Γράφει
Δημήτρης Κατσαντώνης
Και ξαφνικά άπαν το πολιτικό σύστημα θυμήθηκε ότι χρειάζονται θεσμικές μεταβολές, για την καλύτερη λειτουργία της Δημοκρατίας μας.
Ιδιαίτερα η κυβερνητική πλευρά, εξακοντίζει προτάσεις αλλαγών σχεδόν με τον ίδιο ρυθμό που καταγγέλλει ή υπερασπίζεται τη Δικαιοσύνη: Όπως εναλλάξ στηρίζει ή βδελύσσεται τη Δικαιοσύνη (ανάλογα με την απόφαση, την εθνικότητα των δικαστικών λειτουργών, την ημέρα, το στόμα που τα ξεστομίζει κ.λπ.), με το ίδιο μοτίβο προτείνει και ξεχνά «αναγκαίες θεσμικές αλλαγές». Εκείνη η πρόταση για ασυμβίβαστο υπουργών και βουλευτών αλήθεια τι απέγινε; Ή η «πάταξη του ρουσφετιού»;
Φοβάμαι ότι την ίδια τύχη θα έχει και η ενδιαφέρουσα πρόταση για αλλαγή του τρόπου εκλογής των βουλευτών (μικρές μονοεδρικές και περιφερειακή λίστα).
Όταν πριν 10-12 χρόνια ορισμένοι θέταμε τα θέματα της αλλαγής του πολιτικού συστήματος (που είναι ο μοναδικός τομέας που δεν άλλαξε καθόλου από την περιπέτεια της κρίσης), με την επισήμανση ότι ακριβώς εκεί, στο ανεξέλικτο πολιτικό σύστημα, μπλέκεται το κουβάρι των παθογενειών μας, υπήρχαν οι «ρεαλιστές» οι οποίοι αντέτασσαν πως «ο κόσμος δεν ενδιαφέρεται», «αυτά δε γίνονται» και άλλα.
Με αυτόν τον «ρεαλισμό», όμως, φτάσαμε σε μία μεγάλη κρίση εμπιστοσύνης των πολιτών και στην εντεινόμενη αποξένωσή τους από τους θεσμούς. Και τώρα τρέχουμε, με ασύνδετες και εμβαλωματικές προτάσεις που αποσκοπούν κυρίως σε επικοινωνιακή διαχείριση δημοσκοπικών ζημιών, να ανατάξουμε ένα προβληματικό στη λειτουργία του πολιτικό σύστημα.
Και μάλιστα αγνοώντας την κύρια αιτία: Τον απόλυτο πρωθυπουργοκεντρισμό, που μεταβάλλει την Κοινοβουλευτική Δημοκρατία σε οιωνεί Προεδρική Δημοκρατία.
Ακόμα και η προεδρία Τραμπ έχει περιορισμούς τους οποίους εμείς δεν μπορούμε να διανοηθούμε: Για παράδειγμα, ο ορισμός των υπουργών πρέπει να τύχει της έγκρισης του Κογκρέσου (δύο επιλογές του Προέδρου απορρίφθηκαν και υποχρεώθηκε να προτείνει άλλους) ενώ στα καθ’ ημάς μπορεί να διοριστεί υπουργός οποιοσδήποτε, μια και δεν υπάρχει καμία κοινοβουλευτική θεσμική λειτουργία εξέτασης των προτεινόμενων υπουργών. Με ορισμένα γνωστά αποτελέσματα…
Συνεπώς, προτάσεις «ατάκτως εριμμένες», οι οποίες γίνονται μόνο και μόνο για να καλυφθούν θέματα επικαιρότητας και δεν υπακούουν σε ένα συνολικό σχέδιο οργανωμένης αλλαγής της αρχιτεκτονικής του πολιτικού μας συστήματος, μπορεί όχι μόνο να μη βοηθήσουν αλλά να δημιουργήσουν νέες περιπλοκές, χωρίς να λύσουν προηγούμενες παθογένειες.
Μία νέα αρχιτεκτονική είναι απαραίτητο να έχει τα εξής θεμέλια:
* Θεσμικά αντίβαρα στη διαρκώς αυξανόμενη εξουσία της κορυφής της εκτελεστικής εξουσίας (Προεδρία της Δημοκρατίας, ουσιαστικός ελεγκτικός ρόλος του Κοινοβουλίου, ισχυρές Ανεξάρτητες Αρχές, επιλογή της ηγεσίας της Δικαιοσύνης χωρίς επέμβαση της κυβέρνησης, δυνατή Αυτοδιοίκηση).
* Νέος τρόπος εκλογής των βουλευτών ώστε να μην ευνοούνται τα τζάκια, οι οικονομικά ισχυροί (είτε λόγω προσωπικής δυνατότητας είτε λόγω υπακοής σε «χορηγούς»), οι ευνοούμενοι των ΜΜΕ.
* Νέα οργάνωση των πολιτικών κομμάτων ώστε να καταστούν συλλογικά υποκείμενα εκπροσώπησης κοινωνικών δυνάμεων και όχι φατρίες νομής της κρατικής εξουσίας (προφανώς, το σημείο αυτό έχει μικρό περιθώριο νομικών παρεμβάσεων από την Πολιτεία -μικρό αλλά όχι αμελητέο).
Οι συζητήσεις επ’ αυτών δεν είναι εύκολες. Αλλά είναι επείγουσες. Γιατί εδώ και χρόνια κάναμε πως δεν βλέπουμε το πρόβλημα.
*Δημοσιεύθηκε στη «ΜτΚ» στις 03.05.2026
