Είναι αυτονόητο πως όταν σχολιάζουμε τις δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ θα πρέπει να είμαστε επιφυλακτικοί. Όμως όταν υπογράφει μία συμφωνία, τότε αλλάζει ποιοτικά η αντιμετώπισή του. Έχουμε μπροστά μας μία πολιτική παρέμβαση της οποίας αναζητούμε τα κίνητρα και τον τελικό στόχο.
Υπογράφοντας το Μνημόνιο Κατανόησης με το Ιράν, ο Αμερικανός Πρόεδρος έκανε ένα βήμα το οποίο προκάλεσε πολλά ερωτηματικά. Το βασικότερο όλων είναι αν μετά από σχεδόν 60 χρόνια εγκαταλείπει το δόγμα πως το Ισραήλ αποτελεί μέρος της ασφάλειας των ΗΠΑ και προκεχωρημένο φυλάκιο της Δύσης στη Μέση Ανατολή.
Εδώ επάνω ήδη γράφονται πολλά σενάρια. Αν δηλαδή η διαφαινόμενη ρήξη αφορά το πρόσωπο του Νετανιάχου ή το Κράτος του Ισραήλ συνολικά. Στη δεύτερη περίπτωση μιλούμε για τεκτονικό σεισμό στην περιοχή καθώς θα αναδειχθούν άλλες συμμαχίες με επικεφαλής μουσουλμανικά κράτη. Στον βαθμό που για τον Τραμπ τα πάντα αρχίζουν και τελειώνουν σε μία καλή οικονομική συμφωνία, τίποτα δεν μπορούμε να αποκλείσουμε.
Είναι χαρακτηριστική η πρότασή του να αναλάβει την εκκαθάριση του Λιβάνου από τη Χεζμπολάχ ο τζιχαντιστής ηγέτης της Συρίας Αλ Τζολάνι, αντικαθιστώντας το Ισραήλ. Δεν γίνεται να αγνοεί την εξάρτηση του συριακού καθεστώτος από την Τουρκία ούτε τη σύνθεση του συριακού στρατού. Όλοι τους είναι τζιχαντιστές. Πιστεύει ο Τραμπ πως με αυτόν τον τρόπο θα εξοντώσει τον πληρεξούσιο του Ιράν χωρίς την εμπλοκή του Ισραήλ.
Τα ερωτήματα είναι πολλά και αφορούν κυρίως την αναδιάταξη των δυνάμεων στη Μέση Ανατολή. Οι συμφωνίες του Αβραάμ πάνε στην άκρη; Ποιος ο ρόλος της Τουρκίας σε αυτή τη νέα αρχιτεκτονική; Και κατά πόσο το κατεστημένο των ΗΠΑ θα επιτρέψει στον Τραμπ και στον Βανς να εγκαταλείψουν το Ισραήλ; Μιλούμε για λόμπι με τεράστια ισχύ.
Είναι ολοφάνερο πως από την κατάληξη της σύγκρουσης με το Ιράν ο μεγάλος ηττημένος είναι οι ΗΠΑ, που έχασαν κύρος και αξιοπιστία. Το Ισραήλ πέτυχε σημαντικές τακτικές νίκες στο πεδίο των επιχειρήσεων, όμως το καθεστώς του Ιράν δεν ανατράπηκε. Ίσως αυτός ο στρατηγικός στόχος να απαιτούσε πολύ περισσότερο χρόνο που ο Τραμπ δεν μπορούσε να διαθέσει.
Τώρα, το κρίσιμο, το κομβικό σημείο είναι ο Λίβανος. Μεγάλη η επιτυχία του Ιράν που συμπεριέλαβε την προστασία της Χεζμπολάχ στο Μνημόνιο Κατανόησης με τις ΗΠΑ, αλλά μήπως αμφότεροι λογαριάζουν χωρίς τον ξενοδόχο; Διότι όλοι γνωρίζουν πως το Ιράν αγωνίστηκε για την επιβίωση της Χεζμπολάχ για να αποτελεί μια μόνιμη απειλή για το βόρειο Ισραήλ. Και οι Ισραηλινοί σε ζητήματα που αφορούν την ασφάλεια του κράτους τους δε δίνουν λογαριασμό σε κανένα και αυτό το έχουν αποδείξει πολλές φορές.
Όλα τα υπόλοιπα για την οικονομική ενίσχυση του Ιράν με δισεκατομμύρια δολάρια θα πρέπει να τα ακούμε με μεγάλη επιφύλαξη. Ο Τραμπ και ο Βανς σε τέτοια ζητήματα λογοδοτούν στο Κογκρέσο και εκεί υπάρχουν ισχυρές αντιστάσεις ιδίως σε ζητήματα της Μέσης Ανατολής.
Υπ' όψη πως το φθινόπωρο διεξάγονται δύο κρίσιμες εκλογικές αναμετρήσεις σε ΗΠΑ και Ισραήλ. Ο Νετανιάχου βρίσκεται σε δύσκολη θέση μετά τις πρόσφατες εξελίξεις και ο Τραμπ θέλει πάση θυσία την ήττα να τη βαφτίσει νίκη.
* Δημοσιεύθηκε στη «Μακεδονία της Κυριακής» στις 21.06.2026
