Κάνε κλικ και δες περισσότερο emakedonia.gr στην αναζήτηση της Google
Πρόσθεσέ το στην Google- Newsroom
Η Ελλάδα προχωρά σε μια σημαντική μεταρρύθμιση στο Κληρονομικό Δίκαιο, καθώς δημοσιεύτηκε στο ΦΕΚ 81Α’/22.5.2026 ο Νόμος 5303/2026 με τίτλο «Αναμόρφωση του Κληρονομικού Δικαίου και άλλες διατάξεις», ο οποίος προσαρμόζει τις διατάξεις του Αστικού Κώδικα στις σύγχρονες κοινωνικές συνθήκες.
Κομβική αλλαγή αποτελεί η θεσμοθέτηση της δυνατότητας σύναψης των μέχρι σήμερα ρητά απαγορευόμενων κληρονομικών συμβάσεων, μέσω των οποίων ο κληρονομούμενος μπορεί εν ζωή, σε συμφωνία με τους μελλοντικούς κληρονόμους, να ρυθμίζει τη μετά θάνατον τύχη της περιουσίας του.
Στο πλαίσιο αυτό, η ΠΟΜΙΔΑ, με επιστολές της (21.12.2025 και 21.4.2026) προς την πολιτική ηγεσία του Υπουργείου Δικαιοσύνης και τη Νομοπαρασκευαστική Επιτροπή, πρότεινε την επέκταση του θεσμού και στη δυνατότητα σύναψης κληρονομικής σύμβασης διανομής μεταξύ συγκληρονόμων, όχι μόνο εν ζωή αλλά και μετά τον θάνατο του κληρονομουμένου.
Στόχος της πρότασης ήταν να τερματιστεί η πολύχρονη διαδικαστική ταλαιπωρία των εξ αδιαθέτου κληρονόμων, οι οποίοι μέχρι σήμερα επιβαρύνονταν με διαδοχικές φορολογικές δηλώσεις, συμβολαιογραφικές πράξεις και μεταγραφές για αποδοχές, διανομές και ανταλλαγές, προκειμένου να αποφύγουν τον κατακερματισμό της περιουσίας σε εξ αδιαιρέτου συγκυριότητα. Με τη νέα δυνατότητα, οι κληρονόμοι θα μπορούν να καταρτίζουν σύμβαση διανομής που θα μεταγράφεται στο Κτηματολόγιο ως αποδοχή κληρονομιάς, με αναδρομή στον χρόνο θανάτου, χωρίς πρόσθετες διαδικασίες ή «ανορθόδοξες μεθοδεύσεις».
Η πρόταση έτυχε θετικής ανταπόκρισης από τον Υπουργό Δικαιοσύνης Γιώργο Φλωρίδη και τον Υφυπουργό Γιάννη Μπούγα, με αποτέλεσμα να προστεθεί στο άρθρο 1883 του Αστικού Κώδικα νέο εδάφιο που προβλέπει ότι:
«Σύμβαση μεταξύ συγκληρονόμων με την οποία διανέμεται η κληρονομία, ολόκληρη ή εν μέρει, ισχύει και ως αποδοχή της κληρονομίας από τους συμβαλλομένους.»
Σύμφωνα με το άρθρο 33 του νόμου, η διάταξη τίθεται σε ισχύ από 16.9.2026, όπως και οι λοιπές τροποποιήσεις του Κληρονομικού Δικαίου. Παράλληλα, προβλέπεται ότι η σύμβαση μπορεί να καταρτιστεί και για θανάτους που έχουν ήδη συμβεί πριν την ημερομηνία αυτή, υπό την προϋπόθεση ότι δεν έχει ασκηθεί αγωγή διανομής.
Η συγκεκριμένη ρύθμιση χαρακτηρίζεται ως ιστορική τομή στο Κληρονομικό Δίκαιο, καθώς απαλλάσσει τους συγκληρονόμους από τις πολυετείς διαδικασίες εξ αδιαιρέτου συγκυριότητας και επιτρέπει την άμεση διανομή της περιουσίας από τον χρόνο θανάτου, διευκολύνοντας τόσο τη διαχείριση των περιουσιακών στοιχείων όσο και την εκπλήρωση των φορολογικών υποχρεώσεων για τον φόρο κληρονομιάς.
Οι προϋποθέσεις εφαρμογής
Για την εφαρμογή της νέας διάταξης ισχύουν οι εξής όροι:
- Η σύμβαση διανομής ακινήτων καταρτίζεται υποχρεωτικά συμβολαιογραφικά.
- Συμμετέχουν όλοι οι νόμιμοι εξ αδιαθέτου συγκληρονόμοι.
- Μπορεί να αφορά το σύνολο ή μέρος της κληρονομικής περιουσίας.
- Ισχύει και μεταγράφεται ως αποδοχή κληρονομιάς για τα διανεμόμενα στοιχεία.
- Η ισχύς της ανατρέχει αναδρομικά στον χρόνο θανάτου του κληρονομουμένου.
Η ΠΟΜΙΔΑ τονίζει ότι βασική προϋπόθεση για την επιτυχία του θεσμού είναι η φορολογική του μεταχείριση, προτείνοντας οι κληρονομικές συμβάσεις να υπαχθούν στο καθεστώς των γονικών παροχών και δωρεών, με αφορολόγητο έως 800.000€, αντί του υφιστάμενου πλαισίου κληρονομιών (400.000€ για σύζυγο και 150.000€ για κάθε τέκνο).
Παρέμβαση ΠΟΜΙΔΑ στη Βουλή
Στην ακρόαση φορέων της αρμόδιας Επιτροπής της Βουλής, την ΠΟΜΙΔΑ εκπροσώπησε ο πρόεδρος της οργάνωσης Στράτος Παραδιάς, ο οποίος υπογράμμισε ότι η ιδιωτική ακίνητη περιουσία αποτελεί το σημαντικότερο περιουσιακό στοιχείο της ελληνικής οικογένειας και βασικό πυλώνα της ελληνικής οικονομίας.
Όπως σημείωσε, το νέο νομοθετικό πλαίσιο αποτελεί «ιστορική μεταρρύθμιση» που εισάγει αλλαγές δεκαετιών, όπως:
- ο διαχωρισμός της κληρονομικής από την ατομική περιουσία, ώστε να περιοριστούν οι μαζικές αποποιήσεις
- η μεταρρύθμιση της νόμιμης μοίρας σε ενοχική αξίωση για μείωση της πολυδιάσπασης της ιδιοκτησίας
- η προσαρμογή στις σύγχρονες μορφές οικογένειας και η προστασία του επιζώντος συζύγου ή συντρόφου
- η διατήρηση της ιδιόγραφης διαθήκης με πρόσθετες δικλείδες ασφαλείας
- η εισαγωγή των κληρονομικών συμβάσεων μεταξύ κληρονομηθησόμενου και κληρονόμων
Ο κ. Παραδιάς ευχαρίστησε την πολιτική ηγεσία του Υπουργείου Δικαιοσύνης για την αποδοχή της πρότασης της ΠΟΜΙΔΑ σχετικά με τη δυνατότητα μεταθανάτιας κληρονομικής σύμβασης διανομής, η οποία θα ισοδυναμεί με αποδοχή κληρονομιάς, απαλλάσσοντας τους πολίτες από τη μακρόχρονη διαδικαστική ταλαιπωρία σε συμβολαιογραφεία, εφορία και Κτηματολόγιο.
Τόνισε επίσης ότι για να λειτουργήσει αποτελεσματικά ο θεσμός, απαιτείται η φορολογική εξομοίωση των κληρονομικών συμβάσεων με τις γονικές παροχές, ώστε να αποφευχθούν στρεβλώσεις και αντικίνητρα.
Κάνε κλικ και δες περισσότερο emakedonia.gr στην αναζήτηση της Google
Πρόσθεσέ το στην Google
