- Newsroom
Ο Αλέσιο μέχρι τα 15 του χρόνια δεν είχε καμία σχέση με τη μουσική. Μετά από μια επίσκεψη τού El Sistema Greece στο σχολείο του στην Κυψέλη, το 39ο ΓΕΛ Αθηνών, αποφάσισαν με φίλους του να πάνε να δουν και να δοκιμάσουν μουσικά όργανα. Σήμερα, 22 χρόνων πια παίζει γαλλικό κόρνο ως μέλος του El Sistema Greece Youth Orchestra (Νεανική Ορχήστρα El Sistema Greece) και ονειρεύεται μια επαγγελματική καριέρα στη μουσική.
Με την ευκαιρία της συμπλήρωσης 10 χρόνων από την παρουσία του El Sistema στην Ελλάδα, το ΑΠΕ-ΜΠΕ μίλησε με την καλλιτεχνική διευθύντριά του Ζωή Ζενιώδη, τον παιδαγωγικό σύμβουλο Παναγιώτη Τσιρίδη και το νεαρό μουσικό Αλέσιο Χύκα. Κοινό χαρακτηριστικό και των τριών: τα θερμά λόγια με τα οποία μιλούν για το ξεχωριστό κλίμα που επικρατεί μεταξύ δασκάλων, μαθητών και ανθρώπων του El Sistema Greece.
Στην αρχή, όπως περιγράφει ο Αλέσιο, «δεν το είχε πάρει στα σοβαρά». Από την άλλη συνέχιζε να πηγαίνει στα μαθήματα μουσικής, του άρεσε το κλίμα, δεν ήταν σαν το σχολείο. Σιγά σιγά άρχισε να ενσωματώνεται στα μουσικά σύνολα. Μέχρι το δεύτερο χρόνο, που όπως παραδέχεται, «άρχισε να του αρέσει πάρα πολύ», αφοσιώθηκε στο γαλλικό κόρνο και κατέληξε να κάνει πρόβες με τη Youth Orchestra. «Από τότε μέχρι σήμερα ακόμα νιώθω το ίδιο πάθος» εκμυστηρεύεται. Έχει συμμετάσχει σε πολλές συναυλίες στην Ελλάδα και το εξωτερικό με την El Sistema Greece Youth Orchestra και μουσικά σύνολα από όλο τον κόσμο, όπως στο Παρίσι, το Στρασβούργο, τη Γένοβα και το Καράκας.
Αυτόν τον καιρό ο Αλέσιο σπουδάζει στο Τμήμα Βιοϊατρικών Επιστημών του ΠΑΔΑ, δουλεύει ως βοηθός ψυκτικού σε μια εταιρεία και εξελίσσεται ως μουσικός. Προσπαθεί να ισορροπήσει ανάμεσα στις σπουδές του στο Πανεπιστήμιο, το επάγγελμα του μουσικού, αλλά δεν θέλει να αφήσει το El Sistema, γιατί έχει δεθεί πολύ με την ομάδα. «Μιλάμε όλοι με όλους, ανεξάρτητα από όργανα, ηλικία, θέση. Η οικειότητα μεταξύ μαθητών και δασκάλων μάς έχει φέρει πολύ κοντά, είναι κάτι διαφορετικό, που δεν το έχω συναντήσει πουθενά αλλού», εξηγεί.
«Τα μεγάλα μουσικά σύνολα μοιάζουν ως μικρογραφία της κοινωνίας»
Δύο είναι τα κύρια χαρακτηριστικά που διαφοροποιούν το El Sistema από άλλα μουσικά προγράμματα, περιγράφει ο κ. Τσιρίδης: «Η δουλειά σε ομάδες, καθώς δε γίνονται ιδιαίτερα μαθήματα και ότι η εκπαιδευτική διαδικασία εμπλουτίζεται συνεχώς». Η μουσική είναι πάντα σε μουσικά σύνολα, ορχήστρα και χορωδία. Οι δάσκαλοι παρακολουθούν ό,τι κυκλοφορεί σε μουσικό παιδαγωγικό πλαίσιο, συστήματα Κοντάλι, Ορφ, Νταλκρόζ, Σουζούκι κλπ. Το επίπεδο είναι πολύ ψηλό και εξελίσσεται συνέχεια, τονίζει ο κ. Τσιρίδης, ο οποίος βρίσκεται στο El Sistema Greece από την αρχή της ίδρυσής του.
Ταυτόχρονα, το θετικό κοινωνικό αποτύπωμα είναι στον πυρήνα της μουσικής διδασκαλίας του El Sistema. «Δίνοντας χώρο για δημιουργία σε ένα οργανωμένο πλαίσιο, με καλούς δασκάλους, θεσμική ασφάλεια, συνεχή εκπαίδευση και επιμόρφωση, διεθνή επαφή και ανατροφοδοσία, τα αποτελέσματα που παίρνεις είναι καταπληκτικά», υπογραμμίζει ο κ. Τσιρίδης. Πολλοί από τους μαθητές συνέχισαν σε μουσικά σχολεία, πέρασαν στο Πανεπιστήμιο, αλλά παραμένουν στα μουσικά σύνολα του El Sistema, καθώς έχει διαμορφωθεί «μια ζωντανή μουσική κοινότητα» αναφέρει.
«Τα μεγάλα μουσικά σύνολα μοιάζουν ως μικρογραφία της κοινωνίας. Ξεκινάμε τη μουσική εκπαίδευση των παιδιών μέσα από την αίσθηση της ομάδας», αναφέρει η κ. Ζενιώδη, μαέστρος στο επάγγελμα. Σε μια ορχήστρα, όλοι είναι πολύ σημαντικοί. «Ακούγοντας ο ένας από τον άλλο, μαθαίνουμε ο ένας από τον άλλο, ώστε να βγάλουμε ένα συμφωνικό έργο», αναλύει. Άλλωστε αυτή είναι η φιλοσοφία του El Sistema εδώ και δεκαετίες: ότι ένα μουσικό σύνολο μπορεί να λειτουργήσει ως πλαίσιο ένταξης, συμπερίληψης και συλλογικής έκφρασης, ενθαρρύνοντας την αυτοπεποίθηση, την ανεξάρτητη σκέψη και την πρωτοβουλία, προσθέτει. Ταυτόχρονα, «κι εμείς και τα παιδιά εξελισσόμαστε διαρκώς», περιγράφει η κ. Ζενιώδη.
Πώς ιδρύθηκε το El Sistema στη Βενεζουέλα
Στα μέσα της δεκαετίας του 1970, ο μαέστρος José Antonio Abreu ίδρυσε στη Βενεζουέλα μια ορχήστρα νέων, με στόχο να προσφέρει δωρεάν μουσική εκπαίδευση μέσα από τη συλλογική συμμετοχή. Από αυτή την πρωτοβουλία δημιουργήθηκε το El Sistema, ένα κοινωνικό πρόγραμμα που χρησιμοποιεί τη μουσική ως μέσο ένταξης, βοηθώντας παιδιά και νέους να αναπτύξουν δεξιότητες και να βελτιώσουν τη ζωή τους, ιδιαίτερα σε δύσκολες κοινωνικές συνθήκες. «Λειτουργεί ως ενδιάμεσος χώρος μεταξύ οικογένειας και κοινωνίας, μια γέφυρα, ώστε να ενταχθούν τα παιδιά στην κοινωνία με δημιουργικό τρόπο. Λόγω της μεγάλης του επιτυχίας, το El Sistema εξαπλώθηκε σε τόσες χώρες», αναφέρει ο κ. Τσιρίδης.
Το El Sistema στην Ελλάδα
Στην Ελλάδα, το El Sistema έφτασε το 2016, όταν ο tour manager της Simón Bolívar Symphony Orchestra της Βενεζουέλας, Anis Barnat, βρέθηκε στη Μόρια της Λέσβου. Ξεκινώντας από δομές υποστήριξης προσφύγων και αιτούντων άσυλο, η ομάδα ήρθε σύντομα σε επαφή με ευρύτερες ανάγκες που υπήρχαν και στις τοπικές κοινότητες. Το πρόγραμμα επεκτάθηκε σταδιακά σε γειτονιές της Αθήνας και της Κορίνθου, εξηγεί η κ. Ζενιώτη. Απευθύνεται σε παιδιά και νέους 5-26 ετών, τα μουσικά όργανα όπως και τα μαθήματα είναι δωρεάν. Τα μαθήματα γίνονται πια σε 9 διαφορετικούς χώρους στην Αττική και σε 2 στην Κόρινθο: στον κεντρικό χώρο στην Κυψέλη, σε Κέντρα Ημέρας, σε σχολεία, ωδεία, σε Δομές Φιλοξενίας Αιτούντων Άσυλο και Ασυνόδευτων Ανηλίκων. Διδάσκονται βιολί, βιόλα, τσέλο, κοντραμπάσο, φλάουτο, τρομπέτα, γαλλικό κόρνο, κρουστά, χορωδία, μουσικοκινητική και κοινοτική μουσική από 17 δασκάλους. Τριακόσια σαράντα εννέα παιδιά παρακολουθούν ενεργά τα μαθήματα, ενώ από την αρχή της ακαδημαϊκής χρονιάς είχαν ξεκινήσει πεντακόσια έντεκα. Το El Sistema δραστηριοποιείται σε 70 χώρες σε όλο τον κόσμο.
Σε αυτά τα δέκα χρόνια, 3.955 παιδιά και νέοι έχουν συμμετάσχει στα μαθήματα και τα μουσικά σύνολα του El Sistema Greece, ενώ έχουν πραγματοποιηθεί πάνω από 200 συναυλίες.
Στο πλαίσιο της επετείου των 10 χρόνων, το El Sistema Greece παρουσιάζει μια σειρά οπτικών ιστοριών που αποτυπώνουν τον αντίκτυπο του έργου της μέσα από τις ζωές παιδιών που συμμετέχουν στα προγράμματά του.
