Σε επιστροφή στην κανονικότητα προσβλέπει το τουριστικό οικοσύστημα της Βόρειας Ελλάδας με Χαλκιδική, Θεσσαλονίκη, Πιερία να αντιμετωπίζουν με ψυχραιμία αλλά και βαθιά ανακούφιση αναμφίβολα την εκεχειρία των δύο εβδομάδων στην πολεμική σύγκρουση της Μέσης Ανατολής.
Πριν την εκεχειρία, με τον πόλεμο να διαρκεί για πάνω από μήνα τα σύννεφα πύκνωναν. Οι πρώτες ενδείξεις από την αγορά έδειχναν ότι ο ρυθμός των κρατήσεων για ταξίδια προς την Βόρεια Ελλάδα είχε παγώσει ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις, όπως στη Χαλκιδική, καταγράφονταν και ακυρώσεις για τον Μάιο.
Η επιφυλακτικότητα των ταξιδιωτών σε περιόδους γεωπολιτικής αστάθειας και το κακό κλίμα που δημιουργείται δεν είναι κάτι καινούργιο για τους επαγγελματίες καθώς η αγορά έχει επιδείξει και στο παρελθόν αξιοθαύμαστη ανθεκτικότητα απέναντι σε διεθνείς κρίσεις, με τον τουρισμό πολλές φορές, σε ανάλογες συνθήκες, να κερδίζει το στοίχημα των κρατήσεων της τελευταίας στιγμής καθώς η Ελλάδα θεωρείται ασφαλής προορισμός.
Κόκκινη γραμμή ο Μάιος
Υπό αυτό το πρίσμα και παρά την αστάθεια του πολέμου, θετικό βηματισμό διαβλέπουν και φέτος οι φορείς του κλάδου, τονίζοντας ωστόσο πως η διατήρηση της δυναμικής του τουρισμού θα εξαρτηθεί από την διάρκεια της σύγκρουσης. Εφόσον η εκεχειρία μετατραπεί σε μόνιμη ειρήνη μέχρι το τέλος του μήνα, τότε εκτιμάται πως οι επιπτώσεις θα είναι αμελητέες.
Αν όμως η εύθραυστη εκεχειρία σπάσει και μπούμε στο Μάιο με τους πυραύλους να πηγαινοέρχονται τότε οι συνέπειες δεν θα αφορούν μόνο την μείωση του τουριστικού ρεύματος και μάλιστα την περίοδο που κορυφώνονται οι κρατήσεις το τρίμηνο του καλοκαιριού αλλά και την πτώση των εσόδων, καθώς η ενεργειακή κρίση και οι λοιπές ανατιμήσεις στο κόστος διαβίωσης θα περιορίσουν το διαθέσιμο εισόδημα των διακοπών.
Ακόμα κι αν ο πόλεμος λήξει, οι αυξημένες τιμές σε ένα βαθμό θα μείνουν, επηρεάζοντας τις δαπάνες των επισκεπτών και κατά συνέπεια τους τζίρους και τα κέρδη των επιχειρήσεων.
Στα… Στενά του Ορμούζ «παγιδευμένοι» οι ξενοδόχοι
Οι ξενοδόχοι προβληματίζονται ιδιαίτερα από τις επιπτώσεις των αυξήσεων στην ενέργεια (πετρέλαιο, αέριο, ρεύμα) εξαιτίας του πολέμου που εφόσον δεν αποκλιμακωθούν σύντομα αναγκαστικά ένα μέρος τους θα πρέπει να περάσει στις τιμές των πακέτων τα οποία σε πολλές περιπτώσεις έχουν κλείσει ένα χρόνο πριν και δεν αλλάζουν χωρίς νομικές συνέπειες και όχι μόνο.
Αυξήσεις στα πακέτα σημαίνουν εμμέσως πριμοδότηση ανταγωνιστικών στη Βόρεια Ελλάδα προορισμών (Βαλκάνια) αλλά από την άλλη η απορρόφηση των αυξήσεων στο λειτουργικό κόστος των καταλυμάτων σφίγγει την οικονομική θηλιά στις επιχειρήσεις, θέτοντας ευθέως ζήτημα επιβίωσης. Μπρος γκρεμός και πίσω ρέμα…
Αξίζει να σημειωθεί πως η διαφορά στις τιμές ενέργειας μεταξύ Ελλάδας και Βαλκανίων συμπιέζει το περιθώριο κέρδους της τοπικής αγοράς, απαιτώντας από τους Έλληνες επαγγελματίες του τουριστικού κλάδου μεθοδικά υπολογισμένες κινήσεις και διαρκή επίδειξη προσαρμοστικότητας, προκειμένου να διατηρήσουν την ανταγωνιστικότητα του προϊόντος τους.
Θεσσαλονίκη: «Παγωμάρα, όχι ακυρώσεις για την ώρα»
«Γενικά ο Μάιος είναι ένας καλός μήνας για τη Θεσσαλονίκη αλλά αυτή τη φορά λόγω της κατάστασης στη Μέση Ανατολή καταγράφεται μία παγωμάρα, μία στάση αναμονής, δεν υπάρχουν ακόμα ακυρώσεις. Ο Απρίλιος δεν ήταν ποτέ ιδιαίτερα καλός αναφορικά με τις πληρότητες για την πόλη, σε κάθε περίπτωση όλα θα εξαρτηθούν από τη διάρκεια του πολέμου. Δεν αποκλείεται οι αεροπορικές να ανακατευθύνουν πτήσεις στη χώρα μας που θεωρείται ασφαλής προορισμός, βέβαια το κακό κλίμα και η ανασφάλεια εξαιτίας του πολέμου αναμφίβολα επηρεάζουν και τη χώρα μας», αναφέρει στη «ΜτΚ» ο Ανδρέας Μανδρίνος , πρόεδρος της Ένωσης Ξενοδόχων Θεσσαλονίκης.
Χαλκιδική: «Πρώτες ακυρώσεις κρατήσεων για το Μάιο» - Πιο σφιχτοί στις δαπάνες οι τουρίστες
«Έχουμε ένα πάγωμα στις κρατήσεις και δυστυχώς για το Μάιο βλέπουμε κάποιες ακυρώσεις όχι μόνο από Βαλκάνιους αλλά και από άλλες περιοχές. Η σεζόν θεωρητικά ανοίγει μετά το Πάσχα, αν και φέτος θα ανοίξει μετά τις 15 Μαΐου με τις εξελίξεις που έχουμε, από την άλλη βλέπουμε μία τάση αύξησης ενδιαφέροντος από πολίτες που πήγαιναν πχ στο Ντουμπάι και τώρα κοιτούν και προς την περιοχή μας. Όλα θα εξαρτηθούν από τη διάρκεια του πολέμου. Αυτό είναι το μόνο σίγουρο.
Μακάρι να τελειώσει χθες ο πόλεμος, γιατί όσο δεν τελειώνει όλο αυτό που συμβαίνει, το βλέπουμε ότι η οικονομική κρίση λόγω του ενεργειακού κόστους θα είναι επώδυνη για όλους παγκοσμίως. Άρα ακόμα και αυτοί που θα μπουν στη διαδικασία να κάνουν διακοπές, θα καταναλώσουν περιορισμένα σε με εστίαση, εμπορικά καταστήματα, μεγάλο ρόλο παίζει επίσης είναι και η κακή ψυχολογία.
Όταν συμβαίνουν όλα αυτά για μεγάλο χρονικό διάστημα, ακόμα και να έχει κάποιος τη δυνατότητα να ξοδέψει για να πάει διακοπές και να καταναλώσει, θα είναι σίγουρα πιο συγκρατημένος», σημειώνει ο Γιάννης Κουφίδης, πρόεδρος του Επιμελητηρίου Χαλκιδικής.
«Αν δούμε ότι ο πόλεμος συνεχίζεται και μετά το Μάιο, τότε θα γίνει πολύ πιο επώδυνη η κατάσταση και ανάλογα και με τα χτυπήματα που θα υπάρξουν.
Εδώ δεν ξέρουμε τι μας ξημερώνει ακριβώς μια μέρα στην άλλη. Τι να μπορέσεις να προβλέψεις με όλα αυτά; Ο οδικός τουρισμός που στηρίζεται κυρίως στην περιοχή, αποτελεί ένα πλεονέκτημα σε αυτή την κατάσταση και αυτό όμως με κάθε επιφύλαξη ειδικά αν το πετρέλαιο αγγίξει τα 200 δολάρια το βαρέλι», προσθέτει.
Πιερία: Στάση αναμονής, «ωρολογιακή βόμβα η αύξηση του λειτουργικού κόστους»
«Οι πληρότητες που έχουμε για το Πάσχα κυμαίνονται μεταξύ 50% και 60%, η σεζόν επί της ουσίας μετά το Πάσχα θα αρχίσει και επίσημα μέσα σε ένα κλίμα αστάθειας όπου όλα εξαρτώνται από τις διαθέσεις του Τραμπ. Δεν έχουμε ακυρώσεις για το Μάιο μέχρι στιγμής αλλά επικρατεί όπως είναι λογικό παγωμάρα και στάση αναμονής, αυτό που μας ανησυχεί ιδιαίτερα είναι η αύξηση του λειτουργικού κόστους λόγω της ανόδου στις τιμές της ενέργειας, μιλάμε για μία ωρολογιακή βόμβα που η ενεργοποίησή της θα εξαρτηθεί από τη διάρκεια του πολέμου. Από πέρσι έχουμε κλείσει πακέτα με τις τότε τιμές και δεν μπορούμε και νομικά να αλλάξουμε τις συμφωνίες. Καλά τα ρεκόρ και οι ικανοποιητικές πληρότητες αλλά ζητούμενο είναι αυτά να μεταφραστούν και σε κερδοφορία για να έχουν κεφάλαιο κίνησης οι ξενοδοχειακές επιχειρήσεις», επισημαίνει ο Ηρακλής Τσιτλακίδης, πρόεδρος της ένωσης ξενοδόχων Πιερίας.
Η ασπίδα της οδικής πρόσβασης και ο φόβος της… βενζίνης
Με την αναταραχή που επικρατεί στη Μέση Ανατολή, ο οδικός τουρισμός θα μπορούσε να λειτουργήσει σαν… αερόσακος για τη Βόρεια Ελλάδα (Θεσσαλονίκη, Χαλκιδική, Πιερία) που εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από αυτόν.
Βέβαια, με δεδομένο το χαμηλό εισοδηματικό επίπεδο των Βαλκάνιων που αποτελούν τους κυριότερους τροφοδότες του οδικού τουρισμού μία παρατεταμένη αστάθεια λόγω του πολέμου (ενδεχόμενο που δείχνει να απομακρύνεται), συνοδευόμενη από εκτόξευση των τιμών της βενζίνης ενδέχεται να βάλει φρένο στα σχέδια για… ανέμελες οδικές εξορμήσεις.
Στο πλαίσιο αυτό, προορισμοί με μεγάλες χιλιομετρικές αποστάσεις, όπως τα άκρα των χερσονήσων της Χαλκιδικής, οδηγούν τους επισκέπτες στο να περιορίζουν τις καθημερινές μετακινήσεις τους και να προτιμούν παραλίες όσο το δυνατόν πιο κοντά στο κατάλυμά τους.
Επιπλέον το αυξημένο και ανελαστικό κόστος της μεταφοράς περιορίζει τον συνολικό προϋπολογισμό των διακοπών. Τα κεφάλαια που κατευθύνονται στα καύσιμα και τα διόδια σημαίνουν μικρότερες δαπάνες για εστίαση, λιανεμπόριο και διασκέδαση.
Η Βόρεια Ελλάδα δεν ανταγωνίζεται μόνον άλλους ελληνικούς προορισμούς. Η Τουρκία, το Μαυροβούνιο, η Αλβανία, η Σερβία και η Βουλγαρία απευθύνονται στην ίδια βαλκανική αγορά οδικού τουρισμού με σημαντικά χαμηλότερο κόστος μετακίνησης και χαμηλότερο κόστος διαμονής.
Αν λάβουμε υπόψιν τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία (2024), ο οδικός τουρισμός είχε σημειώσει ισχυρή άνοδο, με 11,9 εκατομμύρια διεθνείς οδικές αφίξεις έναντι 10,4 εκατομμυρίων το 2023 (+14,4%).
Από τα βόρεια σύνορα της χώρας εκτιμάται πως προέρχεται το 40–45% των συνολικών οδικών αφίξεων στη χώρα. Μετά την πλήρη ένταξη της Βουλγαρίας στη Ζώνη Σένγκεν από την 1η Ιανουαρίου 2025 και την κατάργηση των συνοριακών ελέγχων υπήρξε διακοπή της συλλογής δεδομένων, δημιουργώντας ένα κενό για τη συνολική εικόνα των ροών οδικώς.
Τα 5 σημεία – κλειδιά
1)Πληγές που εφόσον τελειώσει οριστικά ο πόλεμος, μετά την εκεχειρία, μπορούν να επουλωθούν γρήγορα εμφανίζει ο τουριστικός κόσμος της Βόρειας Ελλάδας.
2)Οι οικονομικές συνέπειες της σύγκρουσης, η αύξηση του λειτουργικού κόστους στα ξενοδοχεία και η ανησυχία για διακοπές… με μνημόνιο αποτελούν τα κυριότερα σημεία προβληματισμού, ακόμα κι αν παύσουν οι εχθροπραξίες.
3)Με αφορμή τον πόλεμο, αναδύονται οι προκλήσεις που πρέπει να υπερβεί η τουριστική βιομηχανία, μέσα σε ένα περιβάλλον γενικευμένης και διαρκούς ανισορροπίας.
4) Η στρατηγική προώθησης του τουριστικού προϊόντος θα πρέπει να συνοδευθεί από επενδύσεις σε βασικές υποδομές ώστε να υποστηριχθεί η αναπτυξιακή δυναμική.
5) Εν προκειμένω, ιδιαίτερη σημασία έχει τόσο η στήριξη επενδύσεων για τον εκσυγχρονισμό των τουριστικών καταλυμάτων και την αναβάθμιση των παρεχόμενων υπηρεσιών, όσο και η βελτίωση βασικών υποδομών (πχ οδικά δίκτυα).
Η μέση δαπάνη των τουριστών… στα χαρακώματα
Καθώς ο ελληνικός τουρισμός καταγράφει τα τελευταία χρόνια αλλεπάλληλα ρεκόρ σε αφίξεις και έσοδα, το μεγάλο στοίχημα για την επόμενη ημέρα δεν είναι μόνο η περαιτέρω αύξηση των επισκεπτών, αλλά κυρίως η ενίσχυση της μέσης δαπάνης ανά ταξίδι αν και με τα νέα δεδομένα του πολέμου ίσως το στοίχημα αναπροσαρμοστεί.
Μία παράταση της σύγκρουσης θα μεταβάλει και τη στόχευση που θα αφορά όχι την αύξηση της μέσης δαπάνης αλλά τουλάχιστον τη διατήρησή της στα περσινά επίπεδα, με τεράστιο ρόλο να παίζουν και οι τιμές που αν ανεβούν ανεξέλεγκτα… θα αυξήσουν υποχρεωτικά και τη μέση δαπάνη. Ακόμα όμως κι αν επικρατήσει η λογική και μπούμε στο καλοκαίρι… ειρηνικά, οι αυξημένες τιμές ίσως οδηγήσουν τους τουρίστες να κάνουν διακοπές με αυστηρό μπάτζετ, γεγονός που θα αποτυπωθεί στην κατανάλωση.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος, η μέση δαπάνη ανά ταξίδι μη κατοίκων στην Ελλάδα διαμορφώθηκε το 2024 στα 378 ευρώ και υποχώρησε το 2025 στα 361 ευρώ, καταγράφοντας μείωση 4,4%.
Ωστόσο, η εικόνα αλλάζει εκ νέου φέτος (πριν τον πόλεμο βέβαια και σε «νεκρή» περίοδο), καθώς η μέση δαπάνη εμφανίζει ισχυρή ανάκαμψη, φθάνοντας τα 430 ευρώ τον Ιανουάριο, σημειώνοντας άνοδο 19,1%. Η εξέλιξη αυτή συνδέεται άμεσα με τη σημαντική αύξηση των ταξιδιωτικών εισπράξεων, οι οποίες εκτινάσσονται στα 473,3 (από 298,7 το 2025), δείχνοντας ότι η ενίσχυση της δαπάνης ανά επισκέπτη λειτουργεί πολλαπλασιαστικά για τα συνολικά έσοδα.
Η διατήρηση της θετικής πορείας της μέσης δαπάνης, όπως σημειώνουν παράγοντες της τουριστικής αγοράς, αποτελεί βασική πρόκληση για τα επόμενα χρόνια με τη Βόρεια Ελλάδα που προσελκύει τουρίστες περιορισμένων οικονομικών δυνατοτήτων να καλείται να ανοίξει τα φτερά της και σε νέες αγορές πιο ισχυρές εισοδηματικά.
Την ώρα που ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή βρίσκεται σε εξέλιξη και αλλάζει τις εκτιμήσεις για την πορεία της σεζόν και ενώ ο ανταγωνισμός με τις υπόλοιπες χώρες της Μεσογείου μεγαλώνει για τη διεκδίκησης της τουριστικής «πίτας», η Ελλάδα καλείται να επενδύσει στην ποιότητα των υπηρεσιών, στην ενίσχυση της εμπειρίας και στη διαφοροποίηση του τουριστικού προϊόντος.
Η γκρίζα όψη των ρεκόρ
Ήδη μεγάλη μερίδα του τουριστικού κλάδου κάνει λόγο για πληθωριστικό ρεκόρ στη διαμόρφωση των εσόδων που άγγιξαν τα 23,6 δισ. ευρώ το 2025, με τους επαγγελματίες να σημειώνουν πως αυτό οφείλεται κατά βάση στην απογείωση των τιμών και όχι σε μεγαλύτερη κατανάλωση σε ταβέρνες και καφετέριες. Δεν είναι τυχαίο πως η εστίαση μένει εκτός ρεκόρ… με τα έσοδα να βαίνουν μειούμενα ακόμα και στην κορύφωση της σεζόν.
Η στόχευση σε επισκέπτες με υψηλότερη αγοραστική δύναμη, η ανάπτυξη εναλλακτικών μορφών τουρισμού και η επιμήκυνση της τουριστικής περιόδου αποτελούν κρίσιμους παράγοντες για τη διατήρηση της θετικής δυναμικής της βαριάς βιομηχανίας της Ελλάδας.
*Δημοσιεύτηκε στη "ΜτΚ" στις 11-12 Απριλίου 2026
