Ασυμβίβαστο υπουργού - βουλευτή: Οι όμορφες (;) ιδέες, όμορφα καίγονται

Εάν η επιδίωξη του πρωθυπουργού, με την πρόταση που διατύπωσε για την καθιέρωση ασυμβίβαστου ανάμεσα στην ιδιότητα του υπουργού με αυτήν του βουλευτή, ήταν να αλλάξει την ατζέντα, θέτοντας σε δεύτερο πλάνο, στην πολιτική αντιπαράθεση, το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ, τότε ο στόχος επιτεύχθηκε μερικώς. Και αυτό γιατί, μπορεί για μια-δυο μέρες το ζήτημα αυτό να απασχόλησε πράγματι τη δημόσια συζήτηση, ωστόσο, η πρόταση του Κυριάκου Μητσοτάκη βρήκε αντίθετη την αντιπολίτευση, αλλά συγχρόνως προκάλεσε σκεπτικισμό και αμηχανία και στις τάξεις της Κοινοβουλευτικής Ομάδας της Νέας Δημοκρατίας. Γι’ αυτό και από την επόμενη κιόλας ημέρα το Μέγαρο Μαξίμου, δια του κυβερνητικού εκπροσώπου Παύλου Μαρινάκη έσπευσε κάπως να το μαζέψει λέγοντας πως η πρόταση θα τεθεί προς συζήτηση στα κομματικά όργανα του κυβερνώντος κόμματος και εν συνεχεία στη δημόσια συζήτηση, η οποία θα γίνει στο πλαίσιο της διαδικασίας συνταγματικής αναθεώρησης.

Σύμφωνα με όσα είπε ο κ. Μητσοτάκης η πρότασή του προβλέπει πως όταν ένας βουλευτής ορίζεται υπουργός θα παραιτείται από το βουλευτικό αξίωμα και την έδρα του θα καταλαμβάνει ο πρώτος επιλαχών. Εάν στη συνέχεια, χάσει την υπουργική ιδιότητα, τότε θα επανέρχεται στο Κοινοβούλιο, καταλαμβάνοντας το έδρανο του αντικαταστάτη του ο οποίος θα παραιτείται. H πρόταση βασίζεται στην πεποίθηση πως με την καθιέρωση αυτού του ασυμβίβαστου θα μειωθεί η εξάρτηση της βουλευτικής έδρας από τον υπουργικό θώκο, άρα θα επέλθει και μείωση των ρουσφετιών. Στη συνέχεια της ανακοίνωσης του πρωθυπουργού ο κ. Μαρινάκης έθεσε στο τραπέζι και το ενδεχόμενο μείωσης του αριθμού των βουλευτών, από 300 που είναι σήμερα, έως και σε 200. Το σκεπτικό αυτής της πρότασης είναι για να αποφευχθεί η αύξηση των βουλευτικών γραφείων από 300 που είναι τώρα, σε 350 καθώς θα προστεθούν και αυτά των επιλαχόντων που θα καταλάβουν τις έδρες όσων θα διοριστούν υπουργοί. Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος έσπευσε, ωστόσο, να δηλώσει ότι «όλα αυτά είναι υπό συζήτηση, δεν είναι αποφάσεις, είναι σκέψεις που θα τεθούν στον δημόσιο διάλογο και η όποια αλλαγή θα γίνει μετά τις εκλογές του 2027». Ο κ. Μαρινάκης διευκρίνισε επίσης, ότι «αν και προβλέπει το Σύνταγμα την ψήφιση ενός νόμου, για εμάς η πρόταση αυτή θα πρέπει να μπει στην ευρύτερη συζήτηση για συνταγματική αναθεώρηση. Όπως καταλαβαίνετε, απαιτούνται αυξημένες πλειοψηφίες». Αυτό πρακτικά σημαίνει πως οι όποιες αλλαγές, εάν εγκριθούν από την απαιτούμενη πλειοψηφία των 180 εδρών της επόμενης αναθεωρητικής Βουλής, θα τεθούν σε ισχύ μετά το 2031.

Το παράδειγμα της Α’ Θεσσαλονίκης

Εάν η πρόταση του πρωθυπουργού ήταν ήδη σε ισχύ η κατάσταση την πρώτη εκλογική περιφέρεια της Θεσσαλονίκης θα είχε διαμορφωθεί ως εξής:
- Στις εκλογές του 2023 η Νέα Δημοκρατία είχε εκλέξει στη συγκεκριμένη εκλογική περιφέρεια οκτώ βουλευτές. Στην πορεία, τέσσερις εξ αυτών, οι (κατά σειρά εκλογής) Κώστας Γκιουλέκας, Σταύρος Καλαφάτης, Έλενα Ράπτη και Άννα Ευθυμίου κατέλαβαν κυβερνητικές θέσεις.
- Με βάση την πρόταση του κ. Μητσοτάκη, οι τέσσερις θα έπρεπε να παραιτηθούν και τη θέση τους να καταλάβουν κατά σειρά οι επιλαχόντες Δημήτρης Βενιέρης, Παναγιώτης Κοκκόρης, Νίκος Καραγιαννακίδης (ο οποίος στο μεταξύ έχει αποχωρήσει από τη ΝΔ) και Σμαρώ Μανιάτη. Δηλαδή, στη Θεσσαλονίκη θα λειτουργούσαν ταυτόχρονα έντεκα βουλευτικά γραφεία, συν το γραφείο Πρωθυπουργού, δεδομένου ότι ο κ. Μητσοτάκης κράτησε την έδρα της Α’ Θεσσαλονίκης.

Η ιδέα περί ασυμβίβαστου μεταξύ υπουργικής και βουλευτικής ιδιότητας δεν είναι καινούρια. Έχει διατυπωθεί και στο παρελθόν, μαζί και με άλλες προτάσεις όπως η κατάργηση του σταυρού προτίμησης, η καθιέρωση μονοεδρικών εκλογικών περιφερειών κ.ο.κ. Ένα από τα επιχειρήματα τα οποία επικαλέστηκε ο κ. Μαρινάκης είναι ότι το συγκεκριμένο ασυμβίβαστο ισχύει και σε άλλες χώρες. Πράγματι ισχύσει στη Γαλλία, όπου βεβαίως το σύστημα είναι ημιπροεδρικό, καθώς και στην Κύπρο όπου είναι αμιγώς προεδρικό, σε αντίθεση με το κοινοβουλευτικό που ισχύει στην Ελλάδα.

Απόρριψη

Η πρόταση του πρωθυπουργού έτυχε της καθολικής απόρριψης από το σύνολο των κομμάτων της αντιπολίτευσης, ενώ επιφυλακτικότητα εξέφρασαν ακόμα και βουλευτές, αλλά και υπουργοί, όπως ο Άδωνις Γεωργιάδης. Δριμεία κριτική διατύπωσε και ο πρώην αντιπρόεδρος της κυβέρνησης και πρώην πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ Ευάγγελος Βενιζέλος. Σε άρθρο του (στα ΝΕΑ) ο κ. Βενιζέλος κατηγόρησε, μεταξύ άλλων, τον κ. Μητσοτάκη ότι «αντιλαμβάνεται την αναθεώρηση (σ.σ. του Συντάγματος) ως ένα κουβά στον οποίο πετά από κοινού επιπόλαιες αναθεωρητικές ιδέες και απόβλητα της συνταγματικής παραβατικότητας». Συνεχίζοντας, επισημαίνει πως «Τώρα βρέθηκε η συνταγή για την καταπολέμηση των πελατειακών σχέσεων. Βουλευτές που αναλαμβάνουν υπουργικά καθήκοντα θα αναπληρώνονται από τον επιλαχόντα για όσο χρόνο ασκούν κυβερνητικά καθήκοντα. Μετά θα επανέρχονται στη Βουλή και ο αναπληρωτής θα επιστρέφει σπίτι του. Μας είπε λοιπόν ο Κυρ. Μητσοτάκης ότι ο υπουργός που δεν θα είναι προσωρινά βουλευτής αλλά θα μπορεί να επανέλθει ανά πάσα στιγμή στη Βουλή και κυρίως θα θέλει να επανεκλεγεί βουλευτής, δεν θα έχει λόγο να εξυπηρετεί τους εκλογείς του, να εφάπτεται με αυτούς και να συντηρεί τη σχέση του μαζί τους όσο είναι υπουργός, αλλά θα αφήνει το πεδίο αυτό ελεύθερο στον αναπληρωτή του και αντίπαλό του στις επόμενες εκλογές! Προσβάλλει δηλαδή βάναυσα τη νοημοσύνη των πολιτών!».

ΟΠΕΚΕΠΕ: Άρση ασυλίας για έντεκα, προανακριτική για τρεις

Οι δύο νέες δικογραφίες της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας για τον ΟΠΕΚΕΠΕ, έπειτα από την πρώτη που είχε σταλεί τον καλοκαίρι του 2025, ανοίγει νέο κύκλο ερευνών για πολιτικά πρόσωπα. Στις νέες δικογραφίες περιλαμβάνονται αυτή τη φορά μόνο νυν και πρώην βουλευτές και πρώην υπουργοί της Νέας Δημοκρατίας. Τη Μεγάλη Τρίτη η Επιτροπή Δεοντολογίας της Βουλής αποφάσισε ομόφωνα να εισηγηθεί προς την Ολομέλεια την άρση ασυλίας των 11 βουλευτών της Νέας Δημοκρατίας, τα ονόματα των οποίων αναφέρονται στη δικογραφία για τον ΟΠΕΚΕΠΕ.

Νωρίτερα, την άρση της ασυλίας τους ζήτησαν και οι 11 βουλευτές. Με φυσική παρουσία κατέθεσαν το αίτημά τους στην Βουλή ο Νότης Μηταράκης και ο Κώστας Τσιάρας ενώ οι υπόλοιποι 9 έστειλαν υπόμνημα.

Οι 11 βουλευτές των οποίων προτείνεται η άρση ασυλίας είναι οι: Κατερίνα Παπακώστα, Κώστας Αχ. Καραμανλής, Ιωάννης Κεφαλογιάννης, Νότης Μηταράκης, Κώστας Τσιάρας, Κωσταντίνος Σκρέκας, Δημήτριος Βαρτζόπουλος, Μάξιμος Σενετάκης, Βασίλειος Βασιλειάδης, Χρήστος Μπουκώρος, Θεόφιλος Λεονταρίδης. Την τελική απόφαση αναμένεται να λάβει η Ολομέλεια της Βουλής σε ειδική συνεδρίαση μετά το Πάσχα.

Εκτός από τους 11 βουλευτές οι οποίοι θα κληθούν να δώσουν εξηγήσεις στη δικαιοσύνη, υπάρχει και μία δεύτερη δικογραφία για δύο πρώην υπουργούς, τον Σπήλιο Λιβανό και τη Φωτεινή Αραμπατζή για τους οποίους θα ζητηθεί άρση της ασυλίας τους. Το περιεχόμενο της δικογραφίας που αφορά τους δύο πρώην υπουργούς θα οδηγήσει πιθανότατα στην παραπομπή τους σε Προανακριτική Επιτροπή, έστω εξπρές, όπως έγινε με τον Κώστα Καραμανλή και τον Χρήστο Τριαντόπουλο για τα Τέμπη. Σε Προανακριτική είναι πιθανό να παραπεμφθεί και η βουλευτής Τρικάλων Κατερίνα Παπακώστα.

*Δημοσιεύθηκε στη «ΜτΚ» στις 11-12.04.2026