Ψέριμος: Πώς είναι να ζεις σε ένα νησί 30 κατοίκων

Η Ψέριμος ή Κάπαρη όπως ονομάζεται αλλιώς, λόγω του αρωματικού φυτού που αφθονεί στην περιοχή, είναι ένα νησί του νότιου Αιγαίου, στο σύμπλεγμα των Δωδεκανήσων, δίπλα στην Κάλυμνο όπου και ανήκει διοικητικά. 

Σύμφωνα με την απογραφή του 2021 στο νησί καταγράφηκαν 84 κάτοικοι, στην πραγματικότητα όμως ο αριθμός τους δεν ξεπερνά τους 30. 

Άλλοι λένε ότι τον χειμώνα είναι 18 άτομα, άλλοι 25, άλλοι 28. Στην πλειοψηφία τους όλοι ηλικιωμένοι με εξαίρεση και κάποιες ελάχιστες νεότερες οικογένειες που μένουν στο νησί (δεν είναι παραπάνω από τρεις). Στο νησί υπάρχει ένα δημοτικό σχολείο με τρεις μαθητές, το οποίο άνοιξε ξανά το 2025 μετά από 17 χρόνια. Μάλιστα, ο δήμος Καλυμνίων επιδοτεί κάθε μαθητή που θα γραφτεί στο δημοτικό σχολείο Ψερίμου με 5.000 ευρώ τον χρόνο ενώ για το Γυμνάσιο και το Λύκειο οι μαθητές μετακομίζουν στην Κάλυμνο.

Το καλοκαίρι, ο τουρισμός είναι κυρίως ξένοι ενώ οι περισσότεροι προέρχονται από τις κρουαζιέρες των διπλανών νησιών (Κως, Κάλυμνος) δηλαδή πραγματοποιούν σύντομες επισκέψεις στο νησί, μιας ή δύο ωρών. Όπως εξήγησαν κάτοικοι στο emakedonia.gr, από τα 5.000 άτομα που μπορεί να επισκεφθούν το νησί όλη τη σεζόν, η οποία είναι και σχετικά μεγάλη καθώς διαρκεί από Μάιο μέχρι Οκτώβριο, μόλις οι 50 να είναι Έλληνες. 

Η επίσκεψη με το καραβάκι σε πάει στην παραλία Αυλάκια, εκεί που βρίσκεται και το λιμάνι της Ψερίμου. Η παραλία έχει beach bar, ταβέρνες και τουρστικά μαγαζιά ενώ το νησί φημίζεται, εκτός των άλλων, και για τα κρυστάλλινα νερά του. Όλο το νησί είναι συνολικά 15 τετραγωνικά χιλιόμετρα και ενδείκνυται και με το παραπάνω για κάποιον που αναζητά ησυχία, φθηνές διακοπές και εξωτικά τοπία.

Όσο όμορφα όμως κυλά η ζωή το καλοκαίρι στην Ψέριμο, τόσο δύσκολη φαίνεται να είναι τον χειμώνα. Η πλειοψηφία των εργαζομένων μένουν στην Κάλυμνο τους μήνες εκτός σεζόν, αφού όπως λένε, στην Ψέριμο εκείνη την εποχή δεν υπάρχει τίποτα. 

Υπάρχουν όμως και οι κάτοικοι που δεν συμμερίζονται αυτή την άποψη και δεν αποχωρίζονται το νησί, καμία εποχή του χρόνου.

Τέσσερις μόνιμους κατοίκους Ψερίμου εντόπισε το emakedonia.gr κατά την επίσκεψη στο νησί. Δεν ήταν πολύ δύσκολο να τους βρούμε καθώς ήταν οι μόνοι που κάθονταν σε καρέκλες στον δρόμο και κοιτούσαν τον κόσμο - ούτε δούλευαν, ούτε ήρθαν για τουρισμό δηλαδή. Και οι τέσσερις όχι μόνο μένουν στην Ψέριμο όλο τον χρόνο, αλλά αρνούνται και να την αποχωριστούν. Θα μπορούσαν να μένουν οπουδήποτε αλλού και πρώτα στην Κάλυμνο που είναι δίπλα, οι ίδιοι όμως εξηγούν πως δεν αλλάζουν με τίποτα το νησί τους.

Ο 87χρονος Γιώργος Ξυλούρας και ο 92χρονος Γιώργος Μπαϊράμης περιγράφουν τον χειμώνα στο νησί. «Να φύγουμε και να πάμε πού ακριβώς; Προσωπικά, δεν υπάρχει καμία περίπτωση να πάω να μείνω στην Κάλυμνο» λέει αρχικά ο κ. Ξυλούρας, «είναι γεμάτη αυτοκίνητα, μηχανάκια και φασαρία, δεν μπορείς να περπατήσεις με τα πόδια. Δεν θέλω καθόλου. Και η Κως τα ίδια»

«Ο καιρός μας περνάει μια χάρα, ήρεμα και όμορφα» προσθέτει ο κ. Μπαϊράμης. 

Όπως εξηγούν, ο προηγούμενος χειμώνας ήταν δύσκολος με την θάλασσα να «βγαίνει» πολλά μέτρα μέσα στην ακτή όμως αυτοί είναι συνηθισμένοι και δεν επηρεάζονται. «Τα σπίτια μας είναι σαν μικρά σούπερ μάρκετ. Έχουμε τα πάντα σε μεγάλες ποσότητες και έτσι είμαστε καλυμμένοι ακόμα και ένα μήνα να κάνουμε χωρίς καράβι.»  

Όλοι τους είναι από παιδιά στην Ψέριμο, εκεί μάθανε, εκεί ζουν, εκεί έκαναν τις οικογένειές τους. Και οι δύο ήταν σφουγγαράδες, ενώ ασχολήθηκαν και με την κτηνοτροφία. Τώρα είναι συνταξιούχοι και, όπως περιγράφουν, απολαμβάνουν τη ζωή τους στο νησί. Τα παιδιά τους έχουν φύγει όλα από την Ψέριμο και μένουν από Κάλυμνο και Κω μέχρι Αθήνα και… Αυστραλία. Όσοι έμειναν, ζουν σαν οικογένεια.

«Τον χειμώνα όταν έχει καλό καιρό βγάζουμε τις καρέκλες μας και καθόμαστε στον ήλιο, αλλιώς καθόμαστε στα σπίτια μας, έχουμε και τηλεόραση και τηλέφωνα κανονικά. Κάποιες Κυριακές πάμε και εκκλησία. Υπάρχει ένα καφενείο ανοιχτό τον χειμώνα ενώ έχουμε κι έναν στρατιωτικό γιατρό. Παρηγοριά είναι κι αυτός. Αν χρειαζόμαστε κάτι παραπάνω πάμε στην Κάλυμνο ή την Αθήνα. Παλιά πηγαίναμε μέχρι τον Πειραιά με τα καΐκια.»

«Και πόσες ώρες κάνατε με το καΐκι για Πειραιά;» ρωτάω γνωρίζοντας πως το Πειραίας - Κως με πλοίο σήμερα είναι γύρω στις 10 ώρες διαδρομή.

Με κοιτάνε και χαμογελάνε. «Μέρες κάναμε, όχι ώρες. Μέρες. Σταματούσαμε σε νησιά, πουλούσαμε, περνούσαμε τη νύχτα και συνεχίζαμε την επόμενη» λένε χαρακτηριστικά.

Παράπονα έχουν από το κράτος και πολλά. Μάλιστα, δηλώνουν αγανακτισμένοι, γιατί «δεν τους προσέχουν και τους έχουν αφήσει στο έλεος του Θεού». Παρόλαυτά, ούτε αυτό ήταν ικανός λόγος για να αφήσουν το νησί τους.

Εκείνη τη στιγμή έρχεται στην παρέα ο Σακελλάρης Μαύρος, 79 ετών και ένας από τους λίγους εναπομείναντες κτηνοτρόφους στο νησί.  «Εδώ έχουμε ήλιο, θάλασσα, καθαρό οξυγόνο, θυμάρι, μέλι. Τι άλλο χρειαζόμαστε;» σημειώνει από πλευράς του. Ο ίδιος εκτρέφει κατσίκια και πρόβατα και βρίσκεται όλη μέρα στα βουνά, χειμώνα - καλοκαίρι, ενώ τις υπόλοιπες ώρες θα πιει καφέ με τους συντοπίτες του. «Είμαστε σαν μια οικογένεια» επαναλαμβάνει.

Τελευταίος έρχεται ο νεότερος της παρέας, ο 58χρονος Παναγιώτης Τρικοίλης, ο οποίος κάνει διάφορες δουλειές στο νησί: είτε βοηθάει στην ταβέρνα της αδερφής του, είτε πάει για κανά ψάρεμα, είτε μαζεύει ελιές, είτε εργάζεται στην οικοδομή. Ο ίδιος έμεινε 25 χρόνια στη Θεσσαλονίκη και την βαρέθηκε καθώς, όπως λέει, το όνειρό του ήταν να γυρίσει στο νησί.

«Αν μάθεις σε τέτοιον τόπο δύσκολα ξεμαθαίνεις και εναρμονίζεσαι με την πόλη» εξηγεί. Του έκανε εντύπωση η ερώτηση μου για το τι κάνουν όλο τον χειμώνα στο νησί.

«Εσύ στη Θεσσαλονίκη τι κάνεις τον χειμώνα;» με ρωτάει.

«Χίλια πράγματα έχω να κάνω κάθε μέρα» του απαντώ.

«Ε, εδώ εμείς κάνουμε 1500» ανταπαντά. «Άμα ζήσεις εδώ δε θες να φύγεις γιατί ο άνθρωπος έχει την τάση να αγαπάει τη φύση» προσθέτει. 

Η επίσκεψη μιας ώρας με το καραβάκι έφτανε στο τέλος της και έπρεπε να διακόψω τη συζήτηση για να προλάβω τον απόπλου. «Είναι πολύ όμορφο νησί η Ψέριμος, δεν θα θες να φύγεις άμα την γνωρίσεις» λέει πριν με αποχαιρέτησει ο κ. Τρικοίλης. «Να έρθεις ξανά για πιο πολλές μέρες να το ανακαλύψεις. Θα σε φιλοξενήσουμε εμείς, θα πηγαίνουμε για ψάρεμα, για βόλτες στη φύση και θα τρώμε αχινούς. Δεν θα το μετανιώσεις, πίστεψε με. Μπορεί να είμαστε μικρό νησί, αλλά στην πραγματικότητα, δε μας λείπει τίποτα».