Δεν ήταν μόνο το χαμόγελο. Δεν ήταν μόνο το λευκό φόρεμα που σηκώθηκε πάνω από έναν αεραγωγό. Δεν ήταν μόνο η «ξανθιά θεά» του Χόλιγουντ.
Στη νέα παράσταση «Φάκελος Μέριλιν Μονρόε: Κωδικός Erase», μια συμπαραγωγή ΚΘΒΕ και Πολιτείας Πολιτισμού, που παρουσιάζεται στο Artbox Fargani Theater, η Μέριλιν Μονρό επιστρέφει όχι ως εικόνα, αλλά ως άνθρωπος. Ως ένα κορίτσι που μεγάλωσε στα ορφανοτροφεία, διάβαζε Αϊνστάιν, άκουγε Μπετόβεν, παρακολουθούνταν από το FBI και πολλές άλλες μυστικές υπηρεσίες σε ένα σπίτι γεμάτο κοριούς και πάλευε απεγνωσμένα να αγαπηθεί. Και αυτή ακριβώς είναι η μεγάλη ανατροπή της παράστασης.
Από «κορίτσι αγνώστου πατρός» σε sex symbol
Με αφορμή τα 100 χρόνια από τη γέννηση της Μονρό, το έργο της Ροδής Στεφανίδου, σε σκηνοθεσία Ένκε Φεζολλάρι, δεν επιχειρεί μια ακόμη βιογραφική αναπαράσταση. Δεν ακολουθεί γραμμική αφήγηση. Δεν «αναπαριστά» τη ζωή της. Την αποδομεί…
Ξεκινώντας από τη νύχτα του θανάτου της, ξετυλίγονται αποσπασματικά μνήμες, μαρτυρίες, φωνές και σκιές. Ένα μωσαϊκό που αποκαλύπτει τη Μέριλιν ως ένα παιδί κακοποιημένο, ευάλωτο, αλλά ταυτόχρονα εξαιρετικά μορφωμένο, πολιτικοποιημένο και βαθιά συνειδητοποιημένο.
Όπως σημειώνει ο σκηνοθέτης, λίγοι γνωρίζουν ότι η Μέριλιν διάβαζε μανιωδώς, λάτρευε την κλασική μουσική, θαύμαζε τον Αϊνστάιν και είχε μια φωτογραφία του, είχε σχέσεις με διανοούμενους της εποχής, όπως ο Σαρτρ, η Σιμόν Ντε Μποβουάρ, ο Κοκτώ, ο Παζολίνι κ.α., παρακολουθούνταν ως «ύποπτη κομμουνίστρια», στήριζε τα δικαιώματα των μαύρων και της LGBTQ+ κοινότητας, ότι εντέλει υπήρξε μια γυναίκα πολύ πιο σύνθετη από το στερεότυπο της «χαζής ξανθιάς».
Ένα σώμα που έγινε προϊόν – μια ψυχή που δεν άντεξε
Η παράσταση φωτίζει με ωμότητα τον τρόπο με τον οποίο η κινηματογραφική βιομηχανία χρησιμοποίησε και εξάντλησε τη Μέριλιν. Τη σεξουαλικοποίησε, τη χειραγώγησε, την κακοποίησε και τελικά την εγκατέλειψε.
«Προϊόν της βίας του Χόλιγουντ», όπως είχε ειπωθεί για εκείνη.
Πίσω από τα φώτα, υπήρχε μια γυναίκα με βαριά παιδικά τραύματα, σεξουαλική κακοποίηση, ψυχική αστάθεια, εξαρτήσεις, κατάθλιψη. Ένα success story πνιγμένο σε χάπια, αμφεταμίνες και μοναξιά.
Η παράσταση δεν ωραιοποιεί τίποτα. Αντίθετα, αναδεικνύει πώς το τραύμα μετατράπηκε σε θέαμα και η ευαισθησία σε αδυναμία.
Η πολιτική Μέριλιν που δεν χώρεσε στα εξώφυλλα
Μία από τις πιο ενδιαφέρουσες πτυχές που αναδεικνύονται είναι το πολιτικό πρόσωπο της Μονρό.
Μια γυναίκα που είχε σχέσεις με αριστερούς διανοούμενους, φέρεται να θαύμαζε τη Σοβιετική Ένωση και μάλιστα ταξίδεψε για να συναντήσει τον Χρουτσόφ, βοηθούσε ιδρύματα και ορφανοτροφεία, αγωνιζόταν για τα ανθρώπινα και κοινωνικά δικαιώματα
Μια Μέριλιν που δεν ταίριαζε με την εικόνα που ήθελε να πουλήσει το σύστημα. Και γι’ αυτό, έπρεπε να σβηστεί. Να «διορθωθεί». Να ελεγχθεί.
Ο «Κωδικός Erase» του τίτλου δεν είναι τυχαίος.
Δύο ηθοποιοί, ένα ψυχικό πεδίο μάχης
Η Αλεξάνδρα Παλαιολόγου δεν «μιμείται» τη Μέριλιν. Την περνά μέσα από τον εαυτό της. Τη ζει. Τη φέρει στη σκηνή ως μια εσωτερική σύγκρουση, ως μια συνεχόμενη πάλη ανάμεσα στον μύθο και στον άνθρωπο.
Δίπλα της, ο Χρήστος Παπαδημητρίου ενσαρκώνει όλα τα πρόσωπα της ζωής της: εραστές, φίλους, εξουσίες, φωνές, πιέσεις. «Ένα ισχυρό ντουέτο που χτίζει έναν κόσμο ασφυκτικό και σκληρό. Δεν πρόκειται απλώς για ερμηνείες. Πρόκειται για κατάθεση ψυχής», όπως λέει ο σκηνοθέτης.
Μια ιστορία που μοιάζει επικίνδυνα με τη δική μας
Ο Φεζολλάρι αφιερώνει την παράσταση «σε όλα τα πλάσματα που αυτός ο κόσμος δεν χωράει». Και εδώ βρίσκεται ίσως η βαθύτερη δύναμή της.
Η Μέριλιν δεν παρουσιάζεται ως μακρινός μύθος. Παρουσιάζεται ως σύμβολο μιας εποχής που μοιάζει πολύ με τη δική μας: μοναξιά, κατάθλιψη, εξάντληση, κοινωνική πίεση, ανάγκη για αποδοχή.
«Σε έναν αποκτηνωμένο κόσμο ήθελε να αγαπήσει και να αγαπηθεί», ακούγεται στην παράσταση.
Και αυτή η φράση αφορά σήμερα πολύ περισσότερους από μία σταρ του ’50.
Μια φωνή που αρνείται να σβήσει
Ίσως τελικά δεν έχει σημασία αν η Μέριλιν αυτοκτόνησε ή δολοφονήθηκε. Σημασία έχει ότι έζησε σε έναν κόσμο που δεν ήξερε τι να κάνει με την ευαισθησία της.
Ο «Φάκελος Μέριλιν Μονρόε» δεν προσπαθεί να λύσει το μυστήριο του θανάτου της. Προσπαθεί να αποκαταστήσει την αξιοπρέπεια της ζωής της.
Να μας θυμίσει ότι πίσω από κάθε είδωλο υπάρχει ένας άνθρωπος. Και πίσω από κάθε χαμόγελο, μια ιστορία που αξίζει να ειπωθεί.
Αυτή τη φορά, χωρίς φίλτρα. Χωρίς λάμψη. Χωρίς ψευδαισθήσεις.
Μόνο με αλήθεια.
Πρεμιέρα: Τετάρτη 11 Φεβρουαρίου, 21:00
