- Newsroom
Για τις γεωπολιτικές εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, τις επιπτώσεις τους στην ευρωπαϊκή οικονομία και τον τουρισμό, αλλά και για τη νέα στρατηγική της Ευρώπης γύρω από την άμυνα και τη στρατιωτική κινητικότητα συνομίλησαν ο επίτροπος Βιώσιμων Μεταφορών και Τουρισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης, Απόστολος Τζιτζικώστας, και η δημοσιογράφος Ελένη Βαρβιτσιώτη των FT, ανοίγοντας τη δεύτερη ημέρα του συνεδρίου που διοργανώνουν οι Financial Times και η Καθημερινή.
Ο κ. Τζιτζικώστας εμφανίστηκε καθησυχαστικός σε ό,τι αφορά την επάρκεια καυσίμων αεροσκαφών στην Ευρώπη, τονίζοντας ότι δεν υπάρχουν ενδείξεις πως η Ευρώπη κινδυνεύει να ξεμείνει. «Οι πολίτες δεν πρέπει να ανησυχούν», ανέφερε χαρακτηριστικά, εξηγώντας ότι το 70% των καυσίμων παράγεται εντός Ευρώπης, ενώ μόλις το 20% εισάγεται από την περιοχή του Κόλπου.
Παράλληλα, σημείωσε ότι η ΕΕ διαθέτει στρατηγικά αποθέματα έκτακτης ανάγκης, τα οποία μπορούν να ενεργοποιηθούν εφόσον χρειαστεί. Παραδέχθηκε, ωστόσο, ότι η μεγάλη πρόκληση αυτήν τη στιγμή είναι η εκτίναξη των τιμών, οι οποίες έχουν υπερδιπλασιαστεί μέσα σε δύο μήνες, προκαλώντας πιέσεις στις αεροπορικές εταιρείες και ακυρώσεις δρομολογίων που δεν θεωρούνται πλέον οικονομικά βιώσιμα.
Αναφερόμενος στον τουρισμό, επεσήμανε ότι, παρά τις δυσκολίες, η Ευρώπη εξακολουθεί να αποτελεί τον κορυφαίο παγκόσμιο προορισμό. «Η Ευρώπη παραμένει ο κορυφαίος προορισμός παγκοσμίως σε αριθμό τουριστών», είπε, εκτιμώντας πως το 2026 θα υπάρξει μικρή αύξηση στις αφίξεις, αν και χαμηλότερη από τις αρχικές προσδοκίες. Παραδέχθηκε ότι η ευρωπαϊκή τουριστική αγορά θα δεχθεί πλήγμα από τη μείωση των αφίξεων από την Ασία και τη δραστική πτώση της επιβατικής κίνησης μέσω των αεροδρομίων του Κόλπου, τα οποία λειτουργούν σήμερα περίπου στο 50% της περυσινής δυναμικότητάς τους. Την ίδια ώρα, εμφανίστηκε αισιόδοξος ότι αυτές οι απώλειες θα αντισταθμιστούν εν μέρει από την ενίσχυση του ενδοευρωπαϊκού τουρισμού, καθώς περισσότεροι Ευρωπαίοι αναμένεται να επιλέξουν προορισμούς εντός της ηπείρου.
Ο επίτροπος επιχείρησε, επίσης, να καθησυχάσει τους ταξιδιώτες, υπογραμμίζοντας ότι οι ευρωπαϊκοί κανόνες για τα δικαιώματα επιβατών παρέχουν πλήρη προστασία σε περιπτώσεις ακυρώσεων ή προβλημάτων στις μετακινήσεις. «Οι επιβάτες είναι καλυμμένοι και δεν πρέπει να αισθάνονται ότι διατρέχουν κίνδυνο αν επιλέξουν την Ευρώπη ως προορισμό φέτος», ανέφερε, σημειώνοντας ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ήδη έχει εκδώσει κατευθυντήριες γραμμές προς αεροπορικές εταιρείες και φορείς του τουρισμού.
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στο οικονομικό κόστος της κρίσης στη Μέση Ανατολή. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Κομισιόν, η κρίση ήδη έχει κοστίσει περίπου 35 δισ. ευρώ στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ενώ μόνο η αύξηση του ενεργειακού κόστους επιβαρύνει την οικονομία κατά περίπου 500 εκατ. ευρώ ημερησίως. Προειδοποίησε, μάλιστα, ότι εάν ο πόλεμος συνεχιστεί και παραμείνουν κλειστά τα Στενά του Ορμούζ, δεν μπορεί να αποκλειστεί ακόμη και το ενδεχόμενο παγκόσμιας ύφεσης: «Αν ο πόλεμος δεν τελειώσει μέσα στις επόμενες εβδομάδες και δεν ανοίξουν ξανά τα Στενά του Ορμούζ, φοβάμαι ότι μια παγκόσμια ύφεση μπορεί να βρεθεί στο τραπέζι».
Όπως εξήγησε, ακόμη και αν οι εχθροπραξίες σταματούσαν άμεσα, η πραγματική οικονομία θα χρειαζόταν έξι έως οκτώ μήνες για να επανέλθει στα προ κρίσης επίπεδα. Παράλληλα, έκανε λόγο για σοβαρούς κινδύνους στις τιμές ενέργειας και καυσίμων ενόψει χειμώνα, αλλά και για πιθανές επιπτώσεις στην αγροτική παραγωγή, καθώς σημαντικό ποσοστό λιπασμάτων προέρχεται από την περιοχή του Κόλπου. Σε αυτό το πλαίσιο, εξήγησε ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξετάζει όλα τα πιθανά σενάρια και ήδη έχει επιτρέψει στα κράτη-μέλη να επιδοτούν έως και το 70% της διαφοράς στις τιμές των καυσίμων, προκειμένου να στηριχθούν νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Σε ερώτηση για το ενδεχόμενο ενός νέου κοινού ευρωπαϊκού δανεισμού, ανάλογου με εκείνον της περιόδου της πανδημίας, ο κ. Τζιτζικώστας απάντησε ότι «όλα είναι στο τραπέζι», διευκρινίζοντας πως οι αποφάσεις θα ληφθούν ανάλογα με την πορεία της κρίσης στη Μέση Ανατολή. Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στη σημασία των διατλαντικών σχέσεων, τονίζοντας ότι η συνεργασία Ευρώπης και Ηνωμένων Πολιτειών είναι κρίσιμη στη σημερινή συγκυρία. «Οι διατλαντικές σχέσεις είναι σήμερα πιο σημαντικές από ποτέ», επεσήμανε.
Σημαντικό μέρος της συζήτησης αφιερώθηκε και στη νέα ευρωπαϊκή στρατηγική για τη στρατιωτική κινητικότητα. Ο επίτροπος περιέγραψε το σχέδιο δημιουργίας μίας «στρατιωτικής Σένγκεν», που θα επιτρέπει τη γρήγορη μεταφορά στρατευμάτων και εξοπλισμού εντός της Ευρώπης. Όπως εξήγησε, σήμερα η μετακίνηση στρατευμάτων από τη δυτική στην ανατολική Ευρώπη μπορεί να απαιτήσει ακόμη και μήνες, εξαιτίας ανεπαρκών υποδομών και σύνθετων διαδικασιών αδειοδότησης.
Η Κομισιόν, σε συνεργασία με το NATO, ήδη έχει εντοπίσει 500 κρίσιμα έργα υποδομών, από γέφυρες και δρόμους μέχρι λιμάνια, τούνελ και αεροδρόμια, τα οποία θα εξυπηρετούν τόσο στρατιωτικές όσο και οικονομικές ανάγκες. «Κάθε ευρώ που επενδύεται στη στρατιωτική κινητικότητα θα έχει αντίκτυπο όχι μόνο στην άμυνα και την ασφάλεια, αλλά και στην οικονομία και τους πολίτες μας», υπογράμμισε ο κ. Τζιτζικώστας, σημειώνοντας τον διπλό χαρακτήρα αυτών των επενδύσεων.
Παράλληλα, η νέα ρύθμιση προβλέπει την ταχεία έκδοση αδειών μετακίνησης στρατευμάτων μεταξύ κρατών-μελών μέσα σε λίγες ώρες, αντί για εβδομάδες ή μήνες. Ο στόχος, όπως είπε, είναι «να μειωθεί ο χρόνος μεταφοράς στρατευμάτων και εξοπλισμού από μήνες σε ημέρες».
Τέλος, ο επίτροπος τόνισε ότι η Ευρώπη βρίσκεται σε φάση βαθιάς αλλαγής, με βασικές προτεραιότητες πλέον την άμυνα και την ανταγωνιστικότητα. «Από κρίση σε κρίση, η Ευρώπη δυναμώνει, ωριμάζει και αλλάζει», επεσήμανε προσθέτοντας ότι η Ένωση κινείται πλέον πιο πραγματιστικά και με μεγαλύτερη έμφαση στην ταχύτητα και την αποτελεσματικότητα. Σε αυτό το πλαίσιο, ανακοίνωσε ότι στόχος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής είναι η μείωση της ευρωπαϊκής γραφειοκρατίας κατά 30% έως το τέλος του επόμενου έτους, ώστε η Ευρώπη να γίνει πιο ευέλικτη και ανταγωνιστική στο νέο γεωπολιτικό περιβάλλον.
