Τέλος στα social media για τα παιδιά κάτω των 15 ετών και στην Τουρκία - Υπερψηφίστηκε ο νόμος
Σύμφωνα με τον νόμο, σε άτομα κάτω των 15 ετών θα απαγορεύεται η εγγραφή σε πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης
Instagram, TikΤok, Facebook και Snapchat θα «κλειδώσουν» από 01/01/2027 για παιδιά κάτω των 15 ετών (γεννημένα από 01/01/2012). Τα μέτρα που παρουσίασε πρόσφατα η κυβέρνηση αποσκοπούν στην αντιμετώπιση του ψηφιακού εθισμού και στην προάσπιση της ψυχικής ισορροπίας των νέων. Η χώρα μας δεν αποτελεί εξαίρεση καθώς ήδη Αυστραλία, Γαλλία, Ισπανία, Ιταλία, Δανία, Αυστρία, Σλοβενία προχωρούν σε λήψη μέτρων όπως υποχρεωτική επαλήθευση ηλικίας και γονική συναίνεση, ενώ και η ευρωπαϊκή νομοθεσία κινείται προς αυστηρότερες υποχρεώσεις για τις εταιρείες τεχνολογίας.
Στις ΗΠΑ οι μεγάλες εταιρείες τεχνολογίας έχουν αντιμετωπίσει αυξανόμενη κριτική την τελευταία δεκαετία σχετικά με την ασφάλεια των παιδιών και των εφήβων. Η συζήτηση έχει πλέον μετατοπιστεί στα δικαστήρια. Ενδεικτικά, στα τέλη Μαρτίου η Google (θυγατρική της Alphabet) και η Meta κρίθηκαν υπεύθυνες για τον σχεδιασμό πλατφορμών επικίνδυνων για τα παιδιά και τους εφήβους και καλούνται να καταβάλουν αποζημίωση 1,8 εκατ. δολάρια και 4,2 εκατ. δολάρια αντίστοιχα, σε 20χρονη η οποία όταν ήταν ανήλικη κατέθεσε αγωγή υποστηρίζοντας ότι εθίστηκε στο YouTube και στο Instagram εξαιτίας του σχεδιασμού που έχουν ώστε να προσελκύουν το ενδιαφέρον των χρηστών.
Η Ελλάδα έχει προωθήσει μία σειρά από μέτρα σε ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο για την προστασία των ανηλίκων από τον εθισμό στο διαδίκτυο. Το KidsWallet αποτέλεσε τον πρώτο λειτουργικό μηχανισμό επιβεβαίωσης ηλικίας που υιοθετήθηκε, ενώ η πρόταση της Ελλάδας για τη θέσπιση πανευρωπαϊκής ψηφιακής ηλικίας ενηλικίωσης υιοθετήθηκε από 13 κράτη-μέλη. Όσον αφορά τη λειτουργία των πλατφορμών, στην πράξη, την κύρια ευθύνη έχουν οι ίδιες οι πλατφόρμες, οι οποίες υποχρεούνται να εγκαταστήσουν αξιόπιστους μηχανισμούς επαλήθευσης ηλικίας και να μπλοκάρουν την πρόσβαση σε ανηλίκους κάτω του ορίου.
Έλεγχοι και πρόστιμα
Όπως διευκρινίστηκε από τους υπουργούς Επικρατείας Άκη Σκέρτσο, Υγείας Άδωνι Γεωργιάδη και Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης Δημήτρη Παπαστεργίου, το κράτος δεν θα ελέγχει απευθείας τους χρήστες, αλλά θα εποπτεύει αν οι πλατφόρμες συμμορφώνονται. Κατά την εφαρμογή του νόμου, οι πλατφόρμες θα χρειαστεί να προχωρήσουν σε ένα σενάριο «επανεπαλήθευσης» ηλικίας (re-verification) όλων των λογαριασμών στην Ελλάδα, έτσι ώστε λογαριασμοί με δηλωμένη ηλικία διαφορετική της πραγματικής και κάτω των ορίων που έχουν τεθεί, να αποκλειστούν από τη χρήση Μέσων Κοινωνικής Δικτύωσης. Όταν υπάρχει παραβίαση της νομοθεσίας, η Εθνική Επιτροπή Τηλεπικοινωνιών & Ταχυδρομείων (ΕΕΤΤ) θα διαβιβάζει την υπόθεση στον Συντονιστή Ψηφιακών Υπηρεσιών του κράτους-μέλους εγκατάστασης της πλατφόρμας ή, κατά περίπτωση, στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Οι αρμόδιες αρχές θα επιβάλλουν τα αντίστοιχα πρόστιμα και κυρώσεις. Προβλέπονται: Πρόστιμα έως 6% του παγκόσμιου τζίρου, ημερήσια πρόστιμα μέχρι συμμόρφωσης, περιορισμοί λειτουργίας και παράλληλα πρόστιμα GDPR αν υπάρχουν προσωπικά δεδομένα. Οι αρμόδιες ελληνικές αρχές, όπως διευκρινίστηκε από τους συναρμόδιους υπουργούς, δεν «κλείνουν» πλατφόρμες. Εντοπίζουν παραβάσεις, υποβάλλουν καταγγελίες και ενεργοποιούν τον ευρωπαϊκό μηχανισμό ελέγχου, ο οποίος αναλαμβάνει την αξιολόγηση και την επιβολή μέτρων. Γι’ αυτό ο ρόλος των γονέων είναι κομβικός. Σε αυτό το πλαίσιο, τονίσθηκε πως η εγκατάσταση του KidsWallet και ο έλεγχος ότι το παιδί δεν παρακάμπτει τον μηχανισμό προστασίας αποτελούν βασικό μέρος της εφαρμογής του μέτρου.
Ανάγκη ανασχεδιασμού
Ο δρ Ιωάννης Πήτας, κύριος ερευνητής του τμήματος Πληροφορικής ΑΠΘ και ΕΚΕΤΑ/ΙΠΤΗΛ, πρόεδρος της Διεθνούς Ακαδημίας Διδακτορικών Σπουδών στην Τεχνητή Νοημοσύνη (AIDA), μιλώντας για την απαγόρευση χρήσης των social media σε ανηλίκους, επισημαίνει πως «πρέπει να αλλάξει το μοντέλο με το οποίο λειτουργούν αυτές οι εταιρείες και τα εθιστικά εργαλεία που παράγουν όπως έγινε με τις καπνικές εταιρείες. Για παράδειγμα, στην Αυστραλία η ‘φραγή’ δεν λειτούργησε εν μέρει διότι δεν συνεργάστηκαν αποτελεσματικά οι εταιρείες. Έτσι τα παιδιά βρήκαν τρόπους να παρακάμψουν τις απαγορεύσεις. Κατά τη γνώμη μου είναι λάθος οι βασικές αρχές με τις οποίες δομήθηκε από την αρχή το Διαδίκτυο και πρόσφατα οι υπηρεσίες και τα εργαλεία Τεχνητής Νοημοσύνης. Οι ίδιες οι εταιρείες είναι αναγκαίο πλέον να συμμορφωθούν και να αλλάξουν τον τρόπο με τον οποίο κερδοφορούν και να μειώσουν την εθιστικότητα των υπηρεσιών τους. Οι κυβερνήσεις και τα κοινοβούλια πρέπει να ενισχύσουν τον δημοκρατικό έλεγχο πάνω στις εθιστικές υπηρεσίες και τα προϊόντα των εταιρειών, ώστε να μεγιστοποιηθεί το κοινωνικό κέρδος από τη χρήση τους και να ελαχιστοποιηθούν οι παρενέργειες, κυρίως η εθιστικότητα. Δεν γίνεται η ευθύνη να αναζητείται στους γονείς και στα παιδιά».
Επισημαίνει στη «ΜτΚ» την ανάγκη ανασχεδιασμού του εκπαιδευτικού μας συστήματος, σε όλα τα επίπεδα. «Όλες οι επιστήμες μαθηματικοποιούνται ήδη στον έναν ή στον άλλον βαθμό. Αυτό συνεπάγεται ότι προκύπτει η ανάγκη ανασχεδιασμού του εκπαιδευτικού μας συστήματος. Προς αυτή την κατεύθυνση, θα πρέπει να επιδιώκουμε την καλλιέργεια κριτικής σκέψης και μόρφωσης πολιτών και επιστημόνων αντί της απλής κατάρτισης δεξιοτήτων διότι σήμερα δεν γνωρίζουμε πώς να χειριστούμε την τεχνολογική επανάσταση. Ήδη από το Δημοτικό θα πρέπει να υπάρξει αναδιάρθρωση της ύλης των μαθηματικών και της πληροφορικής ώστε τα παιδιά να μαθαίνουν βασικές έννοιες της Τεχνητής Νοημοσύνης. Και αυτό διότι η χρήση της και η ένταξή της στην καθημερινότητα διογκώνει ακόμα περισσότερο το υπάρχον πρόβλημα της χρήσης των κοινωνικών μέσων και των εργαλείων Τεχνητής Νοημοσύνης. Η ανάπτυξη της κριτικής σκέψης και η απόκτηση σχετικών γνώσεων πληροφορικής, Τεχνητής Νοημοσύνης και μαθηματικών μπορούν να βοηθήσουν στην καλή κατανόηση των τεχνολογικών εξελίξεων, να αυξήσουν τον υγιή τρόπο χρήσης των υπηρεσιών και εργαλείων, να ενισχύσουν τις αντιστάσεις των νέων και να μειώσουν το εθισμό, την τεχνοφοβία και τεχνολαγνεία».
*Δημοσιεύτηκε στη "ΜτΚ" στις 26/4/2026
