Σχολικά κυλικεία: Οι αλλαγές που φέρνει η νέα χρονιά και οι αντιδράσεις

Ριζική αλλαγή στα προϊόντα που παρέχουν τα σχολικά κυλικεία φέρνει από τη νέα χρονιά υγειονομική διάταξη του υπουργείου Υγείας, στο πλαίσιο της Εθνικής Δράσης κατά της Παιδικής Παχυσαρκίας. Πρόκειται για πρωτοβουλία της αναπληρώτριας υπουργού Ειρήνης Αγαπηδάκη που στοχεύει στην προαγωγή ορθών διατροφικών επιλογών, μέσα από τα σχολεία. Οι μαθητές θα έχουν πρόσβαση κυρίως σε τρόφιμα υψηλής διατροφικής αξίας όπως γαλακτοκομικά προϊόντα χωρίς πρόσθετα σάκχαρα, φρέσκα φρούτα και λαχανικά, αποξηραμένα φρούτα χωρίς προσθήκη ζάχαρης, φρουτοσαλάτες ή κομπόστες, με τη νέα διάταξη να αφαιρεί από τα κυλικεία τρόφιμα που θεωρούνται επιβαρυντικά για την υγεία των παιδιών.

«Η υγεία των παιδιών μας δεν είναι απλώς μία προτεραιότητα, είναι η αυτονόητη δέσμευσή μας για το μέλλον τους. Τα σχολικά κυλικεία δεν είναι μόνο ένα σημείο αγοράς προϊόντων. Είναι κομμάτι της καθημερινότητάς τους και εκεί σιωπηλά, διαμορφώνονται οι διατροφικές τους συνήθειες για μία ζωή. Με τους αυστηρότερους κανόνες υγιεινής που ανακοινώσαμε κάνουμε ένα βήμα που μετράει. Δεν μένουμε σε δηλώσεις προθέσεων. Θεσπίζουμε ένα σαφές, σύγχρονο πλαίσιο που διασφαλίζει ότι κάθε προϊόν που φτάνει στα χέρια ενός μαθητή είναι ασφαλές, ποιοτικό και σύμφωνο με τα υψηλότερα υγειονομικά πρότυπα. Επενδύουμε στην πρόληψη, ξεκινώντας από το σχολείο. Θέλουμε οι γονείς να αισθάνονται ασφαλείς και σίγουροι ότι τα παιδιά τους βρίσκονται σε ένα περιβάλλον που προάγει έμπρακτα την υγεία και την ευεξία τους. Η τήρηση αυτών των κανόνων είναι ευθύνη όλων μας και δεν θα υπάρξει καμία έκπτωση στην ασφάλεια της υγείας των παιδιών μας» δηλώνει στη «ΜτΚ» η αναπληρώτρια υπουργός Υγείας Ειρήνης Αγαπηδάκη.

Σύμφωνα με στοιχεία που δημοσίευσε ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας το 2022, παγκοσμίως, 37 εκατομμύρια παιδιά ηλικίας κάτω των 5 ετών ήταν υπέρβαρα ή παχύσαρκα, ενώ πάνω από 390 εκατομμύρια παιδιά και έφηβοι ηλικίας 5-19 ετών ήταν υπέρβαρα ή παχύσαρκα. Στοιχεία από την Ευρωπαϊκή Περιφερειακή Έκθεση Παχυσαρκίας του ΠΟΥ δείχνουν ότι 1 στα 3 παιδιά ζούσαν με υπερβολικό βάρος το ’22, ενώ συνολικά 17 εκατομμύρια αγόρια και 11 εκατομμύρια κορίτσια ηλικίας 5-19 ετών, θα ζουν με παχυσαρκία έως το 2035. Στην Ευρώπη, η Ελλάδα παρουσιάζει το υψηλότερο ποσοστό υπέρβαρων και παχύσαρκων παιδιών και εφήβων (2-14 ετών), με τα περισσότερα υπέρβαρα ή παχύσαρκα παιδιά να είναι στις ηλικίες 5 έως 7 ετών.

Ναι μεν, αλλά

Παρά το γεγονός ότι υπάρχει απόλυτη σύμπνοια απόψεων όσον αφορά την ανάγκη να ληφθούν ουσιαστικά μέτρα αντιμετώπισης της παιδικής παχυσαρκίας, οι ιδιοκτήτες σχολικών κυλικείων εκφράζουν τις έντονες ανησυχίες τους για το τι μέλλει γενέσθαι δεδομένου ότι δεν προηγήθηκε καμία σχετική διαβούλευση και δεν προβλέπεται κάποια οικονομική ενίσχυσή τους προκειμένου να μπορούν να ανταπεξέλθουν στα αυξημένα κόστη που θα επιφέρουν οι επερχόμενες αλλαγές. Η Μυρσίνη Μαστραντωνά, πρόεδρος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Δημόσιων και Ιδιωτικών Σχολείων (ΠΟΚΔΙΣ), περιγράφει στη «ΜτΚ» πως η νέα διάταξη δημιουργεί νέες ανάγκες αλλάζοντας ουσιαστικά τη σύμβαση που υπέγραψαν οι ανάδοχοι των κυλικείων. Τα αυξημένα κόστη που θα προκύψουν δεν αποκλείεται να οδηγήσουν ακόμα και σε λουκέτα. «Αυτή τη στιγμή δεν γνωρίζουμε τα κόστη αλλά είναι δεδομένο ότι θα υπάρξουν αυξήσεις. Πρέπει να βρεθεί ένας τρόπος στήριξης των κυλικείων για να μπορέσουμε να τρέξουμε το πρόγραμμα και να μπορούν να έχουν πρόσβαση στα προϊόντα μας, όλοι οι μαθητές. Τα τελευταία χρόνια έχει μειωθεί σημαντικά ο αριθμός των παιδιών που ψωνίζει από τα κυλικεία. Την ίδια ώρα εμείς είμαστε υποχρεωμένοι να πληρώνουμε για όλους τους μαθητές, καθώς οι πλειοδοτικοί διαγωνισμοί αφορούν το σύνολο των παιδιών κάθε σχολείου. Είναι απόλυτη ανάγκη να συνεργαστούμε με τα συναρμόδια υπουργεία προκειμένου, στρατηγικά να προωθήσουμε την υγιεινή διατροφή στα σχολεία. Αυτή τη στιγμή, αιφνιδίως επιβαρύνεται το κοστολόγιό μας με διατιμημένες τιμές και χωρίς καμία εξασφάλιση ότι θα μπορέσουμε να ανταπεξέλθουμε οικονομικά. Μετά την φορολογική πολιτική του ’24 που ανάγκασε πολλούς ιδιοκτήτες κυλικείων να κλείσουν έρχεται τώρα το δεύτερο και σημαντικότερο χτύπημα που μας καλεί να εφαρμόσουμε μία νέα πολιτική χωρίς καμία οικονομική στήριξη».

Τα αιτήματα της Ομοσπονδίας

Η κ. Μαστραντωνά υπογραμμίζει πως οι επαγγελματίες του κλάδου επενδύουν διαχρονικά στην εκπαίδευση και τη συνεχή επιμόρφωσή. «Σε συνεργασία με το Ινστιτούτο Μικρών Επιχειρήσεων της ΓΣΕΒΕΕ (ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ) η Ομοσπονδία υλοποίησε εξειδικευμένο πρόγραμμα κατάρτισης διάρκειάς 100 ωρών, ειδικά σχεδιασμένο για διαχειριστές σχολικών κυλικείων, παρέχοντας εξειδικευμένη εκπαίδευση σε θέματα ασφάλειας τροφίμων, υγιεινής και ορθών πρακτικών λειτουργίας, η οποία υπερβαίνει τις ελάχιστες απαιτήσεις πιστοποίησης που προβλέπονται από το ισχύον θεσμικό πλαίσιο. Οι διαχειριστές σχολικών κυλικείων αποτελούν διαχρονικά πολύτιμους συνεργάτες της σχολικής κοινότητας και της Πολιτείας στην εφαρμογή πολιτικών που προάγουν την υγεία και την ευημερία των μαθητών. Πρόταση της Ομοσπονδίας είναι η δημιουργία ειδικού προγράμματος στήριξής ή χορήγησης voucher για την αγορά υγιεινών προϊόντων από τα σχολικά κυλικεία για μαθητές και οικογένειες που το έχουν ανάγκη προκειμένου κανένα παιδί να μην αποκλείεται από την πρόσβαση στην υγιεινή διατροφή».

Η ΠΟΚΔΙΣ ζητεί, μεταξύ άλλων, να ληφθούν μέτρα για τον περιορισμό της ανεξέλεγκτης διάθεσης τροφίμων στους μαθητές μέσω εξωτερικών καταστημάτων και υπηρεσιών delivery, να υπάρξει διαφοροποίηση των προβλεπόμενων μερίδων μεταξύ πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, σύμφωνα με τις πραγματικές ανάγκες κάθε ηλικιακής ομάδας, να αποσαφηνιστεί πλήρως το πλαίσιο λειτουργίας των αυτόματων πωλητών, ώστε να εξυπηρετούν πραγματικές ανάγκες χωρίς να υποκαθιστούν τον θεσμό του σχολικού κυλικείου, να προβλεφθεί εύλογή μεταβατική περίοδος εφαρμογής της νέας ΚΥΑ, καθώς η δημοσίευσή της πραγματοποιήθηκε κατά τη λήξη της σχολικής χρονιάς και ή πλήρης συμμόρφωσή προϋποθέτει επαρκή χρόνο εκπαίδευσης και οργανωτικής προετοιμασίας και να αναπτυχτούν κοινές δράσεις ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης γονέων και μαθητών σχετικά με τη σημασία της υγιεινής διατροφής.

Αύξηση σχολικών γευμάτων ζητούν γονείς

«Η πρωτοβουλία του υπουργείου παρουσιάζεται ως δράση που θα οδηγήσει τους μαθητές σε υγιεινές διατροφικές συνήθειες όμως αυτή είναι μία πλευρά που αφορά τη διαμόρφωση διατροφικών προτύπων. Το πιο κρίσιμο, αυτό που πραγματικά έχουν ανάγκη σήμερα οι μαθητές είναι η διεύρυνση των σχολικών γευμάτων που σήμερα καλύπτουν το 50% των σχολείων και μόνο την πρωτοβάθμια εκπαίδευση. Από την ενημέρωση που έχουμε από αρκετά σχολεία, Δήμοι που πληρούν τα κριτήρια για να ενταχθούν σε σχολικά γεύματα, δεν εντάσσονται στο πρόγραμμα γιατί δεν επαρκεί το κονδύλι που διατίθεται για τα σχολικά γεύματα και αυτό αποτελεί κυβερνητική ευθύνη και επιλογή» τονίζει στη «ΜτΚ» ο Αλέξης Γουσόπουλος, πρόεδρος της Ομοσπονδίας Γονέων και Κηδεμόνων Κεντρικής Μακεδονίας. Συμπληρώνει πως «τους τελευταίους μήνες έχει δημιουργηθεί αναστάτωση στα σχολεία, καθώς με ευθύνη του ΟΠΕΚΑ (οργανισμός του υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας που έχει αναλάβει την υλοποίηση του προγράμματος για τα σχολικά γεύματα) άλλαξε το διατροφολόγιο και για λόγους οικονομίας αντικαταστάθηκε το μοσχαρίσιο κρέας με χοιρινό. Η κυβέρνηση προετοιμάζει σιγά-σιγά το έδαφος για νέες περικοπές στα σχολικά γεύματα. Πέρσι ήταν το λάδι στη σαλάτα, τώρα είναι η μείωση του μοσχαρίσιου κρέατος, αύριο τι; Για τους φορείς των γονέων, η αλλαγή κουλτούρας και προτύπων που σχετίζονται με την υγιεινή διατροφή, περνά μέσα από την γενίκευση των σχολικών γευμάτων και τη διαμόρφωση ολοκληρωμένου διατροφολόγιου». Ο ίδιος δεν παραλείπει να αναφέρει πως το χαρτζιλίκι που δίνουν οι γονείς στα παιδιά τους, τα τελευταία χρόνια έχει μειωθεί σημαντικά καθώς «πολλοί δεν μπορούν να δίνουν καθημερινά στα παιδιά τους 2,5 ευρώ που κοστίζει σήμερα ένας χυμός και ένα σάντουιτς στο κυλικείο».

Οι έλεγχοι

Οι διευθύνσεις υγειονομικού ελέγχου και περιβαλλοντικής υγιεινής των Περιφερειών πραγματοποιούν τακτικούς και έκτακτους υγειονομικούς ελέγχους. Τα δείγματα που λαμβάνονται αποστέλλονται σε διαπιστευμένα εργαστήρια και σε περίπτωση παραβάσεων επιβάλλονται οι αντίστοιχες κυρώσεις, με τα πρόστιμα να είναι ιδιαίτερα τσουχτερά (1.000 ευρώ για παραβάσεις που αφορούν στις τιμές των προϊόντων ή για προϊόντα που δεν περιλαμβάνονται στις λίστες του υπουργείου). Με δήλωσή του στη «ΜτΚ» ο αντιπεριφερειάρχης Θεσσαλονίκης Κώστας Γιουτίκας επισημαίνει πως «η νέα υγειονομική διάταξη για τη λειτουργία των σχολικών κυλικείων είναι αναμφισβήτητα προς τη σωστή κατεύθυνση. Μας ενδιαφέρει τα παιδιά μας να εκπαιδευτούν στη μεσογειακή και υγιεινή διατροφή και μαζί με αυτά εν πολλοίς και οι οικογένειες τους. Το σχολείο μπορεί να λειτουργήσει εξισορροπητικά προς αυτήν την κατεύθυνση».

Εξηγεί πως η νέα διάταξη έχει φτάσει ήδη στις αρμόδιες υπηρεσίες της Περιφέρειας και μελετάται. «Τις επόμενες ημέρες θα αποσταλεί από τις υπηρεσίες μας στις Διευθύνσεις Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης της Μητροπολιτικής Ενότητας Θεσσαλονίκης, ώστε με τη σειρά τους να ενημερώσουν εγκαίρως τις σχολικές μονάδες. Με την έναρξη της νέας σχολικής χρονιάς, οι έλεγχοι που ούτως ή άλλως διενεργούν συστηματικά οι υπηρεσίες μας, θα γίνονται στη βάση της νέας υγειονομικής διάταξης. Και όπως προβλέπεται, όσοι ιδιοκτήτες σχολικών κυλικείων δεν συμμορφώνονται προς τις συστάσεις των κλιμακίων ελέγχου, παραπέμπονται στον εισαγγελέα».

*Δημοσιεύτηκε στη "ΜτΚ" στις 14 Ιουνίου 2026