
Επιπλέον, η ΚΕΔΕ επιμένει ότι η Τοπική Αυτοδιοίκηση πρέπει να έχει ισχυρότερο ρόλο στις χωροταξικές και περιβαλλοντικές αποφάσεις, ζητώντας δεσμευτική γνώμη των δήμων σε κρίσιμα ζητήματα.
Στην επιστολή του πάντως προς τους δημάρχους ο πρόεδρος της ΚΕΔΕ σημειώνει ότι πολλές προτάσεις έγιναν αποδεκτές, σημειώνει ωστόσο ότι η Ένωση θα συνεχίσει να διεκδικεί την ενσωμάτωση και των υπολοίπων αλλαγών πριν από την οριστική κατάθεση του νέου Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
Να μην γίνουν… κοινοβούλιο τα δημοτικά συμβούλια
Ο πρόεδρος της ΚΕΔΕ, κατά την τελευταία συνεδρίαση του ΔΣ, παρουσία του υπουργού Εσωτερικών Θ. Λιβάνιου χαρακτήρισε τον νέο Κώδικα σημαντική θεσμική τομή, καθώς, όπως είπε, επιχειρεί να ενοποιήσει το κατακερματισμένο νομοθετικό πλαίσιο που διέπει τη λειτουργία της Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Ιδιαίτερη σημασία απέδωσε στο γεγονός ότι η συζήτηση για τον νέο Κώδικα συμπίπτει χρονικά με την έναρξη του διαλόγου για τη Συνταγματική Αναθεώρηση.
«Ο νέος Κώδικας δεν είναι το τέλος της διαδρομής. Είναι, όμως, ένα σημαντικό βήμα για να διεκδικήσουμε τις αναγκαίες αλλαγές που θα κατοχυρώσουν ουσιαστικά την πλήρη Διοικητική και Οικονομική Αυτοτέλεια των Δήμων», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Μεταξύ των θετικών διατάξεων που περιλαμβάνονται στο σχέδιο νόμου, ο πρόεδρος της ΚΕΔΕ ξεχώρισε την πλήρη κύρωση του Ευρωπαϊκού Χάρτη Τοπικής Αυτονομίας (ΕΧΤΑ), την ενσωμάτωση του πρόσθετου πρωτοκόλλου για τη συμμετοχή των πολιτών στις υποθέσεις των ΟΤΑ, καθώς και τη θεσμική θωράκιση της δημοτικής περιουσίας, μέσω της πρόβλεψης ότι δεν μπορεί να υπάρξει παρέμβαση στη διοίκηση και διαχείρισή της χωρίς τη σύμφωνη γνώμη των Δημοτικών Συμβουλίων.
Θετική αξιολόγηση υπήρξε επίσης για τη διατήρηση του ισχύοντος πλαισίου καθορισμού των Κεντρικών Αυτοτελών Πόρων, σύμφωνα με πάγιο αίτημα της ΚΕΔΕ. Παράλληλα, η ΚΕΔΕ εξακολουθεί να ζητά βελτιώσεις σε θέματα που αφορούν τα κωλύματα και τα ασυμβίβαστα, τη λειτουργία των παρατάξεων και των Δημοτικών Συμβουλίων, καθώς και τη μεταφορά της ευθύνης λειτουργίας των λαϊκών αγορών Αττικής και Θεσσαλονίκης στους Δήμους.
Απευθυνόμενος στον κ. Λιβάνιο ο πρόεδρος της ΚΕΔΕ δήλωσε έκπληκτος από το γεγονός ότι το υπουργείο ανταποκρίθηκε στην επιστολή της ΚΕΔΕ. «Δεν περίμενα ότι θα ανταποκρινόσασταν. Καταλήξαμε σε ένα προσχέδιο νόμου που μας δόθηκε και πολλές από αυτές τις προτάσεις μας έγιναν δεκτές. Με λίγα λόγια, η συντριπτική πλειοψηφία των προτάσεων της ΚΕΔΕ έγινε αποδεκτή», σχολίασε ο κ. Κυρίζογλου.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον, ωστόσο, είχε η τοποθέτησή του για το σύστημα λειτουργίας Δήμων, το οποίο, όπως είπε ο πρόεδρος, είναι παραταξιοκεντρικό. «Η ασθένεια του Κοινοβουλίου να μη μεταφερθεί στα δημοτικά συμβούλια, όπου παρατηρείται σωρεία ανεξαρτήτων βουλευτών», ανέφερε χαρακτηριστικά ο κ. Κυρίζογλου, προσθέτοντας «εμείς ζητούμε δημοτικός σύμβουλος που ανεξαρτητοποιείται να μην μπορεί να ενταχθεί σε άλλη παράταξη, δηλαδή να παραμείνει ως έχει». Επίσης πρότεινε να παραμένει η διάταξη σύμφωνα με την οποία να συζητούνται θέματα με πρωτοβουλία ενός τρίτου των συμβούλων και η λογοδοσία να γίνεται ανά εξάμηνο.
Ως προς την επίμαχη διάταξη ‘Βορίδη’ και την παρουσία εκπροσώπων των υπουργείων στις δίκες ο πρόεδρος της ΚΕΔΕ είπε πως «πρέπει να ξαναδούμε τη διάταξη. Η διαδικασία πρέπει να επικεντρώνεται στη διακριτική ευχέρεια των οικείων Δήμων, στις υπηρεσίες του Δήμου και στο εκάστοτε δημοτικό συμβούλιο, στο πλαίσιο της αυτοτέλειας των Δήμων».
Σε κάθε περίπτωση, πρόσθεσε, «θα πρέπει να διασφαλίζεται η εργασία και η χρηματοδότηση».
Η προστασία των αιρετών
Ένα από τα σημαντικότερα κεφάλαια του νέου νόμου αφορά τη νομική προστασία των αιρετών στα άρθρα 719 και 720, όπου γίνεται λόγος για μία θετική ρύθμιση, σύμφωνα με αίτημα της ΚΕΔΕ. Συγκεκριμένα για την επιβολή του διοικητικού μέτρου της αργίας απαιτείται:
α) Να έχει εκδοθεί τελεσίδικη καταδικαστική απόφαση ποινικού δικαστηρίου για πλημμελήματα της παρ. 1 του άρθρου 717, περί διοικητικού μέτρου έκπτωσης λόγω καταδίκης ή
β) καταδικαστική απόφαση σε πρώτο βαθμό για κακουργήματα ή
γ) σε περίπτωση αμετάκλητης παραπομπής για κακούργημα, να έχει επιβληθεί προσωρινή κράτηση
Σε περίπτωση επιβολής αργίας κατόπιν αμετάκλητης παραπομπής για κακούργημα εφόσον έχει επιβληθεί προσωρινή κράτηση, η αργία αίρεται εάν εκδοθεί πρωτόδικη αθωωτική απόφαση.
Οι δήμαρχοι και οι περιφερειάρχες υπάγονται στο καθεστώς της ιδιάζουσας δωσιδικίας, ενώ δεν θα διώκονται για αδικήματα που τελούνται για παραλείψεις που αφορούν την περισυλλογή τους, ένα ζήτημα που αποτελούσε μόνιμο «πονοκέφαλο» για την Αυτοδιοίκηση.
Στην εν λόγω διάταξη έγιναν δεκτές οι προτάσεις της ΚΕΔΕ και διαμορφώθηκε ως εξής:
1. Οι δήμαρχοι και οι Περιφερειάρχες υπάγονται στην ιδιάζουσα δωσιδικία της περ. δ) του άρθρου 110 του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας (ν. 4620/2019, Α’ 96).
2. Για τα πλημμελήματα των αιρετών της παρ. 1 καθώς και των αντιδημάρχων, αναπληρωτών περιφερειαρχών και αντιπεριφερειαρχών, τα οποία διαπράττονται κατά την άσκηση των καθηκόντων τους και εξαιτίας αυτών, δεν εφαρμόζονται τα άρθρα 275 και 417 έως 426 του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας.
3. Τα πρόσωπα του άρθρου 40 του ν. 4830/2021 (Α’ 169), δεν διώκονται ποινικά για αδικήματα που τελούνται δια παραλείψεως κατά την άσκηση των καθηκόντων τους σχετικά με την περισυλλογή ζώων του άρθρου 10 του ν. 4830/2021».
*Δημοσιεύθηκε στη «ΜτΚ» στις 31.05.2026
Κάνε κλικ και δες περισσότερο emakedonia.gr στην αναζήτηση της Google
Πρόσθεσέ το στην Google
